IV SAB/Wa 213/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi P. W. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. o nr. [...] w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania wszczętego wnioskiem Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2013 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. o nr. [...]; 3. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego P. W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Pismem z dnia 26 lutego 2015 r. P. W. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu"), za pośrednictwem organu, skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej "Ministra") postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (dalej "MTBiGM") z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1964 r. nr [...]. II. Stan sprawy, poprzedzający wniesienie skargi do Sądu, przedstawia się w sposób następujący: 1. Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (dalej "MTBiGM) stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1964 r. nr [...], orzekającego o przyznaniu H. G., H. G. oraz spadkobiercom F. G. i S. G. odszkodowania w kwocie 2311,20 zł za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1961 r. nr [...]. 2. Pismem z dnia 12 września 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 16 września 2013 r., Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydent Miasta K. (z pisma nie wynika, czy pomiot ten działa w sprawie w imieniu Gminy, czy też Skarbu Państwa) wniósł do MTBiGM o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia 26 sierpnia 2013 r. 3. Pismem z dnia 13 września 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 6 września 2013 r. Akademia [...] w K. (dalej "A.") wniosła do MTBiGM o uzupełnienie decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. 4. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Minister Infrastruktury (właściwy w sprawie w następstwie wydania przez Prezesa Rady Ministrów rozporządzenia z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Rozwoju – Dz.U. z 2013 r., poz.1391) odmówił uzupełnienia decyzji MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r. 5. Pismem z dnia 14 lutego 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu 24 lutego 2014 r., A. wniosła do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r. 6. Pismem z dnia 19 lutego 2014 r. Minister poinformował strony postępowania, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpi do dnia 30 kwietnia 2014 r. 7. Pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. Minister poinformował strony postępowania, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpi do dnia 11 listopada 2014 r. 8. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Minister umorzył postępowanie z wniosku A. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r. 9. Pismem z dnia 2 października 2014 r. A. wniosła skargę do tut. Sądu skargę na decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2014 r. 10. Pismem z dnia 26 lutego 2015 r. (doręczenie organowi w dniu 23 marca 2015 r.) skarżący wniósł do Sądu (za pośrednictwem Ministra) skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r. 11. Wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3205/14, tut. Sąd oddalił skargę AGH na decyzję Ministra z dnia 27 sierpnia 2014 r., umarzającą postępowanie z wniosku AGH o ponowne rozpoznanie sprawy. 12. Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Minister zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie. III. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 21 kwietnia 2014 r., Minister wniósł o jej oddalenie, referując przebieg postępowania administracyjnego oraz zwracając w szczególności uwagę na zaistniałą w niniejszej sprawie konieczność rozpatrzenia obszernego materiału dowodowego (podobnie jak i konieczność jednoczesnego wykorzystania go w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., 270, ze zm. - dalej p.p.s.a.) wynika, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego artykułu. Skargę należało uwzględnić, albowiem prowadzone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowanie w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r., dotknięte jest przewlekłością. Stwierdzić przy tym należy, że stosowna skarga została wniesiona do Sądu po dopełnieniu przez skarżącego koniecznego wymogu formalnego, polegającego na uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 30 lipca 2014 r., które wpłynęło do Ministra w dniu 14 sierpnia 2014 r.) V. Ocena przebiegu prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania administracyjnego w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r., w kontekście przedmiotu skargi prowadzi do następujących wniosków: 1. Instytucja kierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ została wprowadzona do systemu prawa wraz z nowelizacją przepisów p.p.s.a., obowiązującą od dnia 11 kwietnia 2011 r. Skarga ta ma na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowań administracyjnych, a w konsekwencji skuteczniejszej realizacji prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skoro ustawodawca obok skargi na bezczynność organu, wyodrębnił jako odrębną, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, to należy uznać, że przewlekłość postępowania jest innym typem naruszenia zasady szybkości postępowania niż niezałatwienie sprawy w terminie. