IV SAB/Wa 150/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. O. na przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w przedmiocie przeliczenia emerytury postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 150/14 odrzucił skargę M. O. na przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w przedmiocie przeliczenia emerytury. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 19 sierpnia 2014 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W piśmie z dnia 1 września 2014 r. w odpowiedzi na wystosowane do niej wezwanie potwierdziła, że wnosi o ustanowienie doradcy podatkowego, jako "kompetentnego" w przedmiocie ponownego przeliczenia emerytury. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu postanowienia znalazło się wyjaśnienie, w jakich sprawach doradca podatkowy może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Referendarz wskazał, że ponieważ sprawa ze skargi M. O. nie dotyczy obowiązków podatkowych, a przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie przeliczenia emerytury, to wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego nie mógł być uwzględniony. Odpis postanowienia z dnia 1 października 2014 r. doręczono skarżącej 8 października 2014 r. W dniu 13 października 2014 r. (data stempla pocztowego) strona wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, kwestionując je w zakresie odmowy ustanowienia doradcy podatkowego. M. O. stwierdziła, że Sąd nie podał, kto będzie "naliczał – waloryzował" jej emeryturę. Dlatego uważa, że doradca podatkowy jest w sprawie konieczny, wręcz nieodzowny, co czyni jej sprzeciw uzasadnionym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. W myśl art. 244 § 1 ppsa prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 ppsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Przystępując do rozpoznania wniosku M. O. z dnia 19 sierpnia 2014 r., w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem jej skargi jest przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w przedmiocie przeliczenia emerytury, zatem świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie przysługujące skarżącej ma charakter ustawowy, co oznacza, że nie ma ona obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym, jak też przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym (por. też np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt I OZ 904/13). W sytuacji ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi. W konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek nie może zostać uwzględniony. Rozpoznając natomiast przedmiotowy wniosek w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego, należy wskazać, że skarżąca – pomimo wystosowanego do niej wezwania (pismo z dnia 26 sierpnia 2014 r. – k. 58-59) oraz wyjaśnienia zawartego w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 października 2014 r. – w sprzeciwie nadal, konsekwentnie podtrzymuje, że domaga się ustanowienia doradcy podatkowego. Sąd związany jest natomiast wnioskiem strony, co oznacza, że nie może orzec o przyznaniu prawa pomocy w innym zakresie niż wskazany przez skarżącą. Mając to na uwadze, należy stwierdzić, że w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w przedmiocie przeliczenia emerytury, niedopuszczalne jest ustanowienie doradcy podatkowego. Stosownie bowiem do treści art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 213 ze zm.) doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Sprawa ze skargi M. O. nie dotyczy obowiązków podatkowych i celnych, ani egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Z powyższych względów wniosek skarżącej o ustanowienie doradcy podatkowego nie może zostać uwzględniony. Z tych względów, na podstawie art. 260 w zw. z art. 244 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. "e" w zw. art. 262 ppsa w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o doradztwie podatkowym, należało orzec jak w postanowieniu.