IV SAB/Wa 125/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r., Nr [...] - oddala skargę - Działający przez pełnomocnika M. P. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił bezczynność Ministra Gospodarki w rozpatrzeniu sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa M. -w części dotyczącej składników majątkowych przedsiębiorstwa pod nazwą T., własność P. P. Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie Ministra Gospodarki do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...], 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, 3. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi M. P. podniósł, że w marcu 2004 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynął jego wniosek o stwierdzenie nieważności powoływanego orzeczenia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. przekazał Ministrowi Gospodarki wniosek skarżącego wraz z aktami sprawy w celu zbadania w trybie art. 156 k.p.a. zasadności wydania zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1949 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "L." wł. P. P., gdyż z akt sprawy wynikać miało, iż młyny wchodzące w skład przedsiębiorstwa M. stanowiły równocześnie składnik przedsiębiorstwa L., własność P. P. Z kolei postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Gospodarki zakreślił przedmiot postępowania administracyjnego jako postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności: 1. zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1949 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "L.", wł. P. P., 2. orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] lutego 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa M., Sygn. akt IV SAB/Wa 125/08 - w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], na której zorganizowane było przedsiębiorstwo pn. T., stanowiącej własność P. P. Jak zauważył skarżący, Minister Gospodarki nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa M. -w części dotyczącej składników majątkowych przedsiębiorstwa pod nazwą T., własność P. P. M. P. podkreślił, iż orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego ma wtórny i jedynie subsydiarny charakter w odniesieniu do orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. W pierwszej kolejności organ zobowiązany jest dokonać oceny legalności orzeczenia nacjonalizacyjnego, gdyż ewentualne stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności także orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy. W konsekwencji, podjęcie przez Ministra Gospodarki czynności w przedmiocie rozpoznania legalności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przy jednoczesnym zaniechaniu czynności mających na celu rozpoznanie legalności samego orzeczenia nacjonalizacyjnego powoduje bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego, którego treścią było stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, nie zaś orzeczenia o zatwierdzaniu protokołu zdawczo-odbiorczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Minister wywiódł, iż skarga jest bezzasadna, jako że decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. umorzył postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] lutego 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa M. - w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], na której zorganizowane było przedsiębiorstwo pn. T., stanowiącej własność P. i A. P. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 3 lipca 2008 r. Z kolei w ocenie Ministra, nie był on uprawniony do podjęcia czynności mających na celu rozpoznanie legalności samego orzeczenia nacjonalizacyjnego, ponieważ prowadzenie takich czynności nie było objęte wnioskiem skarżącego. Dokonując tych czynności, Minister wyszedłby poza granice sprawy wyraźnie określone Sygn. akt IV SAB/Wa 125/08 przez wnioskodawcę. Na poparcie przedstawionego stanowiska organ powołał się na treść pisma pełnomocnika M. P., w którym oświadczono: "Mój mocodawca nie oczekuje od Ministra Gospodarki przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] lutego 1952 r. o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, gdyż bez wątpienia Minister Gospodarki nie jest organem właściwym do działania w zakresie kompetencji przysługujących dawnemu urzędowi Ministra Leśnictwa". W ocenie organu, ze stwierdzenia tego jednoznacznie wynika, że pełnomocnik wykluczył możność prowadzenia przez Ministra Gospodarki postępowania w zakresie, który obecnie obejmuje skargą. Ponadto organ wywiódł, iż pełnomocnik niejako doprecyzował wniosek stwierdzając w powołanym piśmie, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał Ministrowi Gospodarki do rozpoznania wyłącznie zbadanie przesłanek nieważności zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1949 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem L. w W., własność P. P. W piśmie z dnia 7 listopada 2008 r. pełnomocnik M. P. podniósł, iż niezasadne są twierdzenia organu co do nieobjęcia wnioskiem skarżącego orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. Wskazał też, że powoływane w odpowiedzi na skargę pismo z dnia 12 czerwca 2007 r. zostało złożone przed uznaniem się przez Ministra Gospodarki za organ właściwy do załatwienia sprawy stwierdzenia nieważności wskazanego orzeczenia, co nastąpiło postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. o podjęciu zawieszonego postępowania m.in. w sprawie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia oraz postanowieniem z tej samej daty o zakreśleniu przedmiotu postępowaniaadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub Sygn. akt IV SAB/Wa 125/08 dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia lub nie podjął czynności. Ponadto należy wskazać, że w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy w czasie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (J.P. Tamo: Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 196). W przedmiotowej sprawie, działając przez pełnomocnika, skarżący domaga się wydania przez Ministra Gospodarki w określonym przez Sąd terminie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa M. - w części