IV SAB/Wa 358/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. W. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w [...] w przedmiocie wydania decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. H. W. wnioskiem z dnia 6 października 2015 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa w zakresie częściowym obejmującym ustanowenie adwokata. Wniosek ten skarżący złożył w związku z postanowieniem Sądu z dnia 15 września 2015 r. o odrzuceniu jego skargi na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w [...] w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej wydania ciągnika rolniczego. We wniosku oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wyjaśnił, że jest właścicielem domu o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 2,78 ha. Podał, że pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 469 zł miesięcznie, jego żona uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 800 zł miesięcznie. Gospodarstwo rolne, w związku z suszą, nie przynosi żadnych dochodów. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych H. W. oświadczył, że nie zgadza się z wezwaniem. Wyjaśnił, że nie posiada lokat, na rachunku bankowym nie gromadzi środków pieniężnych i nie dokonuje operacji bankowych. W odpowiedzi na wezwane do złożenia dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu jego żony, wnioskodawca stwierdził, że żona nie jest stroną postępowania, a on nie jest uprawniony do uzyskania jakiegokolwiek dokumentu od jej pracodawcy. Według skarżącego, Sąd z urzędu posiada wiedzę o sytuacji na wsi i te fakty nie powinny wymagać udokumentowania przez wnioskodawcę. Wniosek ten rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2015 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Na skutek wniesienia sprzeciwu powyższe postanowienie referendarza sądowego utraciło moc – zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) – i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wobec tego, że złożone oświadczenia budziły wątpliwości Sądu i były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, oryginalnych lub urzędowo poświadczonych dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, tj: 1) odcinka rentowego za ostatni miesiąc lub decyzji organu emerytalno-rentowego wskazujących na wysokość aktualnie pobieranego świadczenia przez H. W. z tytułu renty; 2) zaświadczenia J. W. potwierdzającego wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu; 3) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji; 4) nadesłanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności H. W.; 5) zaświadczenia właściwego urzędu gminy o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego; 6) decyzji właściwego organu podatkowego ustalającej wymiar podatku rolnego na rok 2015 lub na rok 2016 w przypadku otrzymania decyzji o wymiarze podatku na rok bieżący; 7) decyzji właściwego organu ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na rok 2015 lub na rok 2016 w przypadku otrzymania decyzji o wymiarze podatku na rok bieżący; 8) zaświadczenia, czy skarżący lub jego żona jest beneficjentem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i czy korzysta ze środków finansowych wypłacanych w ramach programów pomocowych realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeśli tak, wówczas należy nadesłać decyzję organu o przyznaniu dopłaty lub innej pomocy finansowej; 9) zaświadczenia z Agencji Rynku Rolnego czy skarżący lub jego żona jest producentem rolnym; 10) przedłożenie aktualnych – z okresu ostatnich trzech miesięcy – dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawcy (wyżywienie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny); 11) przedłożenie dokumentów (umów kredytowych) potwierdzających ewentualne ich obciążenia finansowe (zaciągnięte kredyty, pożyczki, ich wysokość, wysokość spłacanych rat); 12) przedstawienie dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) obrazujących wydatki jakie skarżący i jego żona ponieśli w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie się; 13) przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość środków przeznaczonych w okresie ostatnich trzech miesięcy na zakup opału; 14) przedstawienie aktualnych rachunków obrazujących wysokość poniesionych przez skarżącego wydatków na remont maszyn rolniczych i zakup części zamiennych; 15) przedłożenie dokumentów obrazujących wysokość kwot wydatkowanych na zakup paliwa do ciągnika, środków ochrony roślin, nawozów; 16) przedłożenie polisy ubezpieczeniowej ciągnika; 17) przedłożenie polisy ubezpieczeniowej budynków; 18) złożenie oświadczenia czy skarżący lub jego żona wydzierżawiają nieruchomości rolne, jeżeli tak należy złożyć umowy dzierżawy ziemi. Wezwanie powyższe, wraz z pouczeniem o treści art. 233 § 1 kk i stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 25 stycznia 2016 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 1 lutego 2016 r. Pomimo tego, do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, skarżący nie wykonał wezwania Sądu. Nadesłał jedynie w dniu 4 lutego 2016 r. pismo, w którym stwierdził, że Sąd wiedząc, że skarżący nie ma pieniędzy, nie powinien wysyłać do niego listy czynności do wykonania, i wniósł "o zaliczkę na opłaty". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W myśl art. 245 § 1–3 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle treści art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie złożył żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazał zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu przypomnieć należy, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, a to oznacza, że jest on zobligowany do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Jeżeli strona postępowania uchyla się – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Skarżący nie podjął nawet próby zadośćuczynienia nałożonemu nań zobowiązaniu zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2016 r. Skarżący nie wykazał zatem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie mu przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.