IV SAB/Wa 14/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Asesor WSA - Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. R. z dnia [...] sierpnia 2006 r. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie orzeczenia lekarskiego dotyczącego inwalidztwa postanawia odrzucić skargę. K. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę z dnia [...] sierpnia 2006 r. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie jej wniosku z dnia 15 października 2002 r. dotyczącego wydania nowego orzeczenia lekarskiego, z którego wynikałoby, iż inwalidztwo skarżącej spowodowane jest stanem narządu ruchu, słuchu i nerwów. Wskazała, że dotychczas nie zostało wydane żądane przez nią orzeczenie ani postanowienie odmawiające stwierdzenia wskazanych wyżej przyczyn inwalidztwa. Nie ma przy tym okoliczności, które uzasadniałyby opóźnienie w załatwieniu sprawy i niedochowanie terminów określonych w art. 35 § 3 i 5 Kpa. W piśmie organu z dnia 9 listopada 2006 r., przesłanym w związku z wezwaniem o przekazanie odpowiedzi na skargę, organ przywołał toczące się w przeszłości przed sądami powszechnymi postępowania cywilne w sprawach z odwołań skarżącej, w tym okoliczność odrzucenia przez Sąd Okręgowy w B. odwołania wniesionego w związku z niewydaniem żądanej decyzji. O odrzucenie odwołania wniesionego w związku z zaniechaniem wydania żądanego orzeczenia organ wnosił do Sądu Okręgowego w B. Ponadto w piśmie z dnia 9 listopada 2006 r. organ wskazał na okoliczność oddalenia przez Sąd Apelacyjny w G. zażalenia skarżącej od postanowienia Sądu Okręgowego odrzucającego jej odwołanie. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola administracji przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność organów w przypadkach, w których organy te zobowiązane są do wydania: 1) decyzji administracyjnej, 2) postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tylko w tych przypadkach można mówić o bezczynności organu w prawnym sensie tego wyrazu. W tych też przypadkach żądać można zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Ocena dopuszczalności wniesionej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność wymaga zatem ustalenia, czy orzeczenie lekarskie wydawane w toku postępowania rentowego prowadzonego przez ZUS, bądź odmowa wydania orzeczenia o określonej treści, przybiera formę określoną w jednym z wyżej wymienionych punktów art. 3 § 2 ustawy procesowej. Otóż zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji, celowości przekwalifikowania zawodowego, dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu. Od jego orzeczenia przysługuje sprzeciw, a w wyniku sprzeciwu stosowne orzeczenie wydaje komisja lekarska. Żaden przepis tej ustawy nie pozwala uznać, że wydanie takiego orzeczenia następuje w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia albo innego aktu bądź czynności, o których mowa w przywołanym przepisie. Takie orzeczenie jest jedynie elementem, etapem postępowania prowadzonego przez ZUS, które zmierza do ustalenia uprawnień rentowych zainteresowanej osoby. Zatem nie można mówić o bezprawnej bezczynności organu w sytuacji, gdy organ lub lekarz orzecznik (komisja) nie wydają orzeczenia w tej kwestii. Skarga na tak rozumianą bezczynność jest niedopuszczalna. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze zasadę wynikającą z art. 58 § 4 ustawy procesowej. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z uwagi na fakt, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, jeśli w tej sprawie sąd powszechny uznał się już za niewłaściwy. Z akt sprawy nie wynika co prawda, z jakiego względu Sąd Okręgowy w B. odrzucił odwołanie skarżącej od "niewydania" żądanego orzeczenia lekarza orzecznika, a także z jakiego powodu Sąd Apelacyjny w G. oddalił zażalenie od postanowienia odrzucającego to odwołanie, ale przyjmując nawet, że powodem powyższych orzeczeń Sądów powszechnych było odmówienie tej sprawie charakteru sprawy cywilnej w rozumienie art. 1 Kpc, Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego było wyczerpanie środków zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 ustawy procesowej). W niniejszej sprawie środkiem takim było zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, skierowane do organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 i 37 Kpa. Organem takim, w dacie wnoszenia skargi w niniejszej sprawie, był minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, jako sprawujący nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami (art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi, a także art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej w brzmieniu z tej daty). Skarżąca nie wniosła zatem zażalenia, co czyni jej skargę niedopuszczalną. Ponadto przyjmując, że wydanie orzeczenia lekarza orzecznika jest innym aktem lub czynnością, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zauważyć należy, że skarżąca nie wezwała też organu do usunięcia naruszenia prawa, co także uniemożliwia uznanie jej skargi za dopuszczalną. Powyższe uwagi zasadne są jednak tylko o tyle, o ile - raz jeszcze należy powtórzyć - przyczyną odrzucenia odwołania skarżącej dotyczącego niewydania żądanego orzeczenia lekarskiego było odmówienie takiemu żądaniu charakteru sprawy cywilnej w świetle art. 1 Kpc, a także art. 45 ust. 1 i 177 Konstytucji, czyli - w terminologii art. 58 § 4 ustawy procesowej - niewłaściwość w tej sprawie sądu powszechnego. Wobec prawomocności orzeczenia Sądu powszechnego Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie był uprawniony do oceny tego orzeczenia, a tym bardziej do oceny polemicznej. Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżąca wniosła skargę na bezczynność Prezesa ZUS. Z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika jednak, że organem rentowym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie jego Prezes. Prezes jest jedynie organem Zakładu i reprezentuje go na zewnątrz (art. 72 i 73 tej ustawy). Z tego względu adresatem jakichkolwiek żądań (podań, wniosków) w formalnym, prawnym sensie, może być nie Prezes, lecz Zakład jako organ administracji publicznej (art. 66 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Nie zmienia to jednak generalnej konkluzji o niedopuszczalności skargi skutkującej jej odrzuceniem. Uznając, że skarga z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie jest objęta żadnym z powyższych punktów art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 - 4), na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz 58 § 3 tej ustawy Sąd orzekł, jak w sentencji.