IV SAB/Wa 117/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi I. J. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskiej 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania rozstrzygnięcia w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) grudnia 1956 r. Nr (...) w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości objętej (...)gm.kat. K. o powierzchni (...) ha w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. zasadza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej I. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze z dnia 30 czerwca 2008 r. I. J. zarzuciła bezczynność Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżąca wniosła o zobowiązanie w/w organu do wydania, w terminie jednego miesiąca, decyzji administracyjnej rozstrzygającej w zakresie jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa nieruchomości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi I. J. wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 1296/03 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] maja 2000 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. Do chwili złożenia skargi do Sądu organ nie podjął żadnego rozstrzygnięcia w następstwie powyższego wyroku. Nadto organ nie zareagował również na pisemne wezwanie do załatwienia wniosku skarżącej w formie procesowej, ani nie poinformował skarżącej o ewentualnych przyczynach opóźnienia. Skarżąca podała również, że ostatni raz ponagliła organ do załatwienia sprawy pismem z dnia 29 listopada 2006 r., na które otrzymała w dniu 9 sierpnia 2007 r. krótką odpowiedź, iż Ministerstwo poszukuje uprawnionych geodetów. Wobec powyższego skarżąca uznała, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostaje w bezczynności, stąd skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, iż w trakcie badania zasadności przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości objętej [...] , o powierzchni 1,1432 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej B., stanowiącej byłą własność M. M., wystąpiła konieczność ustalenia aktualnego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, a w szczególności ustalenia jakie aktualnie działki ewidencyjne wchodzą w jej skład. Minister podniósł również, że z uwagi na szczególnie skomplikowany stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości, wymagający specjalistycznej wiedzy z zakresu geodezji, a także brak możliwości dokonania niezbędnych ustaleń przez organ stopnia wojewódzkiego - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawarło z firmą "I." umowę, której przedmiotem jest sporządzenie stosownej dokumentacji geodezyjno-prawnej. Zgodnie z treścią w/w umowy zamówiona przez Ministerstwo dokumentacja winna być wykonana do dnia 15 sierpnia 2008 r. Minister wskazał ponadto, że skarżąca pismem z dnia 9 sierpnia 2007 r. została poinformowana o podejmowanych przez organ naczelny działaniach w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1 - 4a tego artykułu. Rozpoznając skargę na bezczynność w świetle powołanych wyżej przepisów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1 - 3 kpa, ani nie wykonuje czynności, o których mowa w art. 36 kpa. Zgodnie z powołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Art. 35 § 1 kpa nakłada na organ mający załatwić sprawę obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. Powyższą powinność należy rozumieć jako ogólną wskazówkę dotyczącą załatwiania wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, aby nie tylko dochować terminów zakreślonych w kodeksie, ale również - w miarę możliwości - sprawy załatwiać w krótszych terminach. Wskazany powyżej przepis zawiera regulację, której celem jest zapewnienie szybkiego i sprawnego załatwiania spraw. Zarówno termin miesięczny i dwumiesięczny dla organu pierwszej instancji, jak i termin miesięczny dla postępowania odwoławczego (art. 35 § 3 kpa) należy traktować jako terminy maksymalne, a nie podstawowe. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Należy ponadto wskazać, że o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wtedy, gdy organ w ustalonym terminie nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, a ponadto, kiedy nie dokonuje czynności, od których zależy merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że z akt sądowych sprawy o sygn. IV SA/Wa 1296/03 wynika, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 1296/03, którym Sąd uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] maja 2000 r., został doręczony Ministrowi w dniu 1 lipca 2004 r., natomiast odpis sentencji powyższego wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności organ otrzymał dnia 18 sierpnia 2004 r. Termin do załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 kpa należało w niniejszej sprawie liczyć więc od daty otrzymania przez Ministra sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r. z klauzulą prawomocności, przesłaną wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Odnosząc się na tle powyższego do zarzutu bezczynności organu należy stwierdzić, że z ustaleń poczynionych przez Sąd na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika ponad wszelką wątpliwość, że określony w Kodeksie postępowania administracyjnego termin do załatwienia sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi upłynął, a organ nie wydał decyzji w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej. Ponadto stwierdzić należy, że pierwszą czynność mającą na celu pozyskanie dodatkowych dokumentów potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy organ podjął dopiero w dniu 17 czerwca 2005 r. Porównując zatem powyższą datę z datą, od której rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy stwierdzić należy, że organ potrzebował niemal 10 miesięcy na stwierdzenie braków w zgromadzonym materiale dowodowym. Powyższe w oczywisty sposób świadczy o naruszeniu przez Ministra art. 35 § 1 kpa. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że organ zawiadomił skarżącą o przyczynach uchybienia terminu w rozpoznaniu wniosku oraz o podejmowanych przez organ czynnościach dopiero pismem z dnia 9 czerwca 2007 r. Pismo to stanowiło odpowiedź organu na jedno z wezwań skarżącej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, które wpłynęło do organu dnia 6 grudnia 2006 r. Do tego zatem czasu organ nawet nie powiadomił skarżącej - stosownie do art. 36 kpa - o zwłoce w rozpatrzeniu sprawy i jej przyczynach, do czego był zobowiązany, zwłaszcza w przypadku, gdy zwłoka wynikała - jego zdaniem - z przyczyn od niego niezależnych. Minister nie dokonał również formalnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Należy bowiem stwierdzić, że nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 kpa, jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy zgodnie z art. 57 kpa (tj. w dniach, tygodniach lub miesiącach) i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 kpa (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r. sygn. I SAB 28/96, ONSA 1997 r., nr 2, poz. 97). Informacja udzielona skarżącej, że Ministerstwo oczekuje na zgłoszenia oferentów, którzy wykonają opracowania dotyczące stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości z całą pewnością nie czyni zadość wymogom określonym w powołanych powyżej przepisach. W ocenie Sądu argumentacja organu podniesiona w odpowiedzi na skargę, iż sprawa nie została dotychczas rozpoznana ze względu na szczególnie skomplikowany stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości, wymagający pozyskania dodatkowych dokumentów opracowanych przez podmioty posiadające specjalistyczną wiedzę z zakresu geodezji, jest nieprzekonywująca. Przyznać należy, że organ podejmuje kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, jednakże postępowanie to jest w ocenie Sądu z nieuzasadnionych przyczyn bardzo przewlekłe. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skoro do dnia wydania wyroku w sprawie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozpoznał sprawy w drodze decyzji, przekraczając kilkakrotnie maksymalny termin na rozstrzygnięcie sprawy oraz nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa, to okoliczności te oznaczają, iż z racji braku innych przeszkód prawnych do wydania decyzji w sprawie, organ pozostaje bezczynny w rozpatrzeniu sprawy, dlatego na podstawie art. 149 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.