IV SAB/Wa 161/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. L. na przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania w przedmiocie spłaty należności niepodlegających umorzeniu postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sadowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla M. L. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 października 2014 r. odrzucił skargę M. L. na przewlekłe prowadzenie przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowania dotyczącego umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 października 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 60 akt sprawy). W dniu 20 listopada 2014 r. (data stempla pocztowego) M. L. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy z w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia z dnia 19 listopada 2014 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także z nadesłanych na wezwanie dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia z dnia 10 grudnia 2014 r. wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Na dochody dwuosobowej rodziny składają się świadczenie emerytalne skarżącej i świadczenie rentowe jej męża. Jak wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2014 r., z emerytury M. L. – poza zaliczką na podatek dochodowy i składką na ubezpieczenie zdrowotne – potrącane są należności egzekwowane na mocy tytułu wykonawczego. Kwota świadczenia do wypłaty wynosi 623,00 zł miesięcznie. Wedle decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 marca 2014 r. renta męża skarżącej wynosi 946,73 zł netto miesięcznie. Jedyny majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 49,7 m2. Skarżąca i jej mąż korzystają z kredytów gotówkowych, z których środki wpłacają na rachunek bankowy i realizują z nich bieżące zobowiązania. Kwota zaległości w spłacie jednego z tych kredytów we sierpniu bieżącego roku wyniosła 21.343,42 zł. W celu pokrycia bieżących wydatków skarżąca korzysta też z rachunku karty kredytowej z limitem kredytowym w wysokości 3.000 zł, z którego finansuje w szczególności wydatki na leki i dojazdy do lekarzy specjalistów poza miejscem zamieszkania. Opłaty z tytułu eksploatacji mieszkania za grudzień bieżącego roku wyniosły 438,15 zł, przy czym z informacji spółdzielni mieszkaniowej z dnia 8 grudnia 2014 r. wynika, że na 4 grudnia zaległość Państwa L. w opłatach wyniosła z odsetkami 280,25 zł. Wedle faktur z apteki, w listopadzie bieżącego roku skarżąca wydatkowała na leki niespełna 180 zł, a w październiku nieco ponad 100 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiotem skargi M. L. jest przewlekłe prowadzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowania dotyczącego umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie przysługujące skarżącej ma charakter ustawowy, co oznacza, że nie ma ona obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym, jak też przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W sytuacji ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi. W konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa orzeczono, jak w punkcie pierwszym postanowienia. Odrębnie natomiast należało rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Dochód dwuosobowej rodziny ze świadczeń emerytalnego i rentowego wynosi niespełna 1.570 zł netto miesięcznie, co daje 785 zł na osobę. Analiza oświadczeń skarżącej i dołączonych do akt sprawy dokumentów źródłowych wskazuje, że w celu pokrycia kosztów bieżącego utrzymania Państwo L. zaciągają kolejne kredyty konsumpcyjne i znaleźli się w sytuacji, w której nie regulują na bieżąco nie tylko opłat związanych z pokryciem kosztów koniecznego utrzymania, jak opłaty z tytułu eksploatacji mieszkania, ale także zobowiązań wynikających z kredytów zaciągniętych na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. Ze świadczenia skarżącej potrącane są należności egzekwowane na mocy tytułu wykonawczego. W tej sytuacji należy stwierdzić, że możliwości płatnicze M. L. nie pozwalają jej na poczynienie oszczędności niezbędnych na poniesienie kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Wniosek o ustanowienie radcy prawnego należało zatem uwzględnić. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ppsa orzeczono, jak w punkcie drugim postanowienia.