IV SAB/Wa 166/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. B. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania oraz doręczenia decyzji postanawia: odrzucić skargę. L. B. ("skarżący") wniósł skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania oraz doręczenia decyzji o rewaloryzacji emerytury w 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...], w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Organ dodał również, że decyzja waloryzacyjna z dnia [...] marca 2016 r. została doręczona skarżącemu, ponieważ w dniu 16 marca 2016 r. złożył w organie rentowym odwołanie od tej decyzji. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2012 r. poz. 270) – dalej w skrócie: "P.p.s.a."] kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. W niniejszej sprawie skarżona jest bezczynność organu, jednak nie zawsze takie zaniechanie organu może być przedmiotem skargi. Bezczynność organów, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. podlega kontroli sądu administracyjnego tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje czynności czy też nie wydaje orzeczenia, które mogłyby być zaskarżone do sądu administracyjnego. Jeśli kognicji sądu administracyjnego nie podlega dana działalność organu, to i bezczynność organu w tym zakresie nie będzie mogła być kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący zarzucił organowi – Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] – bezczynność w przedmiocie wydania oraz doręczenia decyzji o rewaloryzacji emerytury na rok 2016. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. organ dokonał waloryzacji, od dnia 1 marca 2016 r., emerytury przysługującej skarżącemu. Skarżący w skardze z dnia 8 marca 2016 r. stwierdził, że organ nie wydał i nie doręczył mu ww. decyzji. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący złożył w Sądzie Okręgowym w [...] pozew z dnia [...] marca 2016 r. na ww. decyzję. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego [(Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) – dalej w skrócie: "K.p.c."] sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów (art. 2 K.p.c.). Katalog spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętych właściwością sądów powszechnych, określają przepisy art. 476 § 2 i 3 K.p.c., z których wskazują, że są to sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei, z art. 180 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2016 poz. 23) – dalej w skrócie: "K.p.a."] wynika, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. W nawiązaniu do powyższych przepisów należy także przywołać art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 poz. 121 z późn. zm.), z którego wynika, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Natomiast z ust. 2 w/w przepisu wynika, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach K.p.c. Natomiast zgodnie z ust. 3 – odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Sądem właściwym, w tym przypadku, jest sąd powszechny. Kognicja sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych została określona w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Określony tam katalog spraw ma charakter zamknięty i obejmuje decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku, decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia, a także decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to uregulowanie szczegółowe w stosunku do przywołanego wcześniej art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z powyższym, skarga na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania oraz doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2016 r. o rewaloryzacji emerytury na rok 2016 nie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania administracyjnego. Od wskazanej decyzji przysługuje bowiem odwołanie do sądu powszechnego, a nie odwołanie do organu administracji publicznej, a w dalszej kolejności – skarga do sądu administracyjnego. A zatem, skarżącemu nie przysługuje również skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w tym przedmiocie. Należy także wskazać, że w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że decyzja waloryzacyjna z dnia [...] marca 2016 r. została doręczona skarżącemu, ponieważ w dniu 16 marca 2016 r. złożył w organie rentowym odwołanie od tej decyzji.. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.