IV SAB/Wa 364/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. S., J. N. i M. S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku z dnia 24 września 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1953 nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia działki nr [...] z bloku nr [...] z nieruchomości "[...]" w terminie jednego miesiąca od daty doręczenie odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących B. S., J. N. i M. S. solidarnie kwotę 391 (trzysta dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B.S., J.N. i M.S. pismem z dnia 14 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego) wnieśli do Sądu skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości "[...]" plac nr [...] z bloku nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w dniu 24 września 2009 r. złożyli do Ministra Infrastruktury wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr: [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości "[...]" plac nr [...] z bloku nr [...]. Pismem z dnia 6 grudnia 2011 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (następca prawny Ministra Infrastruktury) wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 kwietnia 2012 r., uzasadniając to koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego. Pismem z dnia 27 września 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 marca 2013 r., podając jako uzasadnienie konieczność szczegółowej analizy zgromadzonych akt. Pismem z dnia 21 lipca 2014 r. skarżący wezwali Ministra Infrastruktury i Rozwoju (następcę prawnego Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie wskazanym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a, Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 września 2014 r., uzasadniając to zmianami organizacyjnymi, a także koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego. Pomimo tego do chwili obecnej sprawa nie została załatwiona. Wobec powyższego skarżący wnieśli o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania decyzji w ww. przedmiocie w terminie 14 dni od wydania wyroku w niniejszej sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania od według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie wskazał na szczególnie skomplikowany charakter spraw rewindykacyjnych i wielość podejmowanych czynności. Analiza archiwalnych akt wywłaszczeniowych wymaga obszernej znajomości przepisów prawa ówcześnie obowiązującego oraz wiedzy historycznej, a także umiejętności interpretacji języka ówcześnie stosowanego. W niniejszej sprawie nieodzowna stała się wnikliwa analiza akt sprawy, a także dokumentacji archiwalnej znajdującej się w kilku sprawach toczących się przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju w celu uzupełnienia materiału dowodowego oraz orzecznictwa sądowo-administracyjnego w szczególności w zakresie dot. dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945r. (Dz. U. R. P. z 1948 r. Nr 20, poz. 138 i z 1949 r. Nr 65, poz, 527). Dodatkowo na przedłużenie niniejszego postępowania miała wpływ dwukrotna reorganizacja Ministerstwa. Ponadto organ wskazał, że Minister Infrastruktury i Rozwoju w Departamencie Orzecznictwa I prowadzi ponad 4000 spraw, przy czym w Wydziale Rewindykacji Mienia spraw jest ponad 500, a referentów prowadzących sprawy czterech (do dnia 01.07.2014r. jedynie trzech). Organ wskazał, że pismem z dnia 12 sierpnia 2015 r. powiadomił - w trybie art. 10 k.p.a. - wszystkie strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i wyznaczył termin (7 dni od dnia otrzymania korespondencji) na zapoznanie się z aktami sprawy, składanie dodatkowych wniosków i dowodów na poparcie swoich stanowisk. Po upływie powyższego terminu w sprawie będzie możliwe wydanie rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności i jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, w przypadku uwzględnienie skargi na bezczynność Sąd w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność jest zagwarantowanie uprawnionemu podmiotowi prawa do załatwienia jego sprawy administracyjnej przez właściwy organ. Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia przewidzianego przepisami prawa procesowego i materialnego działania. Instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma zatem na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustaleniu, czy bezczynność organu – w przypadku, gdy miała ona miejsce - nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 k.p.a (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W rezultacie w sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dacie orzekania przez sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten już ustał na skutek podjęcia przez ten organ czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie". Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie wniosku z dnia 24 września 2009 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr: [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości "[...]" plac nr [...] z bloku nr [...]. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że skarżący spełnili warunek określony w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez wyczerpanie przez skarżących środków zaskarżenia w toku administracyjnego postępowania. Zgodnie z powołanym przepisem skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem, a przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przedmiotowej sprawie takim środkiem jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. Dalej, w oparciu o przedłożone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju akta sprawy Sąd ustalił, że zawiadomieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiadomił strony o prowadzeniu postępowania z ich wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr: [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości "[...]" plac nr [...] z bloku nr [...]. Przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy wyznaczono do dnia 30 kwietnia 2012r. W dniu 14 grudnia 2011 r. geodeta uprawniony E.R. wydała opinię dotyczącą zaznaczenia na aktualnej mapie sytuacyjnej nieruchomości oznaczonej uprzednio jako dz. nr [...] objętą pkt [...] orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. Pismem z dnia 27 września 2012 r. organ przedłużył termin rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 marca 2013 r. Pismem z dnia 21 lipca 2014 r. skarżący wezwali Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 29 lipca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju przekazał geodecie uprawnionemu E.R. akta postępowania celem dokonania zbadania księgi wieczystej "[...]". Jednocześnie pismem z dnia 29 lipca 2014 r. organ wyznaczył nowy termin rozstrzygnięcia sprawy do dnia 30 września 2014 r. Z notatki służbowej z dnia 24 czerwca 2015 r. wynika, że do akt zostały dołączone kopie dokumentów archiwalnych nadesłanych przez [...] S.A. przy piśmie z dnia 27 sierpnia 2013 r. oraz kopie zdjęć lotniczych nadesłanych przez Centralne Archiwum Wojskowe przy piśmie z dnia 16 września 2011 r. Przedmiotowe dokumenty pochodzą ze sprawy [...] ([...]). Zawiadomieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju poinformował strony, że w sprawie został zebrany pełny materiał dowodowy. Strony zostały pouczone o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Jednocześnie organ wyznaczył termin rozstrzygnięcia sprawy do dnia 30 września 2015 r. Przedstawiony powyżej przebieg postępowania świadczy zdaniem Sądu o bezczynności organu w prowadzeniu postępowania w kontrolowanej sprawie. Niewątpliwie terminy przewidziane na załatwienie sprawy, wynikające z art. 35 k.p.a. zostały w niniejszej sprawie przekroczone. Analiza akt administracyjnych przekazanych do Sądu potwierdza, że od dnia 24 września 2009 r., kiedy do organu wpłynęło pismo skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 30 kwietnia 1953 r. do dnia 6 grudnia 2011 r., kiedy wysłano do stron zawiadomienie o toczącym się postępowaniu, w sprawie nie podjęto żadnej czynności procesowej. Późniejsze czynności podejmowane w sprawie następowały w znacznych odstępach czasu od siebie. Kolejno wyznaczane przez organ terminy rozstrzygnięcia sprawy nie były dotrzymywane. W ocenie Sądu bierność organu należy uznać jako zbędną zwłokę w prowadzeniu sprawy, albowiem organ na bieżąco powinien prowadzić sprawę, tak aby doprowadzić do zakończenia postępowania. Należy wskazać, że wszelkie zmiany organizacyjne w organach administracyjnych mogą wpłynąć na wydłużenie terminów załatwienia spraw, ale nie mogą one powodować wstrzymania procesu wydawania decyzji. Z uwagi na to, że przedmiotowe postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem z dnia 24 września 2009 r. nie zostało zakończone, świadczy to o bezczynności organu mającej charakter rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji Sąd stwierdził, że na dzień wyrokowania organ nadal był bezczynny, tym samym żądanie skargi dotyczące wydania stosownego orzeczenia w sprawie należało uznać za uzasadnione. W tym zakresie Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku, zobowiązując organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 24 września 2009 r. w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku uznając, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku.