IV SAB/Wa 317/16

Dnia 7 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania I. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego W. W. z dnia 25 listopada 2005r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], obręb [...] - w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt I wyroku; III. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...], o której mowa w pkt II wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego W. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. W. (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] związaną z nierozpoznaniem wniosku skarżącego z 25 listopada 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] z obrębu [...], figurującą w księdze wieczystej KW [...]. Skarżący wskazał, że wszystkie dokumenty w sprawie zostały złożone, a 23 kwietnia 2015 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Prezydent [...] – w odpowiedzi na skargę – wniósł o uznanie skargi W. W. za bezzasadną. Organ podał, że w dniu 29 listopada 2005r. wpłynął wniosek skarżącego o wypłatę odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Ostateczną decyzją z [...] listopada 2013 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 sierpnia 1999 r. prawa własności gruntu położonego w [...] w dzielnicy [...], oznaczonego jako działka projektowana nr [...] o pow. 56 m² z obrębu [...] pod ul. [...]. Stroną tego postępowania był skarżący. W dniu został wykonany operat szacunkowy, w którym określono wartość nieruchomości stanowiącą działkę nr [...]. W dniu 23 kwietnia 2015 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której skarżący zaakceptował wysokość odszkodowania określoną w sporządzonym operacie szacunkowym. Pismem z 30 grudnia 2015 r. poinformowano stronę, że w sprawie został zgromadzony cały materiał dowodowy i przygotowany jest projekt decyzji administracyjnej, który podlega procedurze i kontroli wewnętrznej. Jednak znaczne spiętrzenie się podobnych spraw spowodowało, że wydanie wszystkich przygotowanych decyzji było niemożliwe. Wskazano wówczas, że rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie nastąpi nie później niż do 31 grudnia 2016 r. Sprawy rozpatrywane są przez organ sukcesywnie, według daty wpływu wniosku, kolejności zgromadzonego materiału dowodowego oraz środków finansowych zarezerwowanych w budżecie [...] Ze względu na liczbę kierowanych do organu roszczeń nastąpiło spiętrzenie spraw będących przedmiotem jego rozpoznania. Wydanie decyzji nastąpi po zakończeniu procedury kontroli wewnętrznej projektu rozstrzygnięcia merytorycznego, w tym również zarezerwowania w budżecie [...] niezbędnych środków finansowych celem zapewnienia wykonalności decyzji. Organ też nadmienił, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] listopada 2015 r. uznał wniesienie przez skarżącego zażalenia za nieuzasadnione. W przedmiotowej sprawie według organu zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 35 i 36 K.p.a. Strona została poinformowana o przyczynie opóźnienia oraz o nowym terminie zakończenia postępowania zgodnie z zaleceniami art. 37 K.p.a. W związku z powyższym Prezydent nie pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 817) – dalej w skrócie: P.p.s.a.] - kontrolują działalność administracji publicznej, orzekając w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4 a tej ustawy. Dotyczy to spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo odnoszą się do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i badanie bezczynności następuje według stanu istniejącego w chwili orzekania. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 1a P.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu czy nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 86). Załatwienie wniosku powinno nastąpić nie później niż w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W razie, więc bezskutecznego upływu dwumiesięcznego terminu należy uznać, że organ pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że: - Prezydent [...] pismem z 5 grudnia 2005 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, w którym poinformował skarżącego, że należy dostarczyć ostateczną decyzję Wojewody [...] wydaną na podstawie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, - po 4 latach i 8 miesiącach organ zwrócił się