IV SAB/Wa 29/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego reprezentowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 17 października 2016 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W piśmie z dnia 20 października 2017 r., stanowiącym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 29/17 o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Z. B. zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 21 listopada 2017 r. skarżący wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, m. in., że nie pracuje zawodowo. Oświadczył, że obecnie otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 762,92 zł. Wskazał, że jego wydatki kształtują się na średnim poziomie jeżeli chodzi o utrzymanie, zaś "wydatki na skutki powodzi z 2010 r." są ogromne. Oświadczył także, że ma ogromne zadłużenie. Wskazał, że jest właścicielem domu o pow. 90 m2, w tym mieszkania ok. 12 m2. Posiada również nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha, którą obsiewa zbożem, ale teraz jest zalana, z uwagi na nieusunięcie skutków powodzi. Wskazał także, że posiada wierzytelności, które "są bardzo duże, w postępowaniach pseudo sądach cywilnych" Zarządzeniem z dnia 8 marca 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę: a) do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia emerytalnego, b) do nadesłania dokumentów wskazujących wysokość poszczególnych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne; c) do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych; d) do udokumentowania zadłużenia, o którym mowa w rubryce nr 5 formularza PPF (należy wskazać sumę zadłużenia, nadesłać kopie umów pożyczek, ewentualnie oświadczenia wierzycieli - jeżeli są osobami prywatnymi - w sprawie wysokości zadłużenia); e) wskazania (rodzaj wydatków, ich wysokość) i udokumentowania "wydatków na skutki powodzi", o których mowa w rubryce nr 5 formularza PPF W piśmie z dnia 21 marca 2018 r. wnioskodawca podniósł, że nie zbiera paragonów na zakupy, "a za 760 zł to można sobie cos kupić tylko w Biedronce". Ponadto podniósł, że był w ciągu 6-ciu miesięcy 5 razy w szpitalu i w związku z tym miał "spore" wydatki. Skarżący oświadczył, że kont bankowych nie posiada. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że nie da się udokumentować jego zadłużenia, które wynosi ponad milion złotych. Osoby prywatne oświadczenia w tej kwestii nie złożą, "zaś inne zadłużenia nie wiadomo jakie przychodzą od komorników, windykatorów, Skarbu Państwa Prokuratorii, Prezesów Sądów Izb Skarbowych to nawet ich nie czytam, gdyż to oni mnie są winni a nie ja im (...)". Skarżący nie wskazał także wydatków dotyczących skutków powodzi, podniósł tylko, że "było kilka pozwów wniesionych w tej sprawie w sądach cywilnych i okazało się , ze muszę mieć tzw. prejudykat ale kto ma go wydać tego już nikt nie wie (...)". Do wniosku dołączył kopię przekazu pocztowego z ZUS na kwotę 762,92 zł (za luty 2018 r.) i kopię pisma z ZUS z 3 listopada 2017 r. w sprawie potrąceń - w związku z zajęciem komorniczym – ze świadczenia emerytalnego. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 762,92 zł. Wskazał także, że poza domem i nieruchomością rolną o pow. 0,58 ha nie posiada majątku. Skarżący oświadczył także, że grunt rolny (0,58 ha) obsiewany zbożem, jest teraz zalany z powodu nieusunięcia skutków powodzi z 2010 r. Podał także, że wydatki na utrzymanie kształtują na średnim poziomie, natomiast wydatki na usuwanie skutków powodzi z 2010 r. są ogromne. Oświadczył także, że jego zadłużenie jest ogromne. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku w szczególności poprzez wskazanie (udokumentowanie) wydatków, nadesłanie wyciągów z kont bankowych, udokumentowanie zadłużenia i wspomnianych wydatków na usuwanie skutków powodzi. W nadesłanym oświadczeniu z dnia 21 marca 2018 r. wnioskodawca nie udokumentował, ani nawet nie wymienił poszczególnych wydatków, nie udokumentował także zadłużenia, nawet nie wskazał jego wysokości. Zdaniem referendarza sądowego wnioskodawca nie wykonał należycie wezwania i podane przez niego informacje w dalszym ciągu nie pozwalają na rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Skoro skarżący powołuje się na ogromne zadłużenie, to nie powinno być problemu z udokumentowaniem tych faktów. Tymczasem skarżący oświadczył, że zarówno wydatków, jak i zadłużenia nie da się wykazać, ani udokumentować. Skarżący nie przedstawił także żadnych dokumentów wskazujących, że ma problemy z regulowaniem bieżących rachunków. Przede wszystkim podkreślić należy, że to wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości wykonywać wezwania do uzupełnienia wniosku. Stosownie bowiem do cytowanych wyżej przepisów –art. 246 § 1, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Należy podkreślić, że w ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412). W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzedłożenia dokumentów i informacji pozwalających na rzetelną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, nie sposób uznać, że wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.