IV SAB/Wa 183/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie zakazu prowadzenia działalności produkcyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W toku postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zakazu prowadzenia działalności produkcyjnej, W. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF oraz dołączonych do niego kopii dokumentów źródłowych wynika, że wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, czworgiem ich małoletnich dzieci oraz matką i ojcem. Majątek stanowi dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego dla potrzeb podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Rodzice wnioskodawcy uzyskują emerytury rolnicze w wysokości po 992,93 zł brutto miesięcznie. Żona wnioskodawcy uzyskuje zasiłki rodzinne na czworo dzieci w wysokości łącznej 524 zł. Na podstawie kserokopii zaświadczenia Wójta Gminy K. z dnia [...] września 2012 r. o dochodach rocznych osiągniętych w 2010 r. z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym położonym na terenie Gminy K. w łącznej wysokości 9.305,55 zł oraz kserokopii zaświadczenia Burmistrza R. z dnia [...] września 2012 r. o dochodzie rocznym z 2011 r. z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym w wysokości 2.958,53 zł. ustalono, że roczny dochód z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym uzyskany przez wnioskodawcę i jego żonę w 2011 r. wyniósł 12.264,08 zł (ok. 1022 zł miesięcznie). Poza rachunkiem w Banku Spółdzielczym, na który przekazywane są zasiłki, wnioskodawca, ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają innego konta bankowego. Wnioskodawca oraz pozostali domownicy nie posiadają oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca przestawił ponadto kserokopię faktury VAT za energię elektryczną za okres od 20 marca 2012 r. do 21 września 2012 r. na kwotę 779,06 zł oraz fakturę VAT z 21 czerwca 2012 r. za butlę gaz Propan-Butan na kwotę 150 zł. Wnioskodawca oświadczył również, że gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu, uzyskiwane plony przeznaczane są jedynie na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Dodatkowo oświadczył, że jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie ciężkiej pracy na roli. Na powyższe okoliczności skarżący przedstawił szereg dokumentów. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń ustalono, że łączny dochód w gospodarstwie domowym uzyskiwany z tytułu emerytur rolniczych (Z. S. -797, 26 zł netto, J. S. 992,93 zł netto), zasiłków oraz pracy w gospodarstwie rolnym wynosi miesięcznie ok. 3336 zł netto. Należy mieć na uwadze, że skarżący jest właścicielem nieruchomości – domu, w którym mieszka o powierzchni 200 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu), która, według skarżącego, nie przynosi dochodu, zaspakaja jedynie bieżące potrzeby rodziny. Zgodnie z orzecznictwem sądowym posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skoro wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne, to może rozporządzać nim w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2010 r. sygn. I OZ 110/10, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się z kolei do stanu zdrowia wnioskodawcy należy stwierdzić, że załączone do wniosku kserokopie badań świadczą jedynie o tym, że cierpi on na pewne dolegliwości zdrowotne, leczy się i rehabilituje, a przedstawione zwolnienia lekarskie nie są aktualne, ponieważ dotyczą 2011 r. Należy podkreślić, że ani w stosunku do wnioskodawcy, jak również w stosunku do jego żony nie zostały wydane orzeczenia o całkowitej, czy też częściowej niezdolności do pracy. Tym samym skoro prowadzone przez nich gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów, to brak jest przeszkody do poszukiwania przez nich innych źródeł zarobkowania. Nadto należy zauważyć, że sytuacja majątkowa skarżącego i jego możliwości płatnicze były również przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnym stanie faktycznym. Postanowieniami z dnia 18 września 2012 r. o sygn. akt I OZ 678/12, I OZ 679/12 oraz I OZ 680/12 oraz z dnia 25 października 2012 r., sygn. I OZ 806/12 i z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 934/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia W. S. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 257 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.