IV SAB/Wa 354/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: Sędzia WSA Kaja Angerman Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. w G. na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia wniosku I. zobowiązuje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do rozpoznania wniosku Skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania odpisu; II. stwierdza, że bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; IV. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej w [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie nie rozpoznania wniosku z 19 lutego 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2014 r. nr [...], orzekającej o nałożeniu na Inspektora Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej administracyjną karę pieniężną w wysokości 500 zł za nieprzekazanie w terminie Marszałkowi Województwa [...] zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku u unieszkodliwiania tych odpadów za 2013 r., jako skierowanej do osoby niebędącej stroną w sprawie. Skarżący zarzucił Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska naruszenia art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. oraz wniósł o: I. zobowiązanie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] do niezwłocznego wydania rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] grudnia 2014 r., nr [...]; II. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, III. stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; IV. wymierzenie Organowi grzywny lub przyznanie od Organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a.; V. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. 2016 r., poz. 1169 ze zm.) w związku z art. 149 p.p.s.a., o orzeczenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania Organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez Organ po wniesieniu skargi do Sądu; VI. zasądzenie od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Stan sprawy, poprzedzający wniesienie skargi, przedstawia się następująco. W piśmie z 19 lutego 2015 r. Komendant Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej w [...] zwrócił się do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2014 r. nr [...], orzekającej o nałożeniu na Inspektora Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej administracyjną karę pieniężną w wysokości 500 zł, która została opisana na wstępie. W dniu 4 marca 2015 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2014 r. oraz zwrócił się do [...] Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z prośbą o pilne przesłanie akt sprawy. Akta administracyjne sprawy wpłynęły do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska 12 marca 2015 r. W piśmie z 20 kwietnia 2018 r. Komendant Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej w [...] w związku z bezczynnością Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniósł do tego Organu ponaglenie, a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, która jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska w [...] wniósł o jej oddalenie. W analizowanej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie toczyło się i nadal jest w toku, jednak jego długi okres nie jest spowodowany złą wolą, czy bezczynnością organu. Główny Inspektor Ochrony Środowiska rozpoczął postępowanie nieważnościowe i podjął czynności wyjaśniające, a zatem niezasadnym jest zarzut o pozostawaniu przez organ w bezczynności. Z uwagi na zwiększenie liczby odwołań i zażaleń od decyzji i postanowień wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska, wpływających do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i braków kadrowych nie było możliwe załatwienie sprawy w ustawowym terminie. Dodatkowo Organ wskazał, że obok podstawowych przyczyn niedotrzymania terminu, jakimi są: złożoność i wielowątkowość sprawy, niekorzystny zbieg terminów i spiętrzenie spraw oraz niewystarczająca obsada kadrowa w stosunku do potrzeb realizowanych zadań i rosnącej liczby wpływających spraw, w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska miała miejsce reorganizacja związana w wejściem w życie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 2442). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez te organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy zatem podnieść, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie – ale mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Trzeba przy tym podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 590/13, LEX nr 1406499). Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie. Podkreślenia wymaga, że na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.), zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Według art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 19 lutego 2015 r. Skarżący zwrócił się do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2014 r., orzekającej o nałożeniu na Inspektora Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej administracyjną karę pieniężną w wysokości 500 zł. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął w tej sprawie postępowanie, jednak – jak wskazał - z uwagi na problemy kadrowe i zwiększenie liczby spraw, które wpływają do organu, nie było możliwe załatwienie sprawy w ustawowym terminie. Przedstawiony powyżej przebieg postępowania świadczy zdaniem Sądu o bezczynności organu w prowadzeniu kontrolowanego postępowania. Niewątpliwie terminy przewidziane na załatwienie sprawy, wynikające z art. 35 k.p.a. zostały w niniejszej sprawie przekroczone i zasadne są zarzuty skargi w tym zakresie. Analiza akt administracyjnych przekazanych do Sądu potwierdza, że od dnia złożenia wniosku Organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. Oznacza to, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie dochował terminu ustawowego do załatwienia sprawy. Zwiększenie wpływu spraw, czy też trudności kadrowe organu nie mogą być za uznane za usprawiedliwienie bezczynności organu, którego rolą jest taka organizacja pracy podległego mu aparatu urzędniczego, aby rozpoznawanie spraw należących do jego normalnych kompetencji odbywało się zachowaniem ustawowych terminów. Zatem – wobec powyższego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności i zobowiązał go do rozpoznania wniosku Komendanta z dnia 19 lutego 2015 r. (pkt I wyroku). Oceniając charakter bezczynności Sąd uznał, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. Decyduje o tym oczywistość sprawy i postępowanie organu oraz wynikająca z odpowiedzi na skargę, przyczyna nie załatwienia sprawy w terminie. Z tych również względów sąd uwzględnił w części wniosek Strony skarżącej i na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł w pkt III wyroku o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Sąd uznał, że grzywna w tej kwocie jest adekwatna do stopnia i charakteru naruszenia prawa, a zarazem spełni wystarczająco swoją motywującą i prewencyjną funkcję zapobiegając takim deliktom w przyszłości. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt IV wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty postępowania w wysokości 597 zł składa się: wpis od skargi (100 zł), określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) i koszty opłaty skarbowej (17 zł) - art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz pkt IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).