IV SAB/Wa 244/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. M. S. wnioskiem z dnia 11 marca 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – [...] Oddział w [...]. We wniosku skarżący podał, że jest bez środków do życia. Nie pobiera emerytury, renty, ani jakiegokolwiek zasiłku. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o pow. 32 m². M. S. oświadczył, że nie osiąga dochodu, nie posiada oszczędności oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r, wnioskodawca podał, że wykonuje prace dorywcze w zamian za posiłek lub drobne sumy pieniędzy ("nieco powyżej 100 zł. miesięcznie"). Stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Referendarz podkreśla, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne muszą być wiarygodne. Jeżeli nie zostały one udokumentowane, a ich wiarygodność budzi wątpliwości, powstaje konieczność poczynienia dalszych ustaleń. Prowadzenie tych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej i osobistej wnioskodawcy jest konieczne, gdy nie można jednoznacznie określić zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy lub ich braku. Według art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Istotne jest również to, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czym świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa i dochodowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Trzeba przypomnieć, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że nie osiąga dochodu i utrzymuje się z prac dorywczych za wynagrodzeniem "nieco powyżej 100 zł. miesięcznie". To oświadczenie skarżącego, z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego nie jest wiarygodne. To zaś samo w sobie jest podstawą do odmowy prawa pomocy. Należy również zauważyć, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się pismo Zakładu Ubeczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2014 r., z którego wynika, że skarżącemu przysługuje renta, kolej nie pobiera.(świadczenie zawieszone), a kwota zgromadzonego świadczenia za okres od 1 października 1998 r. do dnia 30 czerwca 2014 r. wynosi 115.903,35 zł brutto. Zawieszenie świadczenia, wynikające z art. 103-103 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie może być utożsamiane z brakiem ustalenia takiego prawa. Zgodnie bowiem z art. 27-28 ww. ustawy, M. S. przysługuje prawo do emerytury jako osobie urodzonej przed [...] grudnia 1947 r. Wystarczającym zatem byłoby złożenie wniosku o przyznanie tego świadczenia. Ponadto skarżący może wystąpić o wypłatę zgromadzonych środków zapewniając tym samym kwotę niezbędną do poniesienia kosztów niniejszego postępowania i ustanowienia pełnomocnika zawodowego. Trzeba wyjaśnić, że dokument przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i dołączony do akt administracyjnych jest dokumentem urzędowym. Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Oznacza to, że samo wyrażenie przypuszczenia, że dokument urzędowy może być niezgodny z prawdą, nie stanowi zaprzeczenia jego prawdziwości i nie podważa jego mocy dowodowej. Strona powinna bowiem udowodnić, że dokument ten nie pochodzi od organu, który go wystawił lub że zawarte w nim oświadczenie jest niezgodne z prawdą (por. T. Demenecki [w:] A. Jakubecki (red.), J. Bodio, T. Demendecki, O. Marcewicz, P. Telenga, M. P. Wójcik, Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania cywilnego, LEX/el. 2013, komentarz do art. 244 i cyt. tam postanowienie SN z 8 stycznia 2003 r., II CKN 247/01). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 571/14, referendarz (sąd) rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązany wziąć pod uwagę znajdujące się w aktach dokumenty. Z opisanych przyczyn należało orzec jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o przepisy art. 246 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a..