IV SAB/Wa 284/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Agnieszka Wójcik del SO. Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie wydania orzeczenia I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku E. W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. o wydanie orzeczenia w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości zabudowanej położonej w [...] przy ul [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...]; II. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem nadanym w dniu [...].05.2018 r. E. W. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu sprawy. Zarządzeniem z dnia [...].11.2018 r. przedmiot sprawy został zakwalifikowany jako skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...]. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...].09.2005 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] spowodowanego realizacją inwestycji, polegającej na budowie linii elektroenergetycznej. W toku postępowania administracyjnego kolejną decyzją z [...].03.2013 r. Prezydent odmówił przyznania odszkodowania. Decyzją z [...].11.2016 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, że organ I instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanego w sprawie w dniu 12.05.2012 r., w szczególności w zakresie konieczności sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Akta sprawy zostały zwrócone organowi I instancji w dniu [...].05.2017 r. W dniu [...].06.2017 r. do organu wpłynęło pismo E. W. z wnioskiem o poinformowanie jej o planowanym terminie zakończenia postępowania. Pismem z [...].07.2017 r. organ zwrócił się do stron o uzupełnienie wniosku poprzez złożenie odpowiednich dokumentów wykazujących następstwo prawne stron oraz do sprecyzowania podstawy prawnej złożonego w sprawie wniosku. Równocześnie organ wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia [...].02.2018 r. z uwag na konieczność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. W dniach [...].08.2017 r., [...].08.2017 r. i [...].08.2017 r. zostały nadesłane dokumenty w postaci postanowień sądu w przedmiocie nabycia spadku oraz wyjaśnienia stron w zakresie wniosku. W dniu [...].10.2017 r. do organu wpłynęła skarga E. W. na nienależyte wykonywanie zadań przez organ, na którą organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...].11.2017 r. W dniu [...].11.2017 r. zlecono wykonanie nowego operatu szacunkowego w sprawie, zlecenie to zostało anulowane z powodu wyłączenia pracownika zespołu wykonującego wcześniej w tej sprawie operat. W dniu [...].03.2018 r. wydano nowe zlecenie na sporządzenie operatu. W dniu [...].03.2018 r. postępowanie w zamówieniu zostało unieważnione - nie doszło do wybrania rzeczoznawcy z uwagi na brak ofert w zakładanym przez zamawiającego przedziale cenowym. W dniu [...].03.2018 r. E. W. wniosła ponaglenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z [...].04.2018 r. wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...].09.2018 r. Organ podał, że sprawa nie została załatwiona w terminie z uwagi na konieczność zebrania kompletnego materiału dowodowego, w szczególności wykonania operatu szacunkowego. W dniu [...].05.2018 r. został wyłoniony nowy rzeczoznawca. Pismem z dnia [...].08.2018. organ poinformował strony o złożeniu do sprawy operatu szacunkowego i możliwości zapoznania się z nim. Postanowieniem z [...].07.2018 r. Wojewoda [...] uznał wniesione ponaglenie za uzasadnione i zobowiązał organ do rozpatrzenia sprawy w ciągu 2 miesięcy od doręczenia postanowienia. Zawiadomieniem z [...].09.2018 r. organ poinformował strony, że termin do wydania rozstrzygnięcia został wyznaczony do [...].11.2018 r. z uwagi na konieczność analizy materiału dowodowego i przygotowania projektu decyzji. W dniu [...].10.2018 r. Prezydent [...] wydał decyzję w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów organ wskazał, że sprawa jest szczególnie skomplikowana z uwagi na konieczność sporządzenia nowego operatu. Pismem z dnia [...].11.2018 r. organ poinformował o wydaniu w dniu [...].10.2018 r. decyzji w sprawie oraz przekazaniu odwołania do rozpoznania Wojewodzie [...] w dniu [...].11.2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżąca dopełniła tego wymogu, składając do organu ponaglenie z [...] marca 2018 r. skierowane do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania. W okresie od zwrotu akt organowi przez organ odwoławczy tj. od [...] maja 2017 r. organ zgromadził dokumenty potwierdzające następstwo prawne stron w sprawie i zlecił sporządzenie nowego operatu szacunkowego. Operat ten został złożony do akt dopiero przed dniem [...].08.2018 r. Nie były w sprawie podejmowanie żadne inne czynności dowodowe. Biorąc więc pod uwagę fakt, że dopiero po dwóch miesiącach od zwrotu akt od Wojewody organ podjął pierwsze czynności wzywając do złożenia dokumentów spadkowych, a po ich złożeniu (co nastąpiło w miesiącu sierpniu) dopiero [...].11.2017 r. wydał zlecenie na sporządzenie nowego operatu, jak również to, że dopiero w dniu [...].05.2018 r. skutecznie wyłoniono nowego rzeczoznawcę, a po złożeniu operatu organ dopiero w dniu [...].10.2018 r. wydał merytoryczną decyzję w sprawie, stwierdzić należy, że brak było koncentracji materiału dowodowego w sprawie albowiem czynności nie były podejmowane na bieżąco. Niewątpliwie, w sytuacji, gdy zachodziła w sprawie konieczność przeprowadzenia dowodu z nowego operatu szacunkowego, a czas trwania postępowania od zwrotu akt od organu odwoławczego do dnia wydania merytorycznej decyzji przekroczył 16 miesięcy, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Powołać w tym miejscu należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Jednak biorąc pod fakt, że organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy, jak również, że termin sporządzenia nowego operatu został wydłużony z przyczyn niezależnych od organu, a był związany z koniecznością wyłączenia pracownika wykonawcy od sporządzenia nowego operatu, co niewątpliwie wydłużyło czas trwania postępowania o kilka miesięcy, a dodatkowo uwzględniając wywiązywanie się przez organ z obowiązku informowania stron o nowych terminach i przyczynach nierozpoznania sprawy, Sąd uznał, że w sprawie nie miała miejsca przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ podejmował czynności w sprawie, aczkolwiek w sposób opieszały. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone. Ponadto, z uwagi na wydanie [...] października 2018 r. rozstrzygnięcia w sprawie przez Prezydenta [...], postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia sprawy należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Organ wydał bowiem rozstrzygnięcie po dniu wniesienia skargi na przewlekłość, a przed dniem wyrokowania w sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w zw. z art. 120 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi.