IV SAB/Wa 162/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W., M.W. i H.W. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W., M. W., H. W. (określani dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia ich wniosku z dnia 18 stycznia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1975 r., znak [...]. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącej z tabeli likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...]. Wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż doszło do naruszenia terminów załatwienia sprawy, art. 36 oraz zasady szybkości postępowania sformułowanej w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej K.p.a.). Wskazali, że organ pismem z dnia 3 lutego 2016 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, lecz do chwili wniesienia skargi do WSA w Warszawie nie poinformował stron o przyczynach zwłoki ani nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał iż wystąpił do Prezydenta [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Urzędu [...] oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przysłanie akt własnościowych dotyczących nieruchomości, o której mowa we wniosku. Z uzyskanych z Archiwum Państwowego [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Urzędu [...] oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] informacji wynika, że w zespołach archiwalnych nie odnaleziono dokumentów dotyczących ww. nieruchomości. Pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r. organ wystąpił zatem do kolejnych jednostek o przysłanie akt własnościowych i pismem z tego samego dnia poinformował strony o przewidywanym terminie zakończenia sprawy oraz powodach przedłużenia tego terminu. Organ wskazał również, że od czasu wniesienia zażalenia nie upłynął miesiąc, zatem skarga nie jest dopuszczalna Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej w skrócie "p.p.s.a.") skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarżący wyczerpali tryb przedsądowy, zwracając się do organu w dniu 4 kwietnia 2016 r. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa przez Wojewodę. Jednocześnie Przy tym Sąd nie podziela poglądu wyrażonego przez Wojewodę, iż skargę należy odrzucić, z uwagi na nie zachowanie terminu miesiąc od wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie art. 37 k.p.a. Art. 52 p.p.s.a przewiduje bowiem, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia (§ 1). Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia (§ 2). Przepis ten nie wymaga zatem, aby środek zaskarżenia został rozpatrzony, a jedynie był już nie przysługiwał. Przepis nie wymaga również, żeby od wniesienia środka zaskarżenia upłynął jakikolwiek termin. Z tej przyczyny Sąd nie przychylił się do wniosku o odrzucenie skargi. Odnosząc się do kwestii merytorycznych wyjaśnić należy, że przez bezczynność organu należy rozumieć sytuację, w której organ - mimo ciążącego na nim obowiązku - w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął właściwej czynności. Bezczynność organu polega na niezałatwieniu sprawy w terminie i niepodejmowaniu w celu jej załatwienia stosownych czynności. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje natomiast wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmuje wprawdzie pewne czynności procesowe jednak nie charakteryzują się one koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania istnieje zatem wówczas, gdy można organowi skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia – por. np. wyrok NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, CBOSA, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012 r., str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Dla oceny, czy miała miejsce bezczynność istotne są faktyczne czynności podejmowane przez organ w celu załatwienia sprawy w sposób określony w ustawie oraz ich znaczenie w kontekście relewantnego stanu faktycznego i prawnego. Organ w przedmiotowej sprawie podejmował czynności zmierzające do jej załatwienia, tj. podjął korespondencję z innymi organami lub instytucjami w celu pozyskania informacji, mających znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Mianowicie organ wystąpił o odszukanie i nadesłanie akt archiwalnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Czynność ta została podjęta 16 dnia od dnia złożenia wniosku. Nie można zatem zdaniem Sądu uznać, że organ działał opieszale. Zaznaczyć trzeba, że Wojewoda w dniach 15 lutego 2016 r., 22 lutego 2016 r., 26 lutego 2016 r. i 15 marca 2016 r. oraz 29 marca 2016 r. otrzymał odpowiedzi, z których wynika że akt własnościowych nie odnaleziono. W związku z tym Wojewoda w dniu 25 lutego 2016 r. oraz 13 kwietnia 2016 r. ponownie wystąpił z tym samym żądaniem. Czynnościom tym nie można uczynić zarzutu pozorności czy nakierowania na odsunięcie w czasie wydania decyzji. Błędnym byłoby przyjęcie, że czynności organu nie służyły jak najszybszemu załatwieniu sprawy administracyjnej, że organ nie podejmował wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy i nie czynił starań o zgromadzenie wszelkiej dokumentacji dotyczącej rozpatrywanej sprawy. Brak efektywności podejmowanych przez Wojewodę działań był spowodowany charakterem sprawy oraz nieuzyskaniem odpowiedzi od organu oraz instytucji do których występował. Zgodnie zaś z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów załatwienia sprawy administracyjnej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Oczekiwanie na odpowiedź z innego organu, w kwestii służącej rozstrzygnięciu sprawy, należy zaliczyć do okresów opóźnień spowodowanych z przyczyn niezależnych od organu. Charakter określonego postępowania determinuje działania organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Skarżący nie wykazali, by organ nadzoru gromadził inne dowody, niż te, które były mu niezbędne i konieczne dla wyjaśnienia sprawy w powyższym zakresie. Jednocześnie organ pismem z 13 kwietnia 2016 r. dochował wynikającego z art. 36 § 1 K.p.a. obowiązku zawiadomienia skarżącej o przekroczeniu terminu załatwienia sprawy, wskazując na przyczyny tego stanu rzeczy. Sam fakt niewystosowania pisma wcześniej nie czyni skuteczną skargę na bezczynność, skoro organ w terminie podjął działania, mające na celu załatwienie sprawy. Reasumując – do czasu rozpatrzenia skargi na bezczynność Wojewoda nie uzyskał wszystkich środków dowodowych, które pozwoliłby mu na zakończenie postępowania, w związku z czym nie mógł wydać rozstrzygnięcia. Należy zwrócić uwagę, że na organie ciąży obowiązek wszechstronnej i wnikliwej analizy sprawy, ponieważ gwarantuje to zrealizowanie celu postępowania administracyjnego, jakim jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i załatwienie sprawy w tym postępowaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd w całości podziela stanowisko Wojewody [...], iż w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca bezczynność organu, bowiem organ przeprowadzał czynności, związane z tokiem postępowania, czyli prowadził postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżących. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a