IV SAB/Wa 213/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia 1) umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia zażalenia W. C. z 2 kwietnia 2015 r. wniesionego na postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2015 r. nr [...]; 2) stwierdza, że rozpoznając zażalenie wskazane w punkcie 1 sentencji Minister Infrastruktury i Budownictwa pozostawał w bezczynności; 3) stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej W. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. C. (dalej zwana "skarżącą") pismem z 11 stycznia 2016 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu jej zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odsetek od kwoty głównej odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] oznaczoną jako działka nr [...] z tytułu przejęcia z mocy prawa własności tej nieruchomości. Skarżąca zarzuciła organowi administracji rażące naruszenie prawa z uwagi na niewykonanie ustawowego obowiązku rozpoznania jej zażalenia z 2 kwietnia 2015 r. w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. oraz wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi niezasadne. Jednocześnie organ wyjaśnił, że postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. [...] rozpoznał zażalenie skarżącej z 2 kwietnia 2015 r. utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2015 r. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że na skutek analizy materiału dowodowego uznał za konieczne wyjaśnienie kwestii umocowania J. C. do działania w imieniu skarżącej oraz J. Ł. i K. R. Wobec powyższego pismem z 21 lipca 2015 r. organ II instancji zwrócił się do J. C. do nadesłania stosownych pełnomocnictw. W odpowiedzi J. C. złożył pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącą oraz wyjaśnił, że pozostałe pełnomocnictwa zostały złożone w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji. W związku z tym Minister pismem z 19 października 2016 r. zwrócił się do Wojewody [...] o nadesłanie pełnomocnictw udzielonych J. C. przez pozostałe strony postępowania. W odpowiedzi organ I instancji wskazał, że zostały one przesłane wraz z odwołaniem do organu II instancji. Zdaniem organu podjęte czynności były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej prawidłowego załatwienia, a w konsekwencji pozwoliły na wydanie rozstrzygnięcia. Ponadto Minister podał, iż ilość spraw prowadzonych w Departamencie Orzecznictwa (ok. 5000) oraz wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych i wielość niezbędnych czynności wypływa na termin załatwienia sprawy. Niniejsza sprawa należy także do bardziej skomplikowanych co powodowało konieczność podjęcia niezbędnych czynności znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy jak i nieudokumentowanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wyjaśnić, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") ma miejsce wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go – mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Nadto skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie. Podkreślenia również wymaga, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana przyczynami zawinionymi lub niezawinionymi przez organ. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu, a także jego opieszałe działanie w toku rozpoznawania sprawy, w tym znaczące przekraczanie terminów, mają znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. Sąd stwierdza, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są sporne. Jak wynika z akt administracyjnych zażalenie skarżącej wpłynęło do organu 2 kwietnia 2015 r. i zostało rozpoznane w dniu 1 czerwca 2016 r. (po wniesieniu przez skarżącą niniejszej skargi). Zdaniem Sądu wydanie przez organ postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji z [...] marca 2015 r. przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności nie stanowi przeszkody do orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny w takiej sprawie. W przeciwnym wypadku organ mógłby zawsze uniknąć uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na jego bezczynność, gdy tylko przez dniem wyrokowania przez sąd wydałby rozstrzygnięcie w danej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że organ II instancji pozostawał w bezczynności, gdyż nie rozpoznał w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. zażalenia skarżącej z 2 kwietnia 2015 r. Minister powinien był zakończyć sprawę w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zażalenia lub też wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ nie dopełnił również tego obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 36 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie Ministra pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu odwołania należało uznać za uzasadniony. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powyższego wynika, że celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez sąd orzeczenia zobowiązującego organ do działania zmierzającego do zakończenia postępowania administracyjnego. Miarodajny zatem dla wydania przez sąd orzeczenia w sprawie bezczynności organu jest stan faktyczny istniejący w chwili orzekania. Inaczej mówiąc, jeżeli po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed wydaniem przez sąd wyroku w tej sprawie, organ podejmie określone działanie (np. wyda decyzję lub postanowienie załatwiającą sprawę), to sąd jest zobowiązany umorzyć postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Niedopuszczalne jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana. Rozpatrzenie zażalenia i wydanie postanowienia w niniejszej sprawie powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania organu administracji do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z powyższych względów Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania postanowienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że wydanie przez organ postanowienia (lub podjęcie wymaganej czynności) w toku postępowania sądowego (po wniesieniu skargi), nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu organ odwoławczy rażąco naruszył art. 35 § 3 k.p.a. Z charakteru i okoliczności sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować jakiekolwiek skomplikowane czynności procesowe, umożliwiające mu rozpoznanie zażalenia. Organ zwrócił się co prawda do pełnomocnika skarżącej o nadesłanie pełnomocnictw, ale dopiero po upływie 3 miesięcy od dnia wpływu zażalenia i w odpowiedzi uzyskał pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą (wpływ do organu 7 sierpnia 2015 r.), jednakże pozostałe dokumenty były już w posiadaniu organu. Zgodnie bowiem z pismem Wojewody [...] z 26 października 2015 r. będącego odpowiedzią na wezwanie organu z 19 października 2015 r., które zostało wystosowane po upływie 2 miesięcy od dnia wpływu odpowiedzi udzielonej przez pełnomocnika skarżącej, całość akt ww. zakresie została przekazana do organu II instancji przy piśmie z 31 lipca 2015 r. wraz z odwołaniem. Minister nie zawiadomił też strony o przedłużeniu terminu załatwienia tej sprawy. Od chwili uzyskania informacji od organu I instancji (30 października 2015 r.) w kwestii pełnomocnictw do dnia wydania postanowienia przez organ II instancji (1 czerwca 2016 r.) upłynęło ponad 7 miesięcy. Nie ma więc podstaw prawnych do oddalenia zarzutu rażącej bezczynności organu odwoławczego w tej sprawie. Argumenty podniesione przez Ministra w odpowiedzi na skargę o skomplikowanym charakterze sprawy oraz dużej ilości rozpoznawanych spraw nie mogą stanowić usprawiedliwienia i uzasadniać zwłokę organu w wydaniu postanowienia. Niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie mających na celu jej załatwienie należy uznać za bierność, która przesądza o jego bezczynności. Ponadto z akt administracyjnych nie wynika by organ podejmował inne czynności poza wyjaśnieniem kwestii reprezentowania skarżącej w postępowaniu zażaleniowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.