IV SAB/Wa 31/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi H. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżącej H. O. z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wydanie o decyzji o ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogę publiczną w W. przy ul. D. w terminie czternastu dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 21 listopada 2014 r. H. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezydenta W.. Skarżąca podała, że w dniu 30 lipca 2014 r. złożono do Wojewody [...] pismo z zażaleniem na odwlekanie wydania rozstrzygnięcia przez Prezydenta W.. Wojewoda [...] wyznaczył termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 21 października 2014 r. W dniu 30 października 2014 r. przesłano do wiadomości skarżącej zawiadomienie, że w związku z opieszałością wyznaczonego przez Urząd Miasta W. rzeczoznawcy obecny operat utracił ważność. Skarżąca podniosła, że pomimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] terminu 21 Października 2014 r. na zakończenie sprawy przyznania odszkodowania, Urząd wskazał datę 31 marca 2015 r. na wydanie merytorycznej decyzji. Zdaniem skarżącej Prezydent W. w sposób nielogiczny i rozmyślny zlekceważył decyzję organu nadrzędnego i nie zastosował się do nakazu. W odpowiedzi na skargę H. O., udzielonej pismem z dnia 3 grudnia 2014 r., Prezydent W. wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2005 r. H. i B.O. wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w dzielnicy [...] przy ul. D.Stronami postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy D., oznaczonej nr ew. [...] z obrębu [...] o pow. 153 m2, byli E.K., D.K., H. O. i B.O.. Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej KW Nr [...]wydanym przez Sąd Rejonowy [...] w dniu [...] września 2005 r. właścicielem nieruchomości położonej przy ul. D., stanowiącej działkę nr [...], opisanej w tej księdze jako działka pod ulicę byli: Z. K. oraz jego żona E. K. na zasadach wspólności ustawowej oraz B. O. i jego żona H. O.. Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1996 r. dokonano zniesienia współwłasności w nieruchomości i na podstawie tego aktu strony postanowiły, że B.i H. małżonkom O. przysługiwać będzie w całości roszczenie z tytułu odszkodowania za działkę wydzieloną pod ulicę D. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezydent W. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz E. K. i D. K. za zajętą pod ulicę D. działkę nr [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania E. K. i D.K. utrzymał w mocy w/w decyzję Prezydenta W Następnie pismem z dnia 7 lipca 2014 r. strony zostały poinformowane, że w przedmiotowej sprawie został przygotowany projekt decyzji, który podlega procedurze i kontroli wewnętrznej, zaś rozstrzygnięcie merytoryczne nastąpi do dnia 31 października 2014 r. Z kolei pismem z dnia 31 października 2014 r. organ poinformował strony, że sporządzony w sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy stracił aktualność i zlecono wykonanie nowego operatu. Termin na wykonanie operat ustalony był na dzień 24 września 2014 r., jednakże rzeczoznawca majątkowy wystąpił o jego przedłużenia do dnia 30 listopada 2014 r. ze względu na duża ilość zleconych prac oraz konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień związanych z wycenianymi nieruchomościami. W tej sytuacji organ podał, że rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy nastąpi do dnia 31 marca 2015 r. Ponadto organ zaznaczył, że wobec znacznego spiętrzenia w roku 2014 podobnych spraw, brak było możliwości wydania wszystkich przygotowanych decyzji. Zdaniem Prezydenta w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 35 i art. 36 k.p.a., bowiem strona została poinformowana o przyczynie opóźnienia oraz o nowym terminie zakończenia postępowania, zgodnie z zaleceniami art. 37 k.p.a. W związku z powyższym Prezydent W. stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności, a skargę należy uznać za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego artykułu. W myśl art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest zażalenie w trybie art. 37 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż skarżąca przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, dopełniła wymogu wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Skarżąca wniosła bowiem w dniu 24 czerwca 2014 r. zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na niezałatwienie w terminie sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ui. D. w W. , zajętą pod drogę oraz przewlekłość postępowania. Kolegium postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. uznając zażalenie za uzasadnione wyznaczyło Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 21 października 2014 r. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przechodząc do meritum zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odniesieniu do zaistnienia stanu przewlekłości w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z dnia 12 sierpnia 2005 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zwrócić trzeba uwagę, iż przepis art. 149 p.p.s.a., stanowi o instytucji bezczynności i przewlekłości. Skoro ustawodawca odróżnia dwie niezależne od siebie instytucje: bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, to każda z nich ma inne zadanie, inny jest cel jej zastosowania i zakres ochrony, której strona może domagać się od sądu administracyjnego. Jednakże, rozgraniczając zakres skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania (art. 149 p.p.s.a.), dla przyjęcia "bezczynności", będzie to niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2012 r., sygn. II OSK 1031/12 stwierdził, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Skarżąca w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezydenta W. uznała, że organ rozmyślnie zlekceważył rozstrzygnięcie Wojewody [...] - organu nadrzędnego nie załatwiając sprawy w terminie wyznaczonym przez ten organ. Analiza akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wskazuje, że od daty wydania przez Wojewodę [...] postanowienia wyznaczającego termin na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie nie wystąpiły żadne obiektywne, usprawiedliwione przeszkody uniemożliwiające zachowanie tego terminu. Jak zauważył Wojewoda [...] w sprawie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, a organ nawet nie poinformował stron postępowania o zwłoce w załatwieniu sprawy i nie wyznaczył następnego terminu jej załatwienia. Dopiero po złożeniu przez H. O.w dniu 24 czerwca 2014 r. zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a., Prezydent. W. pismem z dnia 7 lipca 2014 r. powiadomił wnioskodawczynię o przyczynach zwłoki i wskazał termin załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji do dnia 31 października 2014 r. Dla oceny przewlekłości postępowania nie pozostaje bez znaczenia niezachowanie przez Prezydenta terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], który podkreślił, że ze względu na datę upływu ważności operatu szacunkowego sporządzonego w sprawie (21 października 2014 r.) został wyznaczony organowi pierwszej instancji termin do dnia 21 października 2014 r. do zakończenia sprawy przyznania odszkodowania na podstawie zebranego materiału. W tych okolicznościach nie można podzielić stanowiska Prezydenta W. zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, że poinformowanie skarżącej pismem z dnia 30 października 2014 r. o przyczynach opóźnienia związanych z koniecznością opracowania nowego operatu szacunkowego i wyznaczeniu nowego terminu ( do dnia 31 marca 2015 r.) wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, prowadzi do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki wynikające z treści art. 36 k.p.a. Stosownie do art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Realizacja zasady ogólnej szybkości postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwiania sprawy (art. 35 i 36 k.p.a.). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a. Nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko oraz, że na bieżąco prawidłowo prowadził sprawę. W ocenie Sądu działania te ukierunkowane były na przedłużanie postępowania, z naruszeniem obowiązujących procedur i w efekcie ich wadliwości nie doprowadziły do zakończenia postępowania lecz przeciwnie, znacząco wpłynęły na zwłokę w załatwieniu sprawy. Z powyższego wynika, że skarga na przewlekłe postępowanie jest uzasadniona. Biorąc pod uwagę powyższe oraz treść art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany był, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu. Sąd jednocześnie uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Nadto Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny organowi, mając na uwadze przede wszystkim okoliczność w jakiej doszło do przewlekłości, która jednak nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.