IV SAB/Wa 169/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E. J. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku skarżącego E. J. z dnia [...] lipca 2006 roku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego E. J. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 7 października 2008r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu-Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, skarga E. J. na bezczynność Ministra w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] czerwca 2006 r., znak [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] maja 1964., o przejęciu jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,02 ha położonego we wsi J. w woj. [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] września 1964r. Skarżący wskazał w skardze, iż domaga się zobowiązania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji stosownie do treści art. 138 k.p.a w zw. z art. 127 § 3 k.p.a w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszym postępowaniu, oraz wydania przez Sąd orzeczenia o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż po otrzymaniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2006 r. pismem z 5 lipca 2006r. zwrócił się do Ministra z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dnia 18 lipca 2007 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do organu z wnioskiem o niezwłoczne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na powyższy wniosek organ pismem z 16 sierpnia 2007 r. zobowiązał skarżącego do nadesłania odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B. J. Pismem z 27 września 2007 r. (data nadania w polskim urzędzie pocztowym 03.10.2007.) pełnomocnik wnioskodawcy zajął stanowisko w kwestii żądania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a ponadto wniósł ponownie o bezzwłoczne rozpatrzenia sprawy. Organ pismem z 24 stycznia 2008 r. zawiadomił stronę skarżącą, iż jej wniosek zostanie rozpatrzony w II kwartale 2008 r. z powodu napływu dużej ilości tego rodzaju spraw. Do dnia dzisiejszego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został jednak rozpoznany. Biorąc pod uwagę datę jego nadania w polskim urzędzie pocztowym tj. 7 lipca 2006. upłynął okres znacznie przekraczający 2 lata, a 1 Sygn. akt IV SAB/Wa 169/08 wyłączając okres, kiedy postępowania znajdowały się w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym Warszawie (W związku ze skargą na bezczynność organu) okres 2 lat. Skarżący zwraca zatem uwagę, iż jest to termin znacznie przekraczający terminy załatwienia spraw określone przez ustawodawcę w art. 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, między innymi, iż po wdaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z [...] czerwca 2006r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił E. J. Pismem z 16 sierpnia 2007r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło do pełnomocnika wnioskodawcy o nadesłanie odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B. J. oraz o wskazanie adresu do korespondencji B. K. Pismem z 27 września 2007r., pełnomocnik E. J. wskazał, spadkobierców B. J. oraz poinformował, iż nie toczyły się postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po wyżej wymienionym. Postępowania te zostaną dopiero zainicjowane przez E. J. Pismem z 24 stycznia 2008r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowało pełnomocnika E. J. o tym, iż złożony w niniejszej sprawie wniosek z powodu napływu dużej ilości tego rodzaju spraw i konieczności ich rozpatrywania według kolejności zgłoszeń zostanie rozpatrzony w II kwartale 2008r. Pismami z 29 października 2008r. Ministerstwo wystąpiło: 1. na podstawie art. 52 k.p.a do Urzędu Miejskiego w B. o przesłuchanie w charakterze świadka C. J., 2. do Urzędu Miejskiego w S. o przesłuchanie strony niniejszego postępowania, E. J., 3. do pełnomocnika Wnioskodawcy o nadesłanie oryginałów lub uwierzytelnionych kserokopii postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po B. J., B. K. oraz E. K. (wraz ze wskazaniem adresów do korespondencji wszystkich spadkobierców). Postanowieniem z [...] listopada 2008r. organ przedłużył termin rozpatrzenia wniosku skarżącego do dnia [...] grudnia 2008r. Sygn. akt IV SAB/Wa 169/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga E. J. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 5 lipca 2006r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] czerwca 2006 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] maja 1964., o przejęciu jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,02 ha położonego we wsi J. w woj. [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] września 1964.. Zgodnie z ogólną dyrektywą wynikającą z art. 35 § 1 k.p.a., sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Sformułowanie takie oznacza w szczególności, że "organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 307). Powołana dyrektywa jest związana z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.) i obowiązkiem załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 3 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że art. 12 § 2 k.p.a. przewiduje, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Chodzi zatem o takie sprawy, które do swego rozstrzygnięcia nie wymagają postępowania wyjaśniającego (czy to w formie rozprawy, czy też w formie postępowania kameralnego). Zwrot "niezwłocznie", zawarty w art. 35 § 2 k.p.a., oznacza, że nie ma wyznaczonego terminu w sposób bezwzględny, a organ I instancji, gdy tylko wystąpią warunki określone w art. 35 § 2 k.p.a., winien wydać odpowiednie rozstrzygnięcie (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 245). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste i nieskomplikowane, lecz także "takie sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez Sygn. akt IV SAB/Wa 169/08 stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny w drodze czynności pozaprocesowych - materialno-technicznych" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 279). Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego w art. 35 § 3 k.p.a wskazuje, iż w postępowaniu odwoławczym, z jakim mamy do czynienie w rozpoznawanej sprawie załatwienie sprawy winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (wniosku o ponowne rozparzenie sprawy). W przypadku bezczynności organu w załatwieniu sprawy, zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a strona ma zatem możliwość wniesienia zażalenia na niezałatwienia sprawy w terminie przez organ administracji publicznej. W przypadku jednak gdy w bezczynności pozostaje minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., to wówczas tryb przewidziany w ww. art. 37 k.p.a. nie ma zastosowania. Nad tymi organami bowiem nie ma w postępowaniu administracyjnym organów wyższego stopnia, (por. postanowienie NSA W-wa z dnia 6 lipca 2006 sygn. akt I OSK 480/06). Uznać zatem należy, iż skarżący właściwie wniósł skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do sądu administarcyjnego. Rozpoznając zatem sprawę, w oparciu o podniesione przez skarżącego zarzuty, Sąd uznał, iż zasadnie skarżący podniósł że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi do dnia wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1998r. Sygn. akt IV SAB 124/98 LEX nr 43729). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż z nieuzasadnionych przyczyn Minister uchybił i to w sposób znaczny terminowi załatwienia sprawy zakreślonemu w art. 35 § 3 k.p.a. Uwzględniając okoliczności sprawy trzeba przyjąć, że aczkolwiek w niniejszej sprawie organ pismem z dnia 24 stycznia 2008 r. zawiadomił stronę skarżącą, iż jej wniosek zostanie rozpatrzony w II kwartale 2008 r. z powodu napływu dużej ilości tego rodzaju spraw, a później postanowieniem z dnia [...] listopada 2008r. organ przedłużył termin rozpatrzenia wniosku skarżącego do dnia [...] grudnia 2008r., to termin w jakim zawiadomił on stronę o opóźnieniu w rozpoznaniu sprawy i terminie Sygn. akt IV SAB/Wa 169/08 jej pierwotnego załatwienia nie mieści w granicach określonych dla rozpoznania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] czerwca 2006 r., wpłynął do Ministra 6 lipca 2006r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym). Pierwsze czynności w sprawie organ podjął zaś dopiero w sierpniu 2007r. Uwzględniając nawet okoliczność, iż do 6 marca 2007r. akta administracyjne sprawy znajdowały się w sądzie administracyjnym, który rozpoznawał skargę skarżącego na bezczynność Ministra wobec niewykonania wyroku Sądu z 14 października 2005r., przyjąć należy, że organ podjął wstępne czynności procesowe w sprawie po upływie prawie sześciu miesięcy. Czynność, o jakiej mowa w art. 36 § 1 k.p.a. organ dokonał zaś dopiero 21 stycznia 2008r., a zatem ponad 10 miesięcy od zwrócenia mu akt administracyjnych przez sąd administracyjny, a ponad 17 miesięcy od momentu wniesienia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wyznaczenie terminu rozpoznania powyższego wniosku nastąpiło zatem z naruszeniem zasady szybkości postępowania, oraz terminu z art. 36 § 1 i 3 k.p.a, co powoduje, że skutki pisma z 21 stycznia 2008 r. nie mogą być zaakceptowane. Tym bardziej, iż po upływie wskazanego w tym piśmie terminu tj. II kwartału 2008r, który także znacznie przekraczał miesięczny termin załatwienia sprawy, organ nie wydal stosownego rozstrzygnięcia. Rozpoznaniem wniosku organ zajął się ponownie dopiero 29 października 2008r. ( w IV kwartale 2008r.), po wniesieniu przez skarżącego do sądu skargi na jego bezczynność. Wyznaczenie zatem postanowieniem z [...] listopada 2008r. nowego terminu na załatwienie tej sprawy, mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności tj. trwającym z rażącym naruszeniem terminów załatwienia spraw określonych w k.p.a stanem bezczynności organu, nie mogą usprawiedliwiać nawet przyczyny wskazane przez organ tj. konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. tylko sprawa szczególnie skomplikowana może być załatwiona w terminie dwóch miesięcy i to przez organ pierwszej instancji. Reguła ta nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym, zatem skutecznie prawnie byłoby wyznaczenie nowego terminu rozpoznania odwołania w granicach jednego miesiąca. Sygn. akt IV SAB/Wa 169/08 Artykuł 12 k.p.a. wyraźnie stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W niniejszej sprawie Minister nie działał w taki sposób, nie dołożył należytych starań, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i sprawę szybko załatwić - wszystkie czynności były. podejmowane z rażącą zwłoką. Zaś do dnia wydania niniejszego wyroku - do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy. Takie postępowanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi świadczy o tym, że pozostaje on w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie, sygn. akt. IV SA 105/00, LEX 53462, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Również w sprawie, sygn. akt I SAB 155/99, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "Brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu". Takie postępowanie organu - w ocenie Sądu - w pełni uzasadnia przyjęcie, iż skarga jest zasadna, bowiem zwłoka w rozpoznaniu wniosku skarżącego została wyłącznie zawiniona przez organ, który nie działał w sprawie szybko - podejmował czynności z dużym opóźnieniem nie dokładając tym samym należytych starań, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i załatwić sprawę. Sygn. akt IV SAB/Wa 169/08 W celu niedopuszczenia do kolejnych opóźnień w rozpoznaniu sprawy Sąd uznał, iż termin 30 dniowy, a nie jak domagał się skarżący 14 dniowy jest odpowiednim terminem do rzetelnego rozpoznania wniosku skarżącego i wydania stosownego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.