IV SAB/Wa 148/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA – Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o przeliczenie renty postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. M. H. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że jest osobą przewlekle chorą, wydaje duże środki na leczenie. Skarżąca zmuszona jest we własnym zakresie pokrywać koszty specjalistycznych badań, które nie są refundowane. Koszt takich badań to kwota od 1.500 do 2.000 zł, przy czym skarżąca musi je wykonywać od 3 do 2 razy w roku. Skarżąca zobowiązana jest ponadto do pokrywania we własnym zakresie kosztów anestezjologa (ok. 200 zł) potrzebnego do wykonywania tych badań. Ostatecznie skarżąca podała, że koszt specjalistycznego leczenia pochłania w całości jej miesięczne dochody. Pozostałe koszty bieżącego utrzymania pokrywane są przez męża skarżącej z otrzymywanej przez niego renty. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 października 2013 r. wezwał skarżącą do nadesłania: wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez skarżącą i jej męża świadczeń rentowych i emerytalnych, oświadczania wskazującego, jakie koszty ponosi na wynajem domu, w którym mieszka oraz wyjaśniającego, dlaczego nie mieszka już w domu córki, w którym wraz z mężem mieszkała i czy dom córki aktualnie jest zamieszkiwany, udokumentowanego spisu wydatków ponoszonych na codzienne, niezbędne utrzymanie. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie oświadczyła, że wraz z mężem nie posiadają rachunków i kont bankowych. Wnioskodawczyni przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] października 2013 r. potwierdzającą bieżącą wysokość otrzymywanego przez nią świadczenia emerytalnego (879,41 zł netto miesięcznie). Wnioskodawczyni nadesłała również przekaz pocztowy potwierdzenia wypłaty na rzecz J. H. renty w wysokości 1091, 39 zł. M. H. informując Sąd, że nie korzysta z mieszkania córki nie wskazała jednocześnie, na jakiej podstawie prawnej użytkuje dom, w którym aktualnie przebywa i czy z tego tytułu ponosi jakiekolwiek opłaty. Odnosząc się do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazania wysokości miesięcznych kosztów leczenia skarżąca podniosła, że leczenie zdiagnozowanego u niej schorzenia objęte jest tajemnicą medyczną, z tego też względu nie jest zobowiązana do ujawniania Sądowi informacji w tym zakresie. Dodatkowo skarżąca wskazała, że odmówiono jej refundacji leku, którego koszt miesięcznie przekracza 300 zł. Wnioskodawczyni poinformowała jednocześnie, że koszty zakupu węgla i drewna opałowego nie jest są jej znane, gdyż tych kosztów ona osobiście nie ponosi. Skarżąca nie wskazała jednak osoby, która w tych kosztach partycypuje. Co do kosztów bieżącego utrzymania skarżąca podniosła, że nie posiada żadnych dokumentów w tym zakresie. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 listopada 2013r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Pismem z dnia 11 grudnia 2013 r. M. H. wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 25 listopada 2013r. W sprzeciwie nie przedstawiła żadnych dodatkowych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu 12 grudnia 2013 r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2013 r., który nie został przez Sąd odrzucony postanowienie to utraciło moc. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, która winna być stosowana tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powyższego podkreślić należy, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Sąd stwierdza, że skarżąca w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie przedstawiła dokumentów na podstawie których można by ustalić, czy znajduje się w sytuacji określonej w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżąca nie złożyła wyjaśnień (dokumentów) na temat wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym. Informacje te miały tymczasem kluczowe znaczenie dla możliwości rozpoznania niniejszego wniosku, bowiem w sposób najpełniejszy zobrazowałyby strukturę wydatków strony i pozwoliły ocenić jej rzeczywiste możliwości finansowe. Trzeba podkreślić, że brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji rodzinnej i majątkowej osoby wnioskującej o prawo pomocy, jeżeli ona sama uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny tej sytuacji dokumentów. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, a ponadto jej twierdzenia wynikające z analizy dokumentów znajdujących się w różnych sprawach prowadzonych z jej udziałem były ze sobą sprzeczne, to powinna liczyć się z tym, że sąd może nie mieć wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, okoliczności te uniemożliwiają dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącej, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.