dotyczącej składników majątkowych przedsiębiorstwa pod nazwą T., własność O. P. Domagając się wydania decyzji M. P. wskazuje, że wniosek o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia złożył w marcu 2004 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wywodzi, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z dnia [...] wrześnie 2004 r. przekazał Ministrowi Gospodarki wniosek wraz z aktami sprawy celem zbadania w trybie art. 156 k.p.a. zasadności wydania zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 1949 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "L.", wł. P. P. Podnosi, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Gospodarki zakreślił przedmiot postępowania administracyjnego określając go, jako postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności: 1. zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1949 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "L.", wł. P. P., 2. orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] lutego 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa M., 3. Sygn. akt IV SAB/Wa 125/08 - w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], na której zorganizowane było przedsiębiorstwo pn. T., stanowiącej własność P. P. Przedstawione przez M. P. okoliczności znajdują potwierdzenie w aktach postępowania administracyjnego, jednakże w ocenie Sądu ocena materiału dowodowego zgromadzonego przez Ministra Gospodarki prowadzi do wniosku, że organ ten nie pozostaje w bezczynności, na co w szczególności wskazuje treść pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 12 czerwca 2007 r., na które powołał się organ w odpowiedzi na skargę. W pierwszej kolejności należy jednak przypomnieć, że postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał "(...) zgodnie z właściwością Ministrowi Gospodarki i Pracy w celu rozpatrzenia nadesłane przez Wojewodę [...] akta administracyjne w celu zbadania w trybie art. 156 KPA zasadności wydania zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].071949 r. (...)". Rozpatrując skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozpatrzeniu wniosku z marca 2004 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokiem z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 13/07 oddalił skargę, ponieważ w jego ocenie wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołanego postanowienia z dnia [...] września 2004 r. wywołało skutek nie tylko w odniesieniu do sprawy stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1949 r, ale także - z racji zależności występującej pomiędzy zarządzeniami o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem, a orzeczeniami o przejęciu tych przedsiębiorstw na własność Państwa - w odniesieniu do sprawy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...]. Stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu z dnia 29 marca 2007 r. wiąże Sąd w przedmiotowej sprawie. Z kolei w myśl art. 170 powołanej ustawy prawomocny wyrok z dnia 29 marca 2007 r. wiąże w sprawie nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, iż w toku postępowania prowadzonego przez Ministra Gospodarki po uprawomocnieniu się wyroku Sądu z dnia 29 marca 2007 r. (8 czerwca 2007 r), we wskazanym wyżej piśmie z dnia 12 czerwca 2007 r. pełnomocnik skarżącego w jednoznaczny sposób sprecyzował zakres żądania Sygn. akt IV SAB/Wa 125/08 M. P. stwierdzając, iż skarżący "nie oczekuje od Ministra Gospodarki przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 roku oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] lutego 1952 r. (...)". Wydanym po złożeniu tego pisma postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister podjął wprawdzie postępowanie m.in. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...], a w uzasadnieniu postanowienia z tej samej daty, którym zakreślił przedmiot postępowania jako dotyczący sprawy stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1949 r. oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] lutego 1952 r. w istocie stwierdził, iż jest również właściwy rzeczowo, obok Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. nr [...], jednakże prawidłowość tych postanowień nie podlega kontroli w przedmiotowej sprawie, a w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że składając podanie do akt sprawy storna ma prawo sprecyzować uprzednio złożone żądanie, a tak należy interpretować oświadczenie pełnomocnika skarżącego zawarte we wskazanym piśmie z dnia 12 czerwca 2007 r. Nie można oczekiwać od organu administracji przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, w której strona wyraźnie komunikuje, iż jej intencją nie było przeprowadzenie takiego postępowania przez ten organ, a nie wszczęto postępowania z urzędu. Należy też wyjaśnić, iż związanie wyrokiem z dnia 29 marca 2007 r., w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie pozostawał w bezczynności, ponieważ przekazując Ministrowi Gospodarki sprawę stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1949 r, przekazał również sprawę stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r, zdaniem Sądu nie oznacza, iż w toku dalszego postępowania - po przekazaniu akt Ministrowi Gospodarki - strona nie mogła wyjaśnić, przeprowadzenia jakiego postępowania oczekuje od organu administracji. Konkludując Sąd stwierdza, że dopiero jednoznaczne żądanie złożone przez skarżącego do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. powoduje, iż organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania rozstrzygnięcia. W będącej przedmiotem kontroli Sądu sprawie strona - działając przez pełnomocnika - wyraźnie określiła, że nie żąda przeprowadzenia przez Ministra Gospodarki postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego orzeczenia. Związanie wyrokiem Sądu z dnia 29 marca 2007 r. dotyczy zaś wyłącznie Sygn. akt IV SAB/Wa 125/08 dokonanej w tym orzeczeniu oceny, czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostawał w bezczynności i - jak już wskazano - nie wyłącza dopuszczalności późniejszego doprecyzowania żądania przez stronę składającą wniosek. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.