IV SAB/Wa 130/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. P. na bezczynność Ministra Gospodarki w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości przejętych na własność Państwa postanawia: 1. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla B. P. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. B. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 29 lipca 2008 r. wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną (rubryka nr 6 formularza PPF). W rubryce nr 7 formularza wniosku - jako posiadaną nieruchomość - wskazał mieszkanie o powierzchni 54 m2. Jak wynika z oświadczenia zawartego w rubryce nr 10 formularza wniosku oraz kopii pocztowego przekazu pieniężnego z maja 2008 r. i kopii zaświadczenia Banku Spółdzielczego w A. z dnia 29 maja 2008 r., jedynymi źródłami dochodu dwuosobowej rodziny są świadczenia emerytalne skarżącego w wysokości 1.108,01 zł netto oraz jego żony w wysokości 1.092,40 zł netto. Z uzasadnienia wniosku oraz załączonej do niego kserokopii wyciągu z konta bankowego B. P. za okres od dnia 10 maja 2008 r. do dnia 9 czerwca 2008 r. wynika, że na rachunek skarżącego wpływają należności z tytułu zasiłku stałego dla J. P. (zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 lipca 1998 r., którego kserokopię złożono do akt sprawy, skarżący został ustanowiony opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego J. P.). Na wezwanie referendarza sądowego B. P. nadesłał do Sądu pismo z dnia 10 października 2008 r., w którym wykazał następujące stałe wydatki w gospodarstwie domowym: czynsz za okres od lipca do września 2008 r. - 1217 zł, koszty zakupu leków w okresie od września do października 2008 r. - 477 zł, dostarczanie energii elektrycznej za miesiące: sierpień, wrzesień i październik 2008 r. - 140 zł, opłaty za telewizję [...] - 146 zł kwartalnie, opłaty z tytułu ubezpieczenia w [...] - 152 zł kwartalnie, opłaty za telefon - 93 zł za miesiące: lipiec, sierpień i wrzesień 2008 r., a także koszty zakupu prasy - 100 zł kwartalnie. Do pisma dołączył kserokopie dowodów wpłat z dnia 28 lipca 2008 r., z dnia 26 sierpnia 2008 r. i z dnia 29 września 2008 r., potwierdzające wskazaną powyżej wysokość czynszu za mieszkanie, kserokopie rachunków za zakup leków z dnia 22 września 2008 r., z dnia 30 września 2008 r. i z dnia 8 października 2008 r. na łączną kwotę 358,18 zł oraz kserokopię rachunku z dnia 8 października 2008 r. za zakup okularów i szkieł korekcyjnych na kwotę 120 zł, kserokopie potwierdzeń wpłat z dnia 19 sierpnia 2008 r., z dnia 23 września 2008 r. i z dnia 2 października 2008 r., potwierdzające wskazaną wyżej wysokość opłat za dostawę energii elektrycznej, kserokopie dowodów wpłat dokonanych przez P. P. na rzecz T. sp. z o.o. w kwotach 144,50 zł i 145,50 zł za okresy - od lipca do września 2008 r. i od października do grudnia 2008 r., kserokopie dwóch dowodów wpłat na rzecz P. S.A. na kwoty 76,20 zł, stanowiące składki na ubezpieczenie skarżącego i jego żony za okres od października do grudnia 2008 r., kserokopie dowodów wpłat na rzecz T. S.A. z lipca, sierpnia i września 2008 r. na łączną kwotę 92,67 zł dokonanych przez P. P. Wraz z pismem z dnia 10 października 2008 r. B. P. złożył do akt sprawy kolejny, wypełniony formularz PPF, który stanowi uzupełnienie wcześniej złożonego wniosku. Zamieścił w nim podobne informacje, jak we wniosku z dnia 29 lipca 2008 r. oraz dodatkowo powołał się na wskazane wyżej zestawienie wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym. Ponadto nadesłał kserokopię wyciągu z konta bankowego za okres od dnia 11 sierpnia 2008 r. do dnia 9 września 2008 r., z którego wynika, że saldo na rachunku skarżącego wynosi 230,51 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na wstępie należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r. nr 1, poz. 8). Jak wynika z treści powołanego art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z treści wniosku z dnia 29 lipca 2008 r. uzupełnionego pismem z dnia 10 października 2008 r. oraz dokumentami źródłowymi wynika, że łączny miesięczny dochód osiągany w dwuosobowym gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 2200,41 zł netto, co daje kwotę 1100,20 zł na jedną osobę. Przy dochodach w gospodarstwie domowym kształtujących się na wskazanym poziomie, dla prawidłowej oceny możliwości płatniczych B. P. niezbędne jest ustalenie wysokości stałych niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, prowadzonym przez skarżącego wspólnie z żoną. Ustalając kwotę tych wydatków nie można uwzględnić wszystkich obciążeń, które wskazano w piśmie z dnia 10 października 2008 r. Jak bowiem wynika z nadesłanych kserokopii dowodów wpłat na rzecz telewizji [...] oraz kserokopii dowodów wpłat za telefon, opłat tych nie dokonał B. P., ani jego żona. Także koszt zakupu okularów i szkieł korekcyjnych nie może być zaliczony, jako stałe obciążenie budżetu skarżącego, a nadto nie ma podstaw, by koszty zakupu prasy uznać za wydatki niezbędne w jego gospodarstwie domowym. Jak wynika z nadesłanych kserokopii rachunków i dowodów wpłat, miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego żony, do których zaliczono koszty czynszu za mieszkanie, koszty zakupu leków, koszty dostawy energii elektrycznej i opłaty z tytułu ubezpieczenia zamykają się w kwocie 700 zł. Mając na uwadze dochód uzyskiwany w dwuosobowym gospodarstwie domowym skarżącego (2.200,41 zł netto) oraz wysokość wykazanych przez niego stałych, niezbędnych wydatków (około 700,00 zł), należy stwierdzić, że sytuacja materialna w jakiej znajduje się B. P. nie uniemożliwia mu poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższa wysokość wpisu przewidziana w postępowaniu sąodowadministracyjnym. Również wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą B. P. z dnia 29 lipca 2008 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy wskazanej kwoty. Kwota około 1.500,00 zł pozostająca miesięcznie do dyspozycji dwuosobowej rodziny, nawet przy uwzględnieniu kosztów wyżywienia i ubrania, umożliwia skarżącemu jednorazowe wygospodarowanie 100 zł niezbędnych na pokrycie kosztów wpisu i ewentualnych dalszych opłat sądowych. Oznacza to, że w niniejszej sprawie wykazana przez stronę sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że spełnia on przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Wobec stwierdzenia, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego żony. Jak wskazano analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość wpisu sądowego od skargi oraz ewentualnych dalszych opłat sadowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekraczają kwoty 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna B. P. umożliwia mu poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia opłat sądowych w sprawie wszczętej skargą z dnia 29 lipca 2008 r. Z kolei uwzględniając wysokość miesięcznych dochodów i niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym B. P. należy stwierdzić, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony nie jest on w stanie ponieść ewentualnych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak ustalono, po poczynieniu niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem leków, czy też opłaceniem składek na ubezpieczenie, do dyspozycji skarżącego i jego żony pozostaje miesięcznie kwota około 1.500,00 zł. Uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie należy stwierdzić, że B. P., który nie posiada wartościowych przedmiotów, oszczędności, papierów wartościowych ani innych zasobów pieniężnych, nie może wygospodarować środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony. Należy więc stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.