do stosownej jednostki organizacyjnej Urzędu [...] z prośbą o przekazanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działki będącej przedmiotem wniosku odszkodowawczego, - postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa działki [...] wszczęto na wniosek Urzędu [...] z 12 lipca 2013 r. (zawiadomienie Wojewody [...] z 7 sierpnia 2013 r.), - za pismem z 31 stycznia 2014 r. skarżący przesłał Prezydentowi ostateczną decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. wydaną w trybie art. 73 ww ustawy, - pismem z 17 marca 2014 r. organ zawiadomił skarżącego w trybie art. 36 K.p.a., wskazując, że rozstrzygnięcie merytoryczne nastąpi nie później niż do 31 marca 2015 r., - dalej organ gromadził niezbędną dokumentację w sprawie związaną z przedmiotową działką, - 3 marca 2015 r. został sporządzony operat szacunkowy, - za pismem z 2 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącego na rozprawę administracyjną wyznaczoną na 23 kwietnia 2015 r., - pismem z 31 marca 2015 r. zawiadomiono skarżącego o nowym terminie załatwienia sprawy, tj. do 31 grudnia 2015 r., - 23 kwietnia 2015 r. odbyła się rozprawa i przesłuchanie strony, - 7 września 2015 r. skarżący wniósł do Wojewody zażalenie w trybie art. 37 K.p.a., a lipcu 2016 r. skargę do sądu administracyjnego, - w międzyczasie Wojewoda [...] postanowieniem z [...] listopada 2015 r. zażalenie skarżącego uznał za bezzasadne, - zawiadomieniem z 30 grudnia 2015 r. poinformowano skarżącego, że merytoryczne załatwienie sprawy nastąpi do 31 grudnia 2016 r. Kontrolując wyżej przybliżony przebieg postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta [...] - począwszy od dnia wniesienia wniosku przez skarżących, tj. 29 listopada 2005 r. do dnia wniesienia skargi, tj. lipca 2016 r., a następnie do dnia orzekania przez Sąd, tj. 7 grudnia 2016 r. – uznano, że organ ten pozostawał w bezczynności. W tym uznaniu najistotniejsze było to, że po pierwsze Prezydent uzależniając rozpoznanie sprawy od uzyskania przez stronę decyzji wydanej w trybie art. 73 ww ustawy, nie podjął stosownej czynność w postępowaniu, wstrzymującej bieg terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego na załatwienie sprawy; po drugie organ - od zawiadomienia skarżącego z 5 grudnia 2005 r. o wszczęciu postępowania do otrzymania od skarżącego za pismem z 31 stycznia 2014 r. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. nie prowadził żadnych czynności związanych z przedmiotem sprawy. Podjęcie pierwszej czynności po tym jak skarżący złożył decyzję miało miejsce 17 marca 2014 r., czyli po prawie dwóch miesiącach od doręczenia decyzji przez skarżącego; po trzecie po sporządzeniu operatu (6 marca 2015 r.), odbyciu rozprawy administracyjnej (23 kwietnia 2015 r.) i wystosowaniu do skarżącego kolejnego pisma w trybie art. 36 K.p.a. (31 grudnia 2015 r.), aż do momentu wniesienia skargi (lipca 2016 r.), a następnie i orzekania przez Sąd (7 grudnia 2016 r.) organ nie podjął żadnej czynności; po czwarte organ w trakcie dotychczasowego postępowania wystosował do skarżącego trzy pisma w trybie art. 36 K.p.a., przedłużając termin rozpoznania sprawy i wyznaczając kolejno nowe terminy załatwienia sprawy, tj. do 31 marca 2015 r., do 31 grudnia 2015 r. i obecnie do 31 grudnia 2016 r.; po piąte organ wyznaczając nowe terminy załatwienia sprawy nie zważał na niedopuszczalność ustalania dłuższych terminów na załatwienie sprawy od przewidzianych w art. 35 § 3 K.p.a.; po szóste przeszkody związane z nadmiarem spraw do załatwienia, wewnątrzorganizacyjne, czy budżetowe nie mogą być uznane za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy, usprawiedliwiać zaistniałej zwłoki w sprawie; po siódme organ w zwłoce w załatwieniu sprawy pozostawał nie tylko do dnia wniesienia skargi, ale i pozostał do dnia orzekania przez Sąd. Wszystko to musiało doprowadzić Sąd do uznania, że w sprawie mieliśmy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Jednocześnie w tym uznaniu stwierdzono, że bezczynność miała charakter rażący, gdyż postępowanie trwa od 11 lat. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a., a nadto art. 119 pkt 4 P.p.s.a. - orzekł jak w punktach I – III wyroku, zaś o kosztach postanowiono - w punkcie IV - na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a.