IV SAB/Wa 382/15

Dnia 6 listopada 2015. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Anita Wielopolska-Fonfara po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2015 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. i K. K. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku P. K. i K. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z [...] grudnia 1969 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...] i [...], pochodzącej z księgi wieczystej [...], w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz P. K. i K. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. P.K. i K.K., (dalej również "Skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 27 lipca 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej również "Minister" bądź "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z [...] grudnia 1969 r. nr [...], dalej "decyzja z [...] grudnia 1969 r.", orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] pochodzącej z księgi wieczystej Kolonii [...] oznaczonej jako działki nr [...] i [...]. Pełnomocnik Skarżących wskazał, że przed wniesienie skargi na bezczynność, pismem z 15 maja 2015 r., wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. II. Stan sprawy poprzedzający wniesienie do Sądu skargi na bezczynność Ministra przedstawił się w następujący sposób: 1. Skarżący pismem z 6 listopada 2014 r. wnieśli do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 1969 r. 2. Wojewoda [...] zawiadomieniem z 20 listopada 2014 r. wniosek Skarżących z 6 listopada 2014 r. przekazał Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju jako organowi właściwemu do jego rozpoznania. 3. Pismami z 1 lipca 2015 r. Minister wystąpił do: [...] Urzędu Wojewódzkiego, Archiwum Państwowego W., Urzędu W. Biuro Gospodarki Nieruchomości z prośbą o nadesłanie posiadanych akt archiwalnych bądź ich uwierzytelnionych kopii, a w przypadku ich braku o wskazanie miejsca ich ewentualnego przechowywania. 4. Minister zawiadomieniem z 1 lipca 2015 r. poinformował Skarżących o wszczęciu postępowania. W piśmie tym zawarł również informację o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie oraz informację o przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia w sprawie, tj. do 30 września 2015 r. III. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie podniósł, że podjął czynności zmierzające do zakończenia sprawy, tj. zwrócił się o akