IV SAB/Wa 200/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Sękowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę L. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego; 2. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę L. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o ustalenie odszkodowania, uznając że miało ono charakter rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Starosty L. na rzecz skarżącej B. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 18 marca 2015 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w L.) B.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę L. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za odjecie prawa własności nieruchomości. Skarżąca wniosła o wyznaczenie terminu i zobowiązanie Starosty L. do wydania odpowiedniej decyzji, w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. wydzielił na poszerzenie drogi gminnej działkę nr [...] o pow. 81 m². Pismem z dnia 13 czerwca 2013 r. (data wpływu do organu) skarżąca wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy S. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za w/w działkę. Wniosek ten został przekazany według właściwości do Starosty L., do którego wpłynął 26 czerwca 2013 r. Na skutek zażalenia skarżącej na bezczynność Starosty L., Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. uznał zasadność zażalenia i wyznaczył Staroście L. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Stwierdził jednocześnie, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ Starosta L. nie wydał stosownego aktu administracyjnego, tym samym naruszył art. 35 § 3 k.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą art. 8 k.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 k.p.a. Starosta L. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że wniosek B.S. o ustalenie wysokości odszkodowania za działkę ewidencyjną o numerze [...] z obrębu J. gmina S. powstałą w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek jej właścicielki i zatwierdzonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta i Gminy S. nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., znak [...]. został złożony za pośrednictwem Urzędu Miasta i Gminy w S. i następnie doręczony Staroście L. w dniu 25 czerwca 2013 r. Następnie organ zgromadził brakujące do rozpoznania sprawy materiały dowodowe znajdujące się w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej nr [...] oraz zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie operatu szacunkowego, który został sporządzony w dniu [...] października 2013 r. Pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. skierowanym do Urzędu Miasta i Gminy S. organ wystąpił o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dniu wydania decyzji podziałowej dla terenu odpowiadającego obecnej działce nr [...] z obrębu J., jednocześnie wystąpiono o przesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów w/w podziału nieruchomości. W dniu 22 stycznia 2014 r. organ przesłał do Wojewody [...] akta sprawy wraz a zażaleniem z dnia 15 stycznia 2014 r. na bezczynność organu wniesionym przez B.S. Urząd Miasta i Gminy w S. przy piśmie, które wpłynęło do Starostwa L. w dniu 5 lutego 2014 r. przesłał wszystkie zamówione dokumenty. W dniu [...] lutego 2014 r. Wojewoda [...] wydał postanowienie wskazujące na zasadność zażalenia na bezczynność organu. Pismem z dnia 31 marca 2014 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, pismem z dnia 1 kwietnia 2014 r. wezwano strony postępowania oraz rzeczoznawcę majątkowego na rozprawę administracyjną na dzień [...] kwietnia 2014, która w tym dniu się odbyła. Pismem z dnia 5 maja 2014 r. strony zostały poinformowane o uprawnieniu wynikającym z art. 10 § 1 k.p.a. W związku z tym, że zbliżał się upływ rocznego terminu ważności operatu szacunkowego a organ przewidywał, że ze względu na występowanie w niniejszym postępowaniu stron o spornych interesach i jedna z nich skorzysta z prawa zaskarżenia decyzji, w dniu 25 sierpnia 2014 r. organ zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego z wnioskiem o wykonanie klauzuli aktualizacyjnej operatu szacunkowego, na podstawie którego organ powinien ustalić wartość odszkodowania. W dniu 22 października 2014 r. organ otrzymał dokument potwierdzający aktualność operatu szacunkowego i w dniu [...] kwietnia 2015 r. wydał rozstrzygnięcie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., 270, ze zm.), dalej p.p.s.a., (w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. zmieniającej nin. Ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt. 1 – 4a tego artykułu. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarżąca na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ww. ustawy wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Starostę L. postępowania o wydanie decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość. Wprowadzona do ustawodawstwa z dniem 11 kwietnia 2011 r. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy ma na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowań administracyjnych, a w konsekwencji skuteczniejszej realizacji prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skoro ustawodawca obok skargi na bezczynność organu, wyodrębnił jako odrębną, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, to należy uznać, że przewlekłość postępowania jest innym typem naruszenia zasady szybkości postępowania niż niezałatwienie sprawy w terminie. