IV SAB/Wa 173/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Ministra Środowiska do rozpoznania wniosku z dnia 30 października 2003 r., zmodyfikowanego pismem z dnia 19 grudnia 2006 r. o odszkodowanie w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego J. G. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pełnomocnik J. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Środowiska wskazując, iż postępowanie, zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 30 października 2003 r. o odszkodowanie w trybie art. 160 Kpa, toczy się już od pięciu lat, a organ pomimo posiadania wszelkich niezbędnych dokumentów nie wydał merytorycznej decyzji w sprawie. Wskazując na uchybienie przez Ministra Środowiska obowiązkowi załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 Kpa, pełnomocnik złożył wniosek o zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi orzeczenia rozstrzygającego sprawę oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: W dniu 30 października 2003 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o odszkodowanie w trybie art. 160 Kpa w związku z wydaniem przez Ministra Środowiska w dniu [...] stycznia 2002 r. decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia Nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. o przejęciu przedsiębiorstwa ,, T. na własność Państwa i orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo- odbiorczego ww. przedsiębiorstwa, sporządzonego w dniu 26 czerwca 1950 r. i 10 października 1951 r. Po podjęciu w dniu 28 lutego 2007 r. zawieszonego uprzednio ze względu na trwające postępowanie o nabycie praw do spadku po zmarłej M.G. postępowanie, Minister Środowiska wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o dane personalne spadkobierców byłych właścicieli znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Kolejnymi pismami organ wezwał pełnomocnika stron do złożenia licznych wyjaśnień dotyczących przejętych nieruchomości oraz wykazania i udokumentowania rodzaju oraz wielkości poniesionych przez spadkobierców strat. Po udzieleniu odpowiedzi na wezwania organu pełnomocnik strony skarżącej w dniu 31 grudnia 2007 r. przesłał pismo, w Sygn. akt IVSAB/Wa 173/08 którym podtrzymał zgłoszone w toku postępowania roszczenia oraz ponownie sprecyzował wielkość roszczeń określonych w piśmie z dnia 19 grudnia 2006 r. Minister Środowiska kolejnym pismem zobowiązał pełnomocnika strony do ostatecznego wykazania oraz udokumentowania szkody jaką ponieśli spadkobiercy K. G. W ocenie Ministra Środowiska w toku prowadzonego postępowania podejmowane były liczne czynności zmierzające do rozpoznania sprawy. Pełnomocnik stron pomimo wezwań organu do uzupełnienia przedmiotowego wniosku w zakresie określenia szkody poniesionej przez spadkobierców byłych właścicieli, w wyznaczonym przez organ terminie, nie wykazał szkody. Pismem z dnia 13 stycznia 2009 r. pełnomocnik skarżącego ustosunkowując się do odpowiedzi organu na skargę, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podkreślając, iż po uzupełnieniu w dniu 27 sierpnia 2007 r. dokumentów dotyczących wysokości wypłaconych świadczeń emerytalnych na rzecz K. G., organ był w posiadaniu wszystkich dokumentów, danych i informacji, umożliwiających rozpoznanie wniosku skarżących. Organ nie wydał jednak merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz pismem z dnia 13 września 2007 r. zażądał od strony kolejnych informacji. Pomimo wykonania w dniu 22 października 2007 r. powyższego wezwania, organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku. Wobec bezczynności organu skarżący pismem z dnia 17 grudnia 2007 r. jeszcze raz sprecyzowali swoje stanowisko w sprawie. Pomimo tego, iż skarżący przedłożył na żądanie organu wszelkie niezbędne dokumenty, Minister Środowiska do dnia złożenia w dniu 14 października 2008 r. skargi na bezczynność, nie podjął żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania sprawy. Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. pełnomocnik organu potwierdzając, że w sprawie nie została wydana decyzja podał, iż przeszkodą rozpoznania sprawy było to, że wnioskodawcy w żaden sposób nie sprecyzowali i nie udowodnili szkody, mimo iż byli wezwani do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Wobec tego, że w trakcie postępowania ocenione zostały straty, a nie szkody, nie można było wydać decyzji przedmiotowej decyzji. Pełnomocnik skarżącego podtrzymując skargę oświadczył natomiast, że w pismach procesowych z dnia 30 października 2003 r. i 19 grudnia 2006 r. została sprecyzowana wysokość szkody. Sygn. akt IVSAB/Wa 173/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1 - 3 Kpa, ani nie wykonuje czynności, o których mowa w art. 36 Kpa. Zgodnie z powołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Art. 35 § 1 Kpa nakłada na organ mający załatwić sprawę obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. Powyższą powinność należy rozumieć jako ogólną wskazówkę dotyczącą załatwiania wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, aby nie tylko dochować terminów zakreślonych w kodeksie, ale również - w miarę możliwości - sprawy załatwiać w krótszych terminach. Zarówno termin miesięczny i dwumiesięczny dla organu pierwszej instancji, jak i termin miesięczny dla postępowania odwoławczego (art. 35 § 3 Kpa) należy traktować jako terminy maksymalne, a nie podstawowe. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Należy ponadto wskazać, że o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wtedy, gdy organ w ustalonym terminie nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, a ponadto, kiedy nie dokonuje czynności, od których zależy merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, iż pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Ministra Środowiska z wnioskiem o odszkodowanie, w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Środowiska w dniu [...] stycznia 2002 r. nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1950 r. dotyczącego nacjonalizacji tartaku i stolarni oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] marca 1952 r. zatwierdzającego protokół zdawczo- odbiorczy przejęcia przez Państwo przedmiotowego przedsiębiorstwa. Jak wynika z akt sprawy wniosek ten wpłynął do organu w dniu 12 listopada 2003 r. W myśl postanowień art. 35 § 3 Kpa organ miał załatwić sprawę zainicjowaną wymienionym wnioskiem w terminie nie dłuższym niż Sygn. akt IVSAB/Wa 173/08 2 miesiące tj. najpóźniej do dnia 12 stycznia 2004 r. W przypadku natomiast, gdy nie mógł w tak zakreślonym terminie sprawy rozstrzygnąć obowiązkiem organu -wynikającym z treści art. 36 Kpa - było zawiadomienie o tym stron z jednoczesnym podaniem przyczyn zwłoki oraz wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Z ustaleń poczynionych przez Sąd na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. wynika, że organ do dnia rozpoznania niniejszej skargi nie wydał decyzji w sprawie wszczętej przedmiotowym wnioskiem skarżącego, nie zawiadomił stron postępowania o przyczynach uchybienia terminowi, nie wskazał również nowego terminu rozpoznania wniosku. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż istniały przeszkody do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Jako przeszkodę do wydania decyzji, Minister Środowiska wskazał nieuzupełnienie wniosku w zakresie wysokości szkody jaką ponieśli spadkobiercy K. i Z.G. z tytułu znacjonalizowania przedsiębiorstwa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż we wniosku z dnia 30 października 2003 r. pełnomocnik skarżącego wnosząc o przyznanie na rzecz spadkobierców K. i Z. G., proporcjonalnie do wielkości ich udziałów w spadku, odszkodowania w łącznej kwocie 1784, 782 zł wskazał, iż na tę kwotę składa się odszkodowanie za szkodę z tytułu: straty poniesionej na skutek utraty własności nieruchomości gruntowej położonej w G. w wysokości 84.000 zł, straty poniesionej na skutek utraty własności budynków i budowli w wysokości 584.640 zł, urządzeń technicznych i maszyn w wysokości 290.375 zł straty poniesionej na skutek konieczności uiszczenia kosztów oszacowania przez biegłego powyższych strat w wysokości 6.850 zł, straty poniesionej na skutek konieczności uiszczenia kosztów usług geodezyjnych, archiwalnych i związanych z ustaleniem przez biegłych wielkości zatrudnienia w znacjonalizowanym