IV SAB/Wa 164/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi S. M. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie nierozpoznania wniosku zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku skarżącego S. M. dnia (...) marca 2007 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej pismem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia (...) kwietnia 1993 r. nr (...) odmawiającym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia (...) marca 1960 r. nr (...) w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze z dnia (...) sierpnia 2007 r. S. M., reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił bezczynność Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozstrzygnięcia w drodze postanowienia wniosku S. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie wniosku A. S. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia (...) marca 1960 r., nr (...), w wyznaczonym terminie. Ponadto skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej jego wniosku o ponowne rozpoznanie wniosku A. S. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia (...) marca 1960 r., nr (...), w wyznaczonym terminie. Skarżący wskazał również, iż wnosi o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej wniosku A. S. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia (...) marca 1960 r., nr (...), w wyznaczonym terminie. W uzasadnieniu skarżący podał, że w dniu 28 marca 2007 r. wystąpił do Ministra Rolnictwa z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia opisanego powyżej wniosku. W tym samym dniu - jak określił pełnomocnik skarżącego - "z przyczyn asekuracyjnych", został złożony wniosek o wydanie decyzji administracyjnej. Skarżący wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2007 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostało skierowane pytanie o przewidywany termin rozpoznania sprawy, natomiast 24 lipca 2007 r. wysłano do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismo, wzywające do usunięcia stanu naruszenia prawa, na podstawie art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ wniosek o przywrócenie terminu nie został rozpoznany, a na powyższe pisma skarżący nie otrzymał odpowiedzi w sprawie został przekroczony termin załatwienia sprawy administracyjnej przewidziany w art. 35 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi podał, że wniosek skarżącego z dnia 27 marca 2007 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku A. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia (...) marca 1990 r. wpłynął do Departamentu (...) kwietnia 2007 r. Skarga na bezczynność organu wpłynęła natomiast w dniu 31 sierpnia 2007 r. Organ poinformował również, że pismem z dnia 7 września 2007 r. Ministerstwo wystąpiło do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w G. o pilne nadesłanie całości akt sprawy w celu ich przekazania Sądowi wraz ze skargą strony. Odnosząc się do zarzutu bezczynności organ wskazał, że nieznaczna przewlekłość postępowania, jaka miała miejsce w sprawie wynikała z przyczyn obiektywnych, tzn. z faktu, iż liczba spraw roszczeniowych wpływających do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi była tak duża, że przerastała możliwości ich terminowego załatwienia przy obsadzie kadrowej zespołu rozpatrującego sprawy z zakresu rewindykacji. Organ podał ponadto, że ze względu na szczególnie skomplikowany charakter spraw oraz konieczność przeanalizowania obszernego materiału dowodowego, zdarzało się, iż rozpatrzenie sprawy następowało z uchybieniem terminu ustawowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 - dalej: P.p.s.a.), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1 - 4a tego artykułu. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy P.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Na wstępie należy zauważyć, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1 - 3 k.p.a., ani nie wykonuje czynności o których mowa w art. 36 k.p.a. Zgodnie z powołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Art. 35 § 1 k.p.a. nakłada na organ mający załatwić sprawę obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. Powyższą powinność należy rozumieć jako ogólną wskazówkę dotyczącą załatwiania wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, aby nie tylko dochować terminów zakreślonych w kodeksie, ale również - w miarę możliwości - sprawy załatwiać w krótszych terminach. Wskazany powyżej przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera regulację, której celem jest zapewnienie szybkiego i sprawnego załatwiania spraw. Zarówno termin miesięczny i dwumiesięczny dla organu pierwszej instancji, jak i termin miesięczny dla postępowania odwoławczego (art. 35 § 3 k.p.a.) należy traktować jako terminy maksymalne, a nie podstawowe. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Należy ponadto wskazać, że o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wtedy, gdy organ w ustalonym terminie nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, a ponadto, kiedy nie dokonuje czynności, od których zależy merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność organu w świetle powołanych powyżej wywodów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie w przedmiocie nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności prawnej, jaką jest wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący pismem z dnia 27 marca 2007 r. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia (...) kwietnia 1993 r. nr (...), w której stwierdzono, że brak dostatecznych podstaw do zakwestionowania w trybie nadzoru, na podstawie art. 156 k.p.a. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia (...) marca 1960 r. nr (...). Natomiast wnioskiem z dnia 28 marca 2007 r., skarżący domagał się nadania biegu wnioskowi A. S. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia (...) marca 1960 r. w sytuacji, gdyby organ uznał, że pismo Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1993 r. nie stanowi decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie Sąd rozstrzygał skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odniesieniu do wniosku S. M. z dnia 27 marca 2007 r. o przywróceniu terminu, mając na uwadze art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2005 r. (sygn. akt OSK 1754/04, niepublikowane) niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że Sąd administracyjny może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza ono natomiast, że sąd ten ma prawo jak i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. W niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek z dnia 27 marca 2007 r., wpłynął do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 3 kwietnia 2007 r. (data prezentaty). Jak wynika z akt sprawy, organ dopiero pismem z dnia 7 września 2007 r. (wysłanym w dniu 10 września 2007 r.) zwrócił się do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w G., z prośbą o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy. Porównując zatem powyższe daty należy stwierdzić, że organ na podjęcie powyższej czynności potrzebował w sprawie ponad 5 miesięcy. Przyjmując zatem pogląd przedstawiony przez organ w odpowiedzi na skargę, iż niniejszą sprawę można uznać za szczególnie skomplikowaną w rozumieniu art. 35 § 2 k.p.a., trzeba uznać, że organ powinien sprawę załatwić w terminie dwumiesięcznym. Jeśli organ nie był w stanie wywiązać się z powyższego obowiązku we wskazanym terminie, należało zastosować się zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., tj. zawiadomić stronę o przypadku niezałatwienia sprawy, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Bez znaczenia w niniejszej sprawie są zatem wyjaśnienia organu, iż opóźnienie, które wynikło w rozpatrzeniu wniosku skarżącego było spowodowane ilością spraw z zakresu rewindykacji oraz brakami kadrowymi zespołu rozpatrującego tego rodzaju sprawy w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Powyższe okoliczności nie mają w sprawie znaczenia również w świetle naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tzn. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej (art. 8 k.p.a.), jak również zasady szybkości i ograniczonego formalizmu (art. 12 k.p.a.). Wobec wskazanych dyrektyw, którymi powinny kierować się organy administracji publicznej należy stwierdzić bezzasadność argumentów podnoszonych przez organ w odpowiedzi na skargę. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż organ nie zastosował się w niniejszej sprawie do terminów określonych w art. 35 k.p.a., co oznacza że pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził zatem zasadność skargi na bezczynność postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.