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy będzie oznaczało nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., ale jednocześnie sytuację, w której organ wprawdzie prowadząc postępowanie podejmuje w jego toku czynności procesowe, które mogą być ocenione jako zbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podejmowanie przez organ takich czynności procesowych czyni, że organ nie pozostaje w sprawie bezczynny, ale jednocześnie wpływa to na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga na przewlekłość postępowania ma za zadanie stwierdzenie, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i to bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozprzęgnięcia sprawy. Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 2 formułuje szereg ogólnych zasad postępowania administracyjnego, które obowiązują w każdym postępowaniu i których organ obowiązany jest przestrzegać. Zgodnie z zasadą legalności działania (art. 6 k.p.a.), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, organy administracji publicznej prowadza postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Skarżąca wnioskiem z dnia 13 czerwca 2013 r. (data wpływu do Urzędu Miasta i Gminy S.), który został przekazany według właściwości do Starosty L., do którego wpłynął 26 czerwca 2013 r., wystąpiła o ustalenia wysokości odszkodowania za odjęcie prawa własności do działki nr [...] wydzielonej na poszerzenie drogi gminnej . W dniu 1 lipca 2013 r. dołączył do akt wypis z rejestru gruntów dotyczący działki nr [...]. W dniu [...] października 2013 r. pomiędzy Powiatem L. a rzeczoznawcą majątkowym została zawarta umowa na opracowanie operatu szacunkowego. Operat został opracowany w dniu [...] października 2013 r. Wobec bezczynności organu, skarżąca w styczniu 2014 r. złożyła zażalenie do Wojewody [...] na nierozpoznanie w ustawowo określonym terminie wniosku o odszkodowanie za grunt przejęty pod drogę publiczną. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. na zasadzie art. 37 § 2 k.p.a. zobowiązał Starostę L. do podjęcie stosownego rozstrzygnięcia w terminie 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Stwierdził jednocześnie, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ 22 stycznia 2014 r. dołączył do akt wypis z księgi wieczystej Nr [...]. Jednocześnie pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. skierowanym do Urzędu Miasta i Gminy S. wystąpił o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu wydania decyzji podziałowej dla terenu odpowiadającego obecnej działce nr [...] z obrębu J. oraz przesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów w/w podziału nieruchomości. Urząd Miasta i Gminy w S. przy piśmie, które wpłynęło do Starostwa L. w dniu 5 lutego 2014 r. przesłał wszystkie zamówione dokumenty. Zawiadomieniem z dnia 31 marca 2014 r. organ poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za działkę nr [...] według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wezwaniem z dnia 1 kwietnia 2014 r. strony postępowania oraz rzeczoznawca majątkowy zostali zawiadomieni o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień [...] kwietnia 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. w piśmie z 22 kwietnia 2014 r. zgłosił zarzuty do operatu szacunkowego, na które rzeczoznawca majątkowy odpowiedział pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. Starostwo Powiatowe w L. pismem z 5 maja 2014 r. zawiadomiło strony stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma. Pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r., w związku z upływem w dniu [...] października 2014 r. rocznego terminu wykonania operatu szacunkowego w sprawie, organ zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o wykonanie klauzuli aktualności dla operatu szacunkowego. Klauzulę potwierdzającą aktualność operatu szacunkowego rzeczoznawca majątkowy nadesłał do organu pismem z dnia 22 października 2014 r. Skarżąca pismem z dnia 18 marca 2015 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w L.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę L. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za odjecie prawa własności nieruchomości. Starosta L. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. ustalił odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...]. Rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał jej zasadność co do przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 13 czerwca 2013 r., który wpłynął do Starosty L. 26 czerwca 2013 r. Z przebiegu postępowania administracyjnego wynika, że organ podejmował poszczególne czynności w sprawie, jednakże pomiędzy tymi czynnościami istniały znaczne odstępy czasowe, co wskazuje na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Pomimo wpływu wniosku w czerwcu 2013 r., organ zlecił sporządzenie operatu dopiero w październiku 2013 r. Pomiędzy tymi datami dołączył do sprawy jedynie wypis z rejestru gruntów w dniu 1 lipca 2013 r. Kolejne czynności w sprawie zostały podjęte dopiero 22 stycznia 2014 r. W dniu 22 maja 2014 r. organ miał już możliwość wydania decyzji w sprawie. Decyzja taka nie została jednak wydana. Natomiast 25 sierpnia 2014 r. organ zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o klauzulę aktualności operatu, którego roczny termin wykonania upływał dopiero [...] października 2014 r. Była to czynność zbędna, wykonana dla pozoru, świadcząca o rażącym naruszeniu prawa. Starosta L. nie może zapominać, że jego zadaniem jest działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.). Strona ma prawo oczekiwać działania organu w sposób, który uwzględniać będzie jej słuszny interes (art. 7 k.p.a.). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Ponieważ organ wydał decyzję w sprawie w dniu [...] kwietnia 2015 r., odpadła konieczność zobowiązania organu do wydania aktu i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.