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy będzie oznaczało nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., ale jednocześnie sytuację, w której organ wprawdzie prowadząc postępowanie podejmuje w jego toku czynności procesowe, które mogą być ocenione jako zbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podejmowanie przez organ takich czynności procesowych oznacza, że organ nie pozostaje w sprawie bezczynny, ale jednocześnie wpływa to na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga na przewlekłość postępowania ma za zadanie stwierdzenie, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i to bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozprzęgnięcia sprawy. Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 2 formułuje szereg ogólnych zasad postępowania administracyjnego, które obowiązują w każdym postępowaniu i których organ obowiązany jest przestrzegać. Zgodnie z zasadą legalności działania (art. 6 k.p.a.), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, organy administracji publicznej prowadza postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). 2. Przedmiotem postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga było ponowne rozpoznanie przez Ministra, w trybie uregulowanym w art.127 § 3 k.p.a., sprawy zakończonej decyzją MTBiGM (tj. poprzednika Ministra Infrastruktury i Rozwoju) z dnia [...] sierpnia 2013 r. Zauważyć należy, że stroną wnoszącą o ponowne rozpatrzenie sprawy nie był skarżący (ani jego poprzedniczka prawna), którego orzeczenie MTBiGM satysfakcjonowało, natomiast żądania w tym zakresie podniosły niezależenie od siebie dwa inne podmioty, to jest Prezydent Miasta K. (wniosek tego podmiotu z dnia 12 września 2013 r. wpłynął do organu w dniu 16 września 2013 r.) oraz A.GH (wniosek z dnia 14 lutego 2013 r. wpłynął do organu w dniu 24 lutego 2014 r.). Ponad pięciomiesięczny odstęp w złożeniu tychże wniosków wyniknął z faktu podjęcia przez A. w pierwszej kolejności starań o zmianę treści decyzji MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r. w trybie uzupełnienia tego orzeczenia. Abstrahując w tym miejscu od takich okoliczności sprawy jak upłynięcie dwóch kolejnych kilkumiesięcznych okresów poprzedzających: 1) rozpoznanie przez Ministra wniosku A. o uzupełnienie decyzji z dnia [...]sierpnia 2013 r., 2) ocenę przez Ministra legitymacji A. do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r., podkreślenia wymaga, że wraz z wydaniem przez Ministra w dniu [...] sierpnia 2014 r. ostatecznej decyzji, umarzającej na podstawie art.138 § 1 pkt 3 w związku z art.127 § 3 k.p.a. postępowanie z wniosku A. (w związku z nieposiadaniem przez ten podmiot wskazanej wyżej legitymacji), bez wątpienia wystąpiły przesłanki do niezwłocznego merytorycznego rozpoznania przez Ministra wniosku Prezydenta Miasta K., o ponowne rozpatrzenie sprawy, zawartego w piśmie z dnia 12 września 2013 r. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że na Ministrze nie ciążył obowiązek wstrzymania się z rozpoznaniem wskazanego wyżej wniosku do czasu rozpoznania przez tut. Sąd skargi A. na decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2014 r. Przyczyny zwłoki w tym zakresie, wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę, mające usprawiedliwiać niedziałanie organu, należy uznać za niedostatecznie przekonujące. Przyjęcie, stosownie do wcześniejszych wywodów, że bieg wskazanej wyżej zwłoki rozpoczął się w dniu wydania przez Ministra decyzji umarzającej postępowanie z dnia [...] sierpnia 2014 r., prowadzi do wniosku, że w dacie orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie (9 września 2015 r.) zwłoka ta przekroczyła już 12 miesięcy. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd, na podstawie art.149 p.p.s.a.: (-) zobowiązał Ministra do rozpoznania sprawy zakończonej decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r. w terminie wskazanym w pkt 1 wyroku, (-) stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra, połączone z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 i 3 wyroku), (-) nałożył na Ministra stosowną grzywnę (pkt 4 wyroku), (-) zasądził od organu zwrot kosztów na rzecz skarżącego (pkt 5 wyroku), stosownie do art.200 p.p.s.a.