przedsiębiorstwie w łącznej wysokości 2.797 zł, utraconych korzyści w postaci czynszu jaki można by osiągnąć w przypadku umowy najmu znacjonalizowanych parceli w wysokości 291.110 zł, utraconych korzyści w postaci czynszu jaki można by osiągnąć w przypadku umowy najmu budynków i budowli oraz urządzeń technicznych i maszyn w wysokości 525.010 zł. Sygn. akt IVSAB/Wa 173/08 Należy zatem zauważyć, że we wniosku szczegółowo określono oraz udokumentowano wysokość zarówno poniesionych strat jak i utraconych korzyści. Modyfikując przedmiotowy wniosek pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 19 grudnia 2006 r. zmienił wysokość pierwotnie określonej szkody wykazując, iż wyniosła ona 3 758 482, 04 zł. Pełnomocnik prostując kwotę poniesionej szkody po raz kolejny szczegółowo wskazał rodzaj i wysokość poniesionych strat oraz utraconych korzyści jako składników wpływających na ogólną kwotę szkody. Złożony przez skarżącego wniosek z dnia 30 października 2003 r., a następnie pismo z dnia 19 grudnia 2006 r., jak również nadesłane na wezwanie organu dokumenty Minister Środowiska uznał za niewystarczające. Tak przedstawiający się stan sprawy wskazuje na to, iż twierdzenie organu, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie nie mógł zostać rozpatrzony ze względu na nieokreślenie wysokości szkody, nie znajduje uzasadnienia. W ocenie Sądu czynione przez organ ustalenia w tym zakresie były bezzasadne, a postępowanie z nieuzasadnionych przyczyn powodowało jego przewlekłość. Nie ulega wątpliwości, że organ dysponował niezbędnymi informacjami oraz materiałem dowodowym umożliwiającym rozpoznanie wniosku, pomimo to pozostawał bezczynny w rozpatrzeniu sprawy. Dodatkowo należy podkreślić, iż wobec licznych wezwań organu pełnomocnik stron w piśmie z dnia 17 grudnia 2007 r., które wpłynęło do organu w dniu 31 grudnia 2007 r. podtrzymując zgłoszone w toku postępowania roszczenia, sprecyzował po raz kolejny wielkość roszczeń określonych w piśmie z dnia 19 grudnia 2006 r. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, iż dopiero w tym piśmie wnioskodawcy określili wielkość roszczeń. W powyższym piśmie pełnomocnik skarżącego po raz kolejny sprecyzował i udokumentował szkodę poniesioną przez spadkobierców K. i Z. G., pomimo to organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 12 § 1 Kpa organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z zasady ogólnej szybkości postępowania wypływa dla organów obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, iż nie można zarzucić mu zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowanych czynnościach postępowania. Niezasadne powstrzymywanie się przez organ od wydania decyzji lub uchylania się od rozstrzygnięcia sprawy narusza tę zasadę i nie jest zgodne z Sygn. akt IVSAB/Wa 173/08 przepisami prawa ( por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r. sygn. I SAB 28/96, ONSA1997r.,nr2, poz. 97). Bez znaczenia w niniejszej sprawie są również wyjaśniania organu, iż sprawy dotyczące postępowań o odszkodowanie są bardzo skomplikowane i wymagają precyzyjnej analizy, co przy jednoczesnym braku pełnej obsady kadrowej powoduje niemożliwość ich załatwienia w ustawowym terminie. Tego rodzaju okoliczności nie można bowiem zakwalifikować jako opóźnienia organu spowodowanego przyczynami od niego niezależnymi (art. 35 § 5 Kpa). Kwestia braku odpowiedniej obsady etatowej i problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania spraw (por. wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAB 147/99, LEX nr 50019). Reasumując należy podkreślić, iż Minister Środowiska pomimo posiadania wszelkich niezbędnych informacji i dokumentów, które były niezbędne do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skoro do dnia wydania wyroku Minister Środowiska nie rozpoznał przedmiotowego wniosku, przekraczając kilkakrotnie maksymalny termin na rozstrzygnięcie sprawy oraz nie dopełnił czynności określonych w art. 36 Kpa, to okoliczności te oznaczają, iż z racji braku innych przeszkód prawnych do wydania decyzji w sprawie, organ pozostaje bezczynny w rozpatrzeniu sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 §2 w/w ustawy.