IV SAB/Wa 142/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. O. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie nierozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku J. O. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 roku w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami administracyjnymi; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego J. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syn. akt IV SAB /Wa 142/07 UZASADNIENIE Pismem z dnia 1 sierpnia 2007r. J. O. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, iż wyrokiem z dnia 1 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt IV SA 5082/03 uwzględnił skargę J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia (...) maja 2003 r., mocą których Minister odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia (...) stycznia 1949 r. - uchylając zaskarżone decyzje. Zdaniem skarżącego po uchyleniu wskazanych decyzji przez Sąd - Minister zobowiązany był do merytorycznego rozpoznania sprawy zachowując terminy określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Wobec powyższego J. O. wniósł o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 21 dni od chwili uprawomocnienia się wyroku oraz zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w W. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając, iż pismem z dnia 26 września 2005r. Ministerstwo Rolnictwo i Rozwoju Wsi wysłało do L. Urzędu Wojewódzkiego akta przedmiotowej sprawy celem ich uzupełnienia. Ponieważ do chwili obecnej akta nie zostały zwrócone nie było możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy. Pismem z dnia 3 września 2007r. Ministerstwo zwróciło się do L. Urzędu Wojewódzkiego o pilne przesłanie akt przedmiotowej sprawy. Minister wyjaśnił, iż po otrzymaniu żądanych akt sprawa zostanie niezwłocznie rozpoznana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga J. O. zasługuje na uwzględnienie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w kodeksie postępowania administracyjnego lub akcie szczególnym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym określają przepisy art. 35 k.p.a. i przekroczenie tych terminów lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a. oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostaje w bezczynności, albowiem mimo rażącego przekroczenia terminów określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego nie rozpoznał wniosku skarżącego J. O., który wnosił o stwierdzenie nieważności - jako niezgodnego z prawem - orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia (...) stycznia 1949 w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa - na podstawie art. 2 ust. 1 lit.e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz.U. Nr 3 poz. 13 z 1945 r.). Powoływanym przez skarżącego wyrokiem z dnia 1 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt IV SA5082/03 uwzględnił skargę J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia (...) maja 2003 r., mocą których Minister odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia (...) stycznia 1949 r. Nie oceniając zasadności zarzutów J. O. podniesionych w skardze Sąd uznał, że decyzja organu z dnia (...) listopada 2003 r. jak i z dnia (...) maja 2003 r. zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia (...) maja 2003 r. Jednocześnie Sąd wskazał na konieczność ustalenia kręgu osób będących stronami postępowania mając na uwadze złożony odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. O. z dnia (...) grudnia 1999 r. (do akt sprawy złożono nieczytelną kopię), z którego wynika, że spadek nabyły 3 osoby ( w tym skarżący) po 1/3 części. Odpis prawomocnego orzeczenia z dnia (...) października 2004r. wraz z uzasadnieniem doręczono Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 10 stycznia 2005r. Mimo upływu ponad dwuletniego okresu od daty doręczenia organowi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym Sąd zawarł ocenę prawną oraz wskazania dla organu co do dalszego postępowania - organ nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia. Jak wynika z odpowiedzi na skargę jedyną czynnością podjętą przez organ w sprawie było przesłanie w dniu 26 września 2005r. do L. Urzędu Wojewódzkiego akt przedmiotowej sprawy celem ich uzupełnienia. Ze stanowiska organu nie wynika, aby w tym okresie Minister podejmował jakiekolwiek czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy i jej rozpoznanie. Dopiero skierowanie przez J. O. skargi na bezczynność organu skłoniło Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do podjęcia działań mających na celu odzyskanie przesłanych w 2005r. akt administracyjnych. Pismo skierowane do L. Urzędu Wojewódzkiego opatrzone jest tą samą datą co odpowiedź na skargę. Oceniając postępowanie Ministra Rolnictwa Rozwoju wsi zdaniem Sądu Minister dopuścił się istotnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Mając na uwadze powyższe Sąd stosownie do treści art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) - zgodnie z którym Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia (...) stycznia 1949r. Jednocześnie Sąd nie był upoważniony do zobowiązania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w W. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. Sąd administracyjny dokonuje bowiem oceny działania organu administracji publicznej jakim jest w niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie poszczególnych pracowników zatrudnionych w administracji publicznej. O kosztach postępowania Sad orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a