IV SAB/Wa 136/17

Dnia 9 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 9 czerwca 2017 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G., P. G., E. S., S. N. i R. Z. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy I. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] września 2015 r. nr [...] II. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących K. G., P. G., E. S., S. N. i R. Z. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 2 lipca 2014 r. K. G., P. G., E. S., S. N. oraz R. Z. (dalej: Strony, Skarżący) reprezentowani przez pełnomocnika wystąpili do Ministra Infrastruktury i Rozwoju o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...].05.1972 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...].11.1971 r., nr [...], dotyczących wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], os. P. w rejonie ul. K. i [...], oznaczonej nr hip. [...], o pow. 1.058 m2, objętej księgą wieczystą p.n. "[...]". Decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności wnioskowanych decyzji. Strony złożyły 24 września 2015 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżących zarzucił, iż organ nie pozyskał decyzji lokalizacyjnej czym naruszył przepisy postępowania, bowiem kwestia ważności decyzji lokalizacyjnej ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Pismem z 8 września 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa poinformowało Strony, iż z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o decyzję lokalizacyjną zgodnie z wniosą skarżących przewidywany termin zakończenia sprawy nastąpi do 31 października 2016 r. Tego samego dnia Minister wystąpił do Archiwum Nowych o nadesłanie uwierzytelnionej kopi decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] listopada 1962 r. wraz z załącznikami graficznymi. Archiwum odpowiedziało pismem z 24 października, że nie posiada żądanego dokumentu. Pismem z dnia 10 listopada 2016 r. pełnomocnik Skarżących wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa Pismami z dnia 5 grudnia 2016 r. Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa wystąpiło do Archiwum Państwowego w Warszawie oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o nadesłanie kopii decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] z dnia [...] listopada 1962 r. wraz z załącznikami graficznymi. Poinformowano także Strony o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do 28 lutego 2017 r. Minister 16 stycznia 2016 r. otrzymał z Archiwum Państwowego w Warszawie uwierzytelnione kopie żądanych dokumentów. Pismem z 10 marca 2017 r. pełnomocnik Skarżących złożył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skargę na bezczynność Ministra w rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] września 2015 r., wnosząc o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W uzasadnieniu wskazano zarówno na naruszenie przez Ministra przepisów art. 35 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), dotyczących terminów rozpatrywania spraw w postępowaniu administracyjnym, jak również zarzucono niewypełnienie obowiązku poinformowania o przewidywanym terminie zakończenia sprawy, zaznaczając, że ostatnie pismo w tej sprawie od organu pochodziło z grudnia 2016 r. i wskazywało luty jako termin wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podkreślając skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez poszukiwania dokumentów archiwalnych. Podniesiono także wielość prowadzonych postępowań przy niewystarczającej liczbie pracowników, oraz wskazano, że sprawy są rozpatrywane zgodnie z kolejnością wpływu. Jednocześnie Minister poinformował, że [...] kwietnia 2017 r. została wydana decyzja nr [...], utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję z [...] września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem stosownego aktu w terminie lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zwłoka w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na bezczynność albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa, w myśl art. 37 k.p.a. W rozpoznawanym przypadku zadość temu wymaganiu czyniło wezwanie z 24 lutego 2016 r. (wpływ do organu w dniu 1 marca 2016 r.). Przepisy nie zakreślą minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 52 p.p.s.a, a wniesieniem skargi. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). W niniejszej sprawie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z [...] września 2015 r. wpłynął do organu 24 września 2015 r. Natomiast pierwsza czynność w sprawie, czyli zawiadomienie o prowadzeniu postępowania odwoławczego, zostało wystosowane do stron dopiero 29 lipca 2016 r., a więc 10 miesięcy później. Już sama ta okoliczność wskazuje na długi okres bezczynności organu, znacznie przewyższający określone w art. 35 k.p.a. terminy. W dodatku kolejne czynności, zmierzające do zebrania brakującego materiału dowodowego, zostały podjęte dopiero na początku września 2016 r., a więc po roku od złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Przez następne miesiące organ dość regularnie podejmował działania mające na celu odnalezienie i uzyskanie niezbędnych dokumentów, które ostatecznie udało mu się zdobyć w styczniu 2017 r. W styczniu uzyskano także opinię geodezyjną. Jednakże na tym kolejny raz zakończyły się działania Ministra, a kolejnym przejawem jego działalności było wydanie przez niego decyzji [...] kwietnia 2017 r., już po wniesieniu skargi na bezczynność przez skarżących. Oceniając powyżej opisane postępowanie należy mieć przy tym na uwadze, że było ono prowadzone znacznie dłużej niż przewidziano to w k.p.a. (dwa miesiące, dla spraw szczególnie skomplikowanych – art. 35 § 3). Organ nie podejmował natomiast żadnych czynności w sprawie przez prawie rok. Całkowita bezczynność w tym okresie, w sytuacji gdy strony nie były nawet informowane o zakładanych terminach załatwienia sprawy oraz o przyczynach zwłoki (w myśl art. 36 k.p.a.) ma w ocenie Sądu charakter rażący. Następnie, po podjęciu działań i finalnie zgromadzeniu niezbędnych materiałów nastąpiła kolejna, tym razem 3-miesięczna przerwa w postepowaniu, gdzie ponownie uchybiono obowiązkowi informowania strony o przyczynach przedłużenia postępowania i przewidywanym terminie zakończenia. Decyzja zaś został wydana dopiero po wniesieniu przez Strony postępowania skargi do Sądu. Sąd nie mógł jednocześnie uwzględnić argumentacji organu co do usprawiedliwionej zwłoki w wydaniu decyzji. W judykaturze przyjmuje się bowiem, że trudności kadrowe nie mogą generalnie usprawiedliwiać zwłoki w załatwianiu spraw. Organ administracji ponosi odpowiedzialność za taką organizację pracy urzędu, aby – poza sytuacjami nadzwyczajnymi, obiektywnie trudnymi do przewidzenia (np. nagły wpływ) – nie dochodziło do opóźnienia w załatwianiu spraw. O ile nie podoła temu obowiązkowi, ponosi odpowiedzialność z tytułu bezczynności (ewentualnie przewlekłości postepowania). W sytuacji, gdy zaniedbanie – co do potrzeby stosownie szybkiego rozpatrzenia sprawy – jest oczywiste, bezczynność organu, pomimo obiektywnej potrzeby rozpatrywania równolegle szeregu innych spraw, może mieć także charakter rażący, zwłaszcza gdy wnioskodawcy nie są informowani o przewidywanym terminie załatwienia sprawy oraz przyczynie zwłoki. Jak przyjęto w judykaturze, samo załatwienie sprawy administracyjnej przed wyrokowaniem sądu, nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności organu w toku postępowania – przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie. Reasumując, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 k.p.a., skargę należało uznać za zasadną. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 - 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.