IV SAB/Wa 291/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2015 r. sprawy ze skargi B. N. i J. N. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wydania decyzji odszkodowawczej 1. zobowiązuje Prezydenta W. do załatwienia wniosku B. N. i J. N. z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną (gminną) – ulicę [...], stanowiącą działkę ewidencyjną [...] w obrębie [...], działkę ewidencyjną [...] w obrębie [...] oraz działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], położoną w W., w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz B. N. i J. N. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. i J. N., dalej "Skarżący", pismem z dnia 19 maja 2015r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. zajętą pod drogę publiczną (gminną) – ulicę [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] oraz działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...]. Ze skargi wynika, że wniosek w sprawie ustalenia odszkodowania złożony został prawie 10 lat wcześniej. Bezczynność organu przejawia się zaś w niewydaniu stosownego aktu rozstrzygającego sprawę Skarżących, pomimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym organ wyższego rzędu orzekł o uznaniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie za zasadne oraz wyznaczył Prezydentowi W. 3-miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wskazał, że skarga nie jest uzasadniona i przedstawił przebieg postępowania od dnia złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania. Z wyjaśnień złożonych przez organ wynika, że niezałatwienie sprawy w terminie wyznaczonym przez Wojewodę spowodowane było nieścisłościami w operacie szacunkowym nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1467 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego w k.p.a oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267), dalej "k.p.a.". Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu stosownego orzeczenia. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Strona wnosząca do organu administracji publicznej żądanie określonej treści ma prawo domagać się rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa. To rozstrzygnięcie natomiast powinno nastąpić niezwłocznie. W myśl ogólnych zasad regulujących problematykę terminów załatwiania spraw administracyjnych, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 1 k.p.a.). Niezależnie od powyższego sprawa administracyjna powinna być załatwiona najpóźniej w granicach terminów zakreślonych w art. 35 § 3 k.p.a. (o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej np. w przypadku informacji publicznej), zgodnie z którym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi B. i J. N. – jak wynika z jej treści – jest bezczynność Prezydenta W. w zakresie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. zajętą pod drogę publiczną (gminną) – ulicę [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] oraz działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...]. Przy tym, jak wynika ze skargi, bezczynność organu przejawia się w niewydaniu stosownego aktu rozstrzygającego sprawę Skarżących, pomimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym organ wyższego rzędu orzekł o uznaniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie za zasadne oraz wyznaczył Prezydentowi W. 3-miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Zaznaczyć należy, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania został złożony w dniu 30 grudnia 2005 r. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał skargę za zasadną. Wskazać bowiem należy, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż Prezydent W. w toku postępowania, wszczętego wnioskiem Skarżących w dniu 30 grudnia 2005 r. podejmował szereg czynności celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jednak w dniu 14 stycznia 2015 r. do Urzędu Miasta W. wpłynęło postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...], w którym organ wyższego rzędu orzekł o uznaniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie za zasadne oraz wyznaczył Prezydentowi W. 3-miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Od tego dnia do dnia wniesienia przez Skarżących skargi na bezczynność, tj. do dnia 19 maja 2015 r., Prezydent W. wykonał tylko jedną czynność. W dniu 6 maja 2015 r. Prezydent W. skierował do pełnomocnika Skarżących zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazując że wniosek zostanie rozpatrzony do dnia 31 grudnia 2015 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia akt sprawy o poprawiony operat szacunkowy oraz przeprowadzenie rozprawy. Zdaniem Sądu, powyższe przesądza o uznaniu, że organ pozostaje w bezczynności, bowiem nie tylko nie dochował terminu załatwienia sprawy wynikającego z art. 35 k.p.a, ale również nie dochował terminu wyznaczonego przez organ wyższego rzędu. Sąd wziął pod uwagę wyjaśnienia organu, z których wynika, że niezałatwienie sprawy w terminie wyznaczonym przez Wojewodę spowodowane było nieścisłościami w operacie szacunkowym nieruchomości, jednakże uwzględnił również i tę okoliczność, że sporządzenie operatu szacunkowego został zlecone dopiero 24 marca 2015 r., tj. po upływie ponad miesiąca od dnia, w którym wydane zostało postanowienie organu wyższego rzędu, wyznaczające termin załatwienia sprawy. Tym samym zatem, w ocenie Sądu, przywołane przez organ nieścisłości operatu oraz konieczność ich wyjaśnienia, nie mogły stanowić usprawiedliwienia dla niedochowania terminów rozpatrzenia wniosku Skarżących. Sąd uznał natomiast, że ustalona bezczynność organu nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem wystarczające stwierdzenie istnienia bezczynności. Bezczynność ta musi nosić cechę kwalifikowanej i jako taka powinna być interpretowane ściśle. Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenie prawa, na skutek pozostawania organu w bezczynności, uzasadnione jest gdy wystąpią szczególne okoliczności dla przyjęcia takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek pozostawania organu w bezczynności będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Kierując się powyższymi wskazaniami, w niniejszej sprawie trudno doszukać się kwalifikowanej postaci bezczynności Prezydenta W., jeśli weźmie się pod uwagę, iż bezczynności ta dotyczy okresu od dnia 14 stycznia 2015 r. (tj. dnia otrzymania postanowienia Wojewody [...]), zaś na skutek złożenia w dniu 19 maja 2015 r. skargi na bezczynność do tutejszego Sądu, organ zobligowany był do nadesłania akt Sądowi. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.