IV SAB/Wa 233/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku [...] sp. z o.o z siedzibą w [...] z dnia [...] października 2015 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. , 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. w pozostałym zakresie oddala skargę, 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwana "skarżącą") pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w zakresie nierozpoznania jej wniosku z dnia [...] października 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Skarżąca zarzuciła organowi administracji naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej zwanej "k.p.a." przez ponowne przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym oraz wniosła o: 1) zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji w sprawie dotyczącej ww. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 2) stwierdzenie, że organ administracji dopuścił się bezczynności oraz że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) przyznanie sumy pieniężnej od organu w wysokości [...] zł, zgodnie z art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 4) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że [...] marca 2016 r. wniosła skargę do Sądu na bezczynność organu w rozpoznaniu ww. wniosku z [...] października 2015 r. Sąd wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. IV SAB/Wa 395/16, uwzględnił skargę i stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku oraz że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednakże organ, mimo wydanego wyroku, dalej pozostaje bezczynny od dnia wydania postanowienia z dnia [...] marca 2017 r. uchylającego postanowienie z dnia [...] października 2016 r. zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...]. Skarżąca podkreśliła, że mimo upływu ponad 3 miesięcy od daty wydania postanowienie uchylającego zawieszenie postępowania nie otrzymała żadnej informacji dotyczącej sposobu i terminu załatwienia sprawy zgodnie z wymogami art. 36 k.p.a. Zdaniem skarżącej powyższe stanowi o ponownym pozostawaniu organu administracji w bezczynności dotyczącej rozpoznania jej wniosku i naruszeniu art. 35 § 3 k.p.a. Skarżąca podkreśliła, że sprawa wszczęta na podstawie jej wniosku toczy się już w sumie osiemnaście miesięcy, natomiast organ nie wydał do tej pory rozstrzygnięcia ani nie poinformował jej o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie jej załatwienia od czasu uchylenia postanowienia zawieszającego postępowanie. Powyższe – zdaniem skarżącej – uzasadnia fakt naruszenia art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., bowiem szybkość w załatwieniu sprawy indywidualnej stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania. Ponadto skarżącą stwierdziła, że pozostawanie organu w bezczynności, mimo wydanego wyroku z dnia 3 kwietnia 2017 r. IV SAB/Wa 395/16, uzasadnia żądanie przyznanie skarżącej maksymalnej kwoty pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że po wydaniu postanowienia z dnia [...] marca 2017 r. uchylającego postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] rozpoznał wniosek skarżącej z [...] października 2015 r. odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmawiającej zwrotu ww. nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że brak załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w k.p.a. spowodowany był napływem dużej ilości nowych spraw do Wydziału Uwłaszczeń i Gospodarki Nieruchomościami, które prowadzi niniejszej postępowanie nadzorcze. Organ podkreślił, że sprawy są rozstrzygane wg kolejności wpływu, stosownie do ogólnych zasad wyrażonych w art. 6-8 k.p.a. Rozpatrując zatem konkretną, indywidualną sprawę nie można stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem stron pozostałych postępowań. Zdaniem organu ograniczone zasoby kadrowe nie pozwalają na inny sposób rozpoznawania spraw jak wg kolejności wpływu, który jest w tym przypadku jedynym sprawiedliwym systemem. Wobec powyższego organ uznał, że w niniejszej sprawie brak jest okoliczności uzasadniających stwierdzenie pozostawania w bezczynności, a w konsekwencji zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniesioną do Sądu skargę należało uwzględnić, gdyż prowadzone przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotknięte było niewątpliwie bezczynnością. Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżącej nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), tj. przed 1 czerwca 2017 r., zatem mają do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego w brzmieniu dotychczasowym (art. 16 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw). Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym ustawą terminie organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Podkreślenia wymaga, że na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Według art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Biorąc pod uwagę fakt, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie zakończonej (1) wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 395/16, który stwierdził bezczynność organu do czasu zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. z rażącym naruszeniem prawa, ale z uwagi na okoliczność zawieszenia postępowania nie zobowiązał organu do wydania w określonym terminie decyzji administracyjnej, oraz w sprawie zakończonej (2) wyrokiem Sądu z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 77/17, który stwierdził bezczynności organu od chwili złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie rozstrzygnięcia zawieszającego postępowania tj. od dnia [...] października 2016 r. do dnia rozpatrzenia wniosku tj. [...] marca 2017 r., zatem w niniejszej sprawie kontroli podlegał okres od [...] marca 2017 r. tj. od dnia wydania postanowienia uchylającego postanowienie zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i podejmowane czynności albo zaniechania organu po tej dacie. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji został rozpoznany w dniu [...] lipca 2017 r. (po wniesieniu przez skarżącą niniejszej skargi). Zauważyć należy, że od chwili wydania postanowienia uchylającego postanowienie zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (tj. od dnia [...] marca 2017 r.) do dnia rozpatrzenia wniosku tj. [...] lipca 2017 r. organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Organ nie informował stron postępowania o przyczynach nierozpoznania wniosku, nie wskazywał terminu jego rozpatrzenia, nawet po złożeniu przez stronę wezwania do usunięcia naruszenia prawa z [...] maja 2017 r. Pozostawał zatem w bezczynności przez ponad 3 miesiące, bowiem wniosek rozpoznał dopiero w dniu [...] lipca 2017 r., a więc po ponad 3 miesiącach od daty wydania postanowienia uchylającego postanowienie o zwieszaniu postępowania administracyjnego i po złożeniu (kolejnej już) skargi na bezczynność do sądu. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności, gdyż nie rozpoznał w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. wniosku skarżącej z dnia [...] października 2015 r. Minister powinien był zakończyć sprawę w ciągu miesiąca lub w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej w ciągu dwóch miesięcy albo wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ nie dopełnił również tego obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 36 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie Ministra pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej należało uznać za uzasadniony. Konsekwencją rozstrzygnięcia wniosku skarżącej, już po wniesieniu skargi, a tym samym zakończenia stanu bezczynności, jest umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zakresie zawartego w skardze żądania do zobowiązania Ministra do rozpatrzenia wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że wydanie przez organ decyzji (postanowienia lub podjęcie wymaganej czynności) w toku postępowania sądowego (po wniesieniu skargi), nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przystępując do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem za rażące naruszeniem prawa uznaje się stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14 i w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13). W niniejszej sprawie kontroli Sadu podlegał okres od [...] marca 2017 r., tj. od dnia wydania postanowienia uchylającego postanowienie zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, do dnia wniesienia skargi – [...] czerwca 2017 r. Wniosek skarżącej został rozpoznany [...] lipca 2017 r., zatem po wpłynięciu skargi. Zestawienie dat jasno wskazuje, iż organ nie dotrzymał terminu ustawowego, czego sam nie kwestionuje. Jednakże, jak wyżej wskazano, dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, bowiem przekroczenie to musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. W niniejszej sprawie niewątpliwe nastąpiło przekroczenie terminu określonego art. 35 § 3 k.p.a., jednakże było ono nieznaczne, bowiem organ rozpoznał sprawę po upływie 3,5 miesiąca. Okoliczności te nie pozwalają na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa, dlatego Sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1a) p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. Natomiast argumenty podniesione przez Ministra w odpowiedzi na skargę o dużej ilości rozpoznawanych spraw i brakach kadrowych nie mogły stanowić usprawiedliwienia i uzasadniać zwłoki organu w wydaniu decyzji. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi z uwagi na fakt, że w wniosek z dnia [...] października 2015 r. został już rozpoznany. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 151 w zw. z art. oraz 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzekając o zwrocie kosztów postępowania Sąd, na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.), zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł, na którą złożyła się kwota uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłata od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).