IV SAB/Wa 218/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z., W. Z., M. R. na przewlekłość Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się przewlekłości oraz że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących M. Z., W. Z., M. R. solidarnie kwotę 631 (sześćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] sierpnia 2015 roku Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał decyzję odmawiającą stwierdzania nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1953 roku nr ew. [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 roku nr: [...] w zakresie dotyczącym wywłaszczenia (pkt 9a i 9b). Pismem z dnia 7 września 2015 r. M. Z., reprezentowany przez r.pr. M. N., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Następnie w dniu 2 grudnia 2015 roku zostało złożone pismo uzupełniające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie z dnia 5 lipca 2016 roku organ poinformował o wyznaczeniu terminu rozpatrzeniu sprawy na dzień 31 października 2016 roku. W kolejnym piśmie z dnia 5 grudnia 2016 roku termin ten został przesunięty na dzień 31 stycznia 2017 roku. W dniu 12 kwietnia 2017 roku Minister po raz kolejny przesunął termin do dnia 31 lipca 2017 roku, który nie został dotrzymany. W dniu 22 listopada 2016 roku skarżący wezwali Ministra do zaprzestania naruszania prawa poprzez wydanie decyzji merytorycznej z zagrożeniem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Pismem z dnia 19 czerwca 2017 r. 2017 roku skarżący M. Z., W. Z. i M. R., reprezentowani przez pełnomocnika r. pr. M. N., wystąpili do tut. Wojewódzkiego Sądu ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie o ponowne rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej ww decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 roku, wnosząc o: - zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia mu odpisu wyroku; - zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych; - w związku z rażącą przewlekłością (a także faktyczną bezczynnością organu) w wydaniu decyzji merytorycznej i naruszeniem wszelkich terminów załatwienia sprawy, o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie Organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 PPSA. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie wskazując na jej bezzasadność. W uzasadnieniu swojego stanowiska min. podniósł, że po wpłynięciu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją - ustalił, iż w stosunku do nieruchomości objętej KW nr [...] doszło do obrotu prawnego, w związku z czym zaszła konieczność ustalenia aktualnego adresu jednej ze stron postępowania. W związku z powyższym, wystąpiono do Urzędu Miasta [...] Wydział Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych z prośbą podanie aktualnego adresu J. S.. Jednocześnie pismem z dnia 5 lipca 2016 r. Minister Infrastruktury Budownictwa poinformował strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy. W dniu 15 lipca 2016 r. wpłynęła do organu odpowiedź z Urzędu Miasta [...] iż J. S. nie figuruje w rejestrze mieszkańców miasta [...]. W związku z powyższym, pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. organ wystąpił do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA z wnioskiem o nadesłanie informacji o danych osobowych J. S. Jednocześnie pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa poinformował strony o przyczynach zwłoki przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku oraz o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy - tj. do dnia 31 stycznia 2017 r. W dniu 22 grudnia 2016 r. wpłynęła do organu odpowiedź z Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA wskazująca na aktualny adres Ww. Pismem z dnia 12 kwietnia 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa poinformował strony o przyczynach zwłoki przy rozpatrywaniu ww wniosku, wynikającą z trudnej sytuacji kadrowej w Wydziale Rewindykacji Mienia oraz z powodu zmiany referenta przedmiotowej sprawy wymuszonej długotrwałą nieobecnością dotychczasowego. Jednocześnie wskazał kolejny przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy - do dnia 31 lipca 2017 r. Nadto podniósł, że sprawy rewindykacyjne ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem wywłaszczeniowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia, a w rozważanym przypadku - po upływie prawie 60 lat. Wskazał także na wielowątkowość omawianych postępowań, na którą składa się konieczność zbadania legitymacji wnioskodawców (art. 28 k.p.a.) oraz pozyskania akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego postępowania. Wreszcie, jako istotną podał okoliczność bardzo wymagającego, zarówno pod względem czasowym jak i merytorycznym, charakteru czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Do wydania prawidłowej decyzji bowiem niezbędne jest poza pozyskaniem materiałów archiwalnych, również ustalenie stron, a także przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Minister wskazał także, że nie każda podejmowana przez organ czynność jest widoczna dla stron postępowania. Takie czynności jak analiza akt sprawy, badanie treści ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów, poszukiwania w aktach innych spraw w celu odnalezienia dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wywłaszczenia są czasochłonne i nie sposób je pomijać przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność. Nadto, ze względu na trudną merytorycznie materię proces wdrażania nowych pracowników, pomimo posiadania przez nich stosownego wykształcenia i innych potrzebnych kwalifikacji, ma charakter długotrwały. Ostatecznie zaś decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. zakończył niniejsze postępowanie wydając decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1 - 4a. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wskazać należy, że przewlekłość organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na przewlekłość ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze treść art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2 cyt. przepisu). Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11.12.2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla oceny sądu, czy stwierdzona przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. I SAB/Wa 415/13, dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ administracyjny nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawę. W tym miejscu należy choćby wskazać niczym nieuzasadnione przerwy w podejmowanych przez organ czynnościach, który min. z pisma z dnia 15 lipca 2016 r. powziął informację z Urzędu Miasta [...] iż J. S. nie figuruje w rejestrze mieszkańców miasta [...] a kolejną próbę ustalenia powyższych danych podjął dopiero w dniu 5 grudnia 2016 r., (organ wystąpił do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA z wnioskiem o nadesłanie informacji dotyczących danych osobowych J. S.). Powyższa opieszałość organu w zwróceniu się do kolejnej instytucji (nota bene skuteczne) celem uzyskania danych niezbędnych dla nadania sprawie biegu, nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Zawarta w odpowiedzi na skargę argumentacja jak braki kadrowe, czy przyuczanie kolejnych pracowników, nie może zasługiwać na uwzględnienie. Nie może stanowić również usprawiedliwienia podniesiona przez organ okoliczność, iż w niniejszej sprawie wniesiony wniosek nie został rozpatrzony z uwagi na wielowątkowość prowadzonego postępowania, w tym konieczność pozyskania akt archiwalnych, charakter czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia a polegających na ustalenie stron a także przeanalizowaniu orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Trzeba też pamiętać, że wniosek dotyczył ponownego rozpoznania ww sprawy, a zatem materiał dowodowy, niezbędny po podjęcia rozstrzygnięcia, był w aktach sprawy zgromadzony. Podkreślić należy, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi do Sądu (data wpływu do Sądu - 19.06.2017 r.), przedmiotowy wniosek skarżących nadal, pomimo zgromadzonych dokumentów, nie został załatwiony co oznacza, że organ dopuścił się w prowadzonym postępowaniu przewlekłości. Mając jednak na uwadze fakt, że Minister w dniu [...] lipca 2017 r. wydał ostatecznie decyzję, żądanie skargi w przedmiocie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Dlatego też w tym zakresie, postępowanie należało umorzyć zgodnie z treścią pkt 1 niniejszego wyroku. Odnosząc się do kolejnego żądania skargi, w ocenie Sądu oczywistym jest, wbrew twierdzeniu Ministra, iż organ winien tak organizować swoją pracę aby bez zbędnej zwłoki mógł podejmować rozstrzygnięcia. Jednakże, w tej szczególnej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż miało miejsce rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 8 i art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 k.p.a. Należy mieć bowiem na uwadze, że organ podejmował działania polegające na poszukiwaniu danych adresowych jednej ze stron postępowania – J. S., choć w sposób mało zorganizowany, to jednak zwracał się też do różnych instytucji celem ich ustalenia, nadto informował strony o przyczynie pozostawaniu w zwłoce. Powyższe zatem stanowi o wykazaniu przez organ woli prawidłowego rozpoznania wniosku skarżących. Jednocześnie Sąd stwierdza, że z uwagi, iż zaistniała w niniejszej sprawie przewlekłość nie miała charakteru rażącego, Sąd odstąpił od wymierzania organowi grzywny. Mając na uwadze treść przepisu art. 119 ust. 4 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia do Sądu przedmiotowej skargi, Sąd jej rozpoznanie skierował do trybu uproszczonego. Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze art. 200 p.p.s.a.