IV SAB/Wa 190/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi M. S., H. S., E. W., M. W., T. N., I. N.-H., M. N. i W. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku M. S., H. S., E. W., M. W., T. N., I. N.-H., M. N. i W. J. z dnia 7 sierpnia 2013 r. w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych, 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. S., H. S., E. W., M. W., T. N., I. N.-H., M. N. i W. J. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 12 marca 2015 r. (data wpływu do Urzędu Miasta W.) M. S., H. S., E. W., M. W., M. N., I. N., T. N. i W. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za odjecie prawa własności nieruchomości. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za przejęte nieruchomości w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, zobowiązanie Prezydenta W. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że utracili własność posiadanych nieruchomości na podstawie prawomocnych decyzji administracyjnych Prezydenta W. z roku 2004 na podstawie art. 98 pkt. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskami z dnia 28 grudnia 2010 r., 29 grudnia 2010 r. oraz 6 lipca 2011 r. skarżący wszczęli rokowania z m. W. w celu ustalenia wysokości odszkodowania za przejęte nieruchomości. Rokowania te nie przyniosły żadnego rezultatu. W dniu 7 sierpnia 2013 r. skarżący na podstawie art. 98 pkt. 3 ww. ustawy złożyli wniosek o wydanie decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. zobowiązało Prezydenta m. W. do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w terminie 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Termin ten nie został przez organ dotrzymany. Pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. skarżący zostali powiadomieni, że sprawa zostanie rozstrzygnięta najpóźniej do dnia 30 października 2014 r. Termin ten nie został dotrzymany. W międzyczasie organ sporządził operaty szacunkowe niezbędne do ustalenia wysokości należnego odszkodowania. W dniu 24 listopada 2014 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Jednakże decyzje nie zostały wydane. W dniu 28 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył pismo wzywające do zaniechania przez organ dalszego naruszenia prawa w postaci opieszałego działania. W odpowiedzi na to pismo organ wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2015 r. W ocenie skarżących wskazanie tak odległego terminu załatwienia sprawy jest działaniem niezwykle skandalicznym. W sprawie został w całości zebrany materiał dowodowy i nie ma żadnych podstaw do przeciągania merytorycznego zakończenia sprawy ustalenia wysokości odszkodowania. Prezydent W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że w dniu 24 lipca 2013 r. odbyły się rokowania pomiędzy m. W. a pełnomocnikiem stron w sprawię wysokości odszkodowania za nieruchomości stanowiące działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], wydzielone pod drogi publiczne na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przejęte na własność m. W. na podstawie decyzji Prezydenta W. Negocjacje zakończyły się brakiem porozumienia. Pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. pełnomocnik stron został poinformowany, że w przedmiotowej sprawie zachodzi potrzeba wykonania operatów szacunkowych określających wartość przedmiotowych nieruchomości, a następnie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przygotowanie projektów decyzji o ustaleniu odszkodowania, zaś rozstrzygnięcie merytoryczne nastąpi do 30 czerwca 2014 r. W celu określenia wysokości odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi zostały wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego operaty szacunkowe z dnia 5 czerwca 2014 r., w których określono wartość prawa własności nieruchomości stanowiących przedmiotowe działki ewidencyjne. W dniu 24 listopada 2014 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której pełnomocnik stron zaakceptował w imieniu stron wysokości odszkodowań określonych w operatach szacunkowych z dnia 5 czerwca 2014 r. Organ wskazał, że pełnomocnik strony na bieżąco był informowany o stanie sprawy i terminach rozstrzygnięcia merytorycznego pismami z dnia 27 czerwca 2014 r. i 21 stycznia 2015 r. Był również poinformowany, że sprawy administracyjne rozpatrywane są przez Prezydenta W. sukcesywnie wg daty wpływu wniosku, kolejności zgromadzonego materiału dowodowego oraz środków finansowych zarezerwowanych w budżecie m. W. Ze względu na liczbę kierowanych do Prezydenta W. roszczeń, nastąpiło spiętrzenie spraw będących przedmiotem jego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., 270, ze zm.), dalej p.p.s.a., (w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. zmieniającej nin. Ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt. 1 – 4a tego artykułu. Skarżący na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ww. ustawy wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania o wydanie decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania za przejęte nieruchomości. Wprowadzona do ustawodawstwa z dniem 11 kwietnia 2011 r. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy ma na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowań administracyjnych, a w konsekwencji skuteczniejszej realizacji prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skoro ustawodawca obok skargi na bezczynność organu, wyodrębnił jako odrębną, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, to należy uznać, że przewlekłość postępowania jest innym typem naruszenia zasady szybkości postępowania niż niezałatwienie sprawy w terminie. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy będzie oznaczało nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., ale jednocześnie sytuację, w której organ wprawdzie prowadząc postępowanie podejmuje w jego toku czynności procesowe, które mogą być ocenione jako zbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podejmowanie przez organ takich czynności procesowych czyni, że organ nie pozostaje w sprawie bezczynny, ale jednocześnie wpływa to na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga na przewlekłość postępowania ma za zadanie stwierdzenie, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i to bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozprzęgnięcia sprawy. Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 2 formułuje szereg ogólnych zasad postępowania administracyjnego, które obowiązują w każdym postępowaniu i których organ obowiązany jest przestrzegać. Zgodnie z zasadą legalności działania (art. 6 k.p.a.), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, organy administracji publicznej prowadza postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Skarżący wnioskami z dnia 28 grudnia 2010 r., 29 grudnia 2010 r. oraz 6 lipca 2011 r. wszczęli rokowania z m. W. w celu ustalenia wysokości odszkodowania za odjęcie prawa własności do działek oznaczonych nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...] z obrębu [...] wydzielonych pod drogę publiczną ul. [...]. Wobec bezczynności organu, skarżący w dniu 21 stycznia 2013 r. złożyli zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na nierozpoznanie w ustawowo określonym terminie wniosku o odszkodowanie za grunty przejęte pod drogi publiczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. na zasadzie art. 37 § 2 k.p.a. zobowiązało Prezydenta m. W. do zakończenia postępowania w postaci wydania rozstrzygnięcia w terminie sześćdziesięciu dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Ponieważ rokowania, które zostały przeprowadzone w dniu 24 lipca 2013 r. zakończyły się negatywnym rezultatem, skarżący w dniu 7 sierpnia 2013 r. złożyli wniosek o ustalenie wysokości odszkodowania decyzją administracyjną. Rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał jej zasadność co do przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 7 sierpnia 2013 r. Pierwszą czynność w sprawie organ podjął po upływie prawie miesiąca, tj. w dniu 3 września 2013 r. Zawiadomieniem z tej daty organ zwrócił się do pełnomocnika stron o dołączenie do akt sprawy oryginalnych tytułów własności wnioskodawców do przedmiotowych działek na dzień uprawomocnienia się decyzji podziałowych oraz oryginalnej mapy podziałowej dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...]. Pismem z dnia 15 października 2013 r. pełnomocnik stron wyjaśnił, że wszystkie żądane dokumenty znajdują się w aktach sprawy w Delegaturze Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...] względnie w księgach wieczystych nieruchomości. O zbędności wystąpienia do pełnomocnika stron o złożenie ww. dokumentów świadczy fakt, że pismem z dnia 3 września 2013 r. organ jednocześnie zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...] o przesłanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii akt podziałowych dotyczących działek ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] wydzielonych pod drogę publiczną ul. [...] decyzjami Prezydenta W.: nr [...] z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. Kopia akt wpłynęła do organu w dniu 23 września 2013 r. Pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. organ powiadomił pełnomocnika stron o konieczności sporządzenia w sprawie operatów szacunkowych, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2014 r. Kolejne czynności dowodowe zostały podjęte przez organ dopiero w marcu 2014 r. Zlecenie rzeczoznawczy majątkowemu wyceny nieruchomości zostało dokonane dopiero w dniu 24 kwietnia 2014 r. Operaty zostały sporządzone w dniu 5 czerwca 2014 r. Zawiadomieniem dnia 27 czerwca 2014 r. organ powiadomił pełnomocnika stron o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 30 października 2014 r. Mimo wyznaczenia powyższego terminu, organ w dniu 31 października 2014 r. wyznaczył rozprawę administracyjną na dzień 21 listopada 2014 r. Kolejnym zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 31 grudnia 2015 r. W ocenie Sądu organ miał możliwość wydania decyzji w pierwszym przez siebie wyznaczonym terminie do dnia 30 czerwca 2014 r., skoro wniosek o ustalenie wysokości odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej wpłynął do organu w dniu 7 sierpnia 2013 r. Podejmowanie poszczególnych czynności w sprawie w długich odstępach czasowych świadczy o przewlekle prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Po sporządzeniu operatów szacunkowych i przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w dniu 21 listopada 2014 r., wyznaczenie terminu merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie do dnia 31 grudnia 2015 r. świadczy o rażąco przewlekle prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Podniesiona przez organ okoliczność w postaci dużej ilości wpływających wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie zwalnia organu z obowiązku przestrzegania prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w pkt 3 sentencji wyroku wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł uznając jej adekwatność w sytuacji rażącego naruszenia prawa przez organ. Charakter stwierdzonych w sprawie uchybień uzasadnia wysokość wymierzonej grzywny. Jednocześnie organ w sposób skuteczny nie usprawiedliwił przyczyn, które wpłynęły na przedłużenie się postępowania administracyjnego. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.