IV SAB/Wa 128/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Agnieszka Wójcik del SO. Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. A., B. L., A. K. i E. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie nielegalnego składowania odpadów I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku I. A., B. L., A. K. i E. S. z dnia [...] kwietnia 2017 r. o wydanie decyzji w sprawie nielegalnego składowania odpadów w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz I. A., B. L., A. K. i E. S. solidarnie kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...].03.2018r. I. A., B. L., A. K., E. S. wniosły skargę na przewlekłość i bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie prowadzenia postępowania w zakresie nielegalnego składowania odpadów. Skarga została zarejestrowana w przedmiocie bezczynności organu. W skardze, strony wniosły o zobowiązanie organu do niezwłocznego wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego składowania odpadów i zobowiązania do wydania decyzji dotyczącej usunięcia odpadów w terminie dwóch miesięcy od daty wyroku. Strony wniosły o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Pismem z dnia [...].12.2017 r. (wpływ do organu [...].01.2018 r.) skarżący złożyli zażalenie na bezczynność Wójta w sprawach wymienionych we wniosku z [...].04.2017 r., złożonym w Urzędzie Gminy w dniu [...].04.2017 r. oraz na przewlekłość postępowania w sprawie prowadzonej na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne. Zażalenie złożone do Rady Gminy, organ przekazał wg. właściwości do SKO w [...] w dniu [...].01.2018 r. wraz z wyjaśnieniami. Postanowieniem z [...].01.2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że organ nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie wniosku z [...].04.2017 r., wskazując, że organ podjął szereg czynności zmierzających do załatwienia wniosku oraz wyznaczył termin załatwienia sprawy na [...].01.2018 r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie wskazując, że w dniu [...].01.2018 r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne na podstawie art. 26 ustawy z dnia 14.12.20102 r. o odpadach. Ponadto, że wniosek stron z 4.04.2017 r. został w pierwszej kolejności rozpatrzony w zakresie objętym dyspozycją art. 29 ust. 3 ustawy z 18.07.2001 r. Prawo wodne, albowiem na podstawie treści wniosku przyjęto, że zgłoszenie nawiezienia materiału ziemnego oraz podwyższenie terenu działek związane jest i dotyczy zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W uzupełnieniu odpowiedzi na skargę, w piśmie z dnia [...].04.2018 r. organ wskazał, że z ustaleń organu wynika, że nie nastąpiło składowanie czy magazynowanie odpadów w rozumieniu przepisów o odpadach na innych działkach, niż co do których wszczęto postępowanie z urzędu. W piśmie z dnia [...].11.2018 r. organ wskazał, że postępowanie administracyjne nadal pozostaje w toku z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, z wyznaczonym nowym terminem załatwienia sprawy do dnia [...].01.2019 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...].04.2017 r. E. S., A. S., A. K., I. A., B. K., B. L. złożyli wniosek do Wójta Gminy. W pkt. 2 wniosku wnieśli o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w zakresie nasypania drogi dojazdowej do nieruchomości położonej przy ul. [...], nalężącej do Pana [...]., jak również bezprawnego wyniesienia nieruchomości będącej własnością p. [...] ponad poziom sąsiadujących nieruchomości (o wysokości dochodzącej do 1,5 metra). We wniosku wskazano, że na skutek bezprawnej konfiguracji terenu woda z wyniesionej nieruchomości spływa na sąsiadujące nieruchomości i potworzyły się wyniesienia dominujące nad działkami wnioskodawców. W tym punkcie podali również, że doszło do nawiezienia śmieci porozbiórkowych niewiadomego pochodzenia i zanieczyszczenia oraz bezprawnego wyniesienia terenu w stosunku do działek sąsiednich. Do wniosku załączono zdjęcia na potwierdzenie opisywanych okoliczności. W dniu [...].05.2017.r organ wszczął z urzędu postępowania w sprawie podwyższenia działek nr ew. [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...] oraz zmiany stanu wody na terenie tych działek oraz w pobliżu [...] na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z 18.07.2001 r. Prawo wodne. W toku ww. postępowania w dniu [...].05.2017 r. przeprowadzono dowód z oględzin z udziałem stron, w toku którego zgłoszono szereg zarzutów, w tym m. in., że na działkach składowana jest ziemia, piach, gruz, stwierdzono również podwyższenie terenu 1,5 – 2 m. W dniu [...].05.2017 r. wpłynęło do organu prowadzącego postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych pismo od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z informacją, że Wójt jest właściwy w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez podwyższenie terenu – art. 29 ust. 3 Prawo wodne i nielegalnego składowania odpadów - art. 26 ustawy z 14.12.2012 r. o odpadach Od dnia [...].07.2017 r. organ podejmował działania mające na celu uzyskanie opinii określającej faktyczną zmianę stanu wody na gruncie i w oparciu o art. 29 ust. 3 Prawo wodne, w tym ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na działkach [...], [...], [...], [...] i czy szkody powstały na terenach sąsiednich mają związek z wyniesieniem terenu na tych działkach, ustalenie rodzaju nawiezionego materiału, a także w zakresie pomiaru emisji hałasu i głębokości zalegania pokładów torfowych. W dniu [...].07.2017 r. organ zwrócił się do Starosty o informację, czy M. W. prowadzący działalność gospodarczą pn. [...] występował z wnioskiem o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów. W tym dniu wystąpiono również do M. W. o udzielenie informacji w zakresie zgłoszonych zarzutów. Ww. przedstawił wyjaśnienia telefonicznie w dniu [...].08.2017 r., a pismem z [...].08.2017 r. poinformował. że nie ma miejsca składowanie odpadów. W dniu [...].08.2017 r. organ otrzymał pismo ze Starostwa, w którym wskazano, że firma [...] nie występowała z wnioskiem do Starosty o wydanie zezwolenia na zbieranie, przetwarzanie i transport odpadów. Pismem z [...] stycznia 2018 r. organ poinformował strony, że w przedmiocie składowania odpadów zostaną podjęte stosowne czynności w sprawie wyjaśnienia nawiezienia odpadów budowlanych, i że wszczęte zostało postępowanie wyjaśniające dotyczące nawiezienia i składowania odpadów typu gruz budowlany wymieszany z ziemią. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ zawiadomił właścicieli nieruchomości o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach w związku z powzięciem informacji dotyczących składowania odpadów na działkach nr ew. [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...]. Jednocześnie organ wyznaczył termin dowodu z oględzin na [...].02.2018 r. i poinformował o możliwości składania wyjaśnień, wniosków i dokumentów oraz dowodów w sprawie. W dniu [...].02.2018 r. został przeprowadzony dowód z oględzin, w trakcie których przyjęto od jednej ze stron wyjaśnienia w zakresie wykonania rozbiórki budynków na działce oraz zagospodarowania działek poprzez dowiezienia ziemi celem wyrównania ubytków w gruncie po rozbiórce budynków. Do akt sprawy dołączono wypis ze zmian w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy [...]. Pismem z [...].04.2018 r. organ zawiadomił o zakończeniu postępowania, udzielając stronom terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, składanie wniosków i zastrzeżeń oraz wyznaczył nowy termin na załatwienie sprawy i wydanie decyzji do dnia [...].04.2018 r. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. organ wezwał strony oraz zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej zezwolenia na rozbiórkę budynków na działkach objętych postępowaniem oraz dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę drogi lub wykonanie nawierzchni dojazdowej na działce nr [...] w [...]. W dniu [...].01.2018 r. wpłynęła odpowiedź ze Starostwa i sporządzono protokół z oświadczenia Sołtysa wsi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżący dopełnili tego wymogu, składając zażalenie z dnia [...].12.2018 r., które zostało przekazane i rozpoznane przez SKO w [...]. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność organu w prowadzeniu postępowania. Organ wszczął postepowanie w sprawie nielegalnego składowania odpadów dopiero [...].01.2018 r. Strony zaś już w piśmie z dnia [...].04.2017 r. jednoznacznie wskazywały na naruszenie stosunków wodnych w związku z podwyższeniem terenu w wyniku nawiezienia odpadów budowalnych. Również w toku przeprowadzanego dowodu z oględzin działek w dniu [...].05.2017 r., w sprawie prowadzonej na podstawie ustawy Prawo wodne, zgłaszano zarzuty w tym przedmiocie i potwierdzono w czasie oględzin zaleganie ziemi wymieszanej z odpadami budowlanymi. Ponadto, w piśmie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, doręczonym organowi w dniu [...].05.2017 r., jednoznacznie wskazano – po analizie wniosku z dnia [...].04.2017r.- że Wójt Gminy jest właściwym organem w sprawie nielegalnego składowania odpadów - art. 26 ustawy z 14.12.2012 r. o odpadach. Należy zgodzić się z organem, że pismo z dnia [...].04.2017 r. było wielowątkowe, ale lektura tego pisma, dołączone do niego załączniki, jak również dowody przeprowadzane w sprawie prowadzonej w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, jednoznacznie uzasadniały również potrzebę wyjaśnienia kwestii nawiezienia odpadów, a w tej sprawie organ wszczął postępowanie dopiero po 8 miesiącach czasu od złożenia pisma z dnia [...].04.2018 r. Niewątpliwie, nie wszczynając stosownego postępowania w sprawie w okresie 8 miesięcy, organ dopuścił się rażącej bezczynności. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności miała miejsce. Z uwagi na powyższe, Sąd uwzględniając skargę, zobowiązał organ do rozpoznania wniosku i wydania decyzji w sprawie nielegalnego składowania odpadów w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Do dnia wydania wyroku organ nie wydał bowiem merytorycznej decyzji w sprawie. Jednocześnie Sąd uznał, że wniosek stron o wymierzenie organowi kary grzywny zasługuje na uwzględnienie. Mianowicie, przez okres 8 miesięcy organ pozostawał w całkowitej bezczynności, a z aktualnych informacji nadesłanych przez organ do sądu wynika, że pomimo wszczęcia w dniu [...].01.2018 r. postępowania administracyjnego w przedmiocie nielegalnego składowania odpadów, do dnia wydania wyroku nie została wydana decyzja kończąca postępowanie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, wymierzona kara grzywny, będzie spełniała funkcję dyscyplinującą organ do zintensyfikowania czynności dowodowych w sprawie i niezwłocznego zakończenia sprawy poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 3 oraz § 1a i § 2 w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w zw. z art. 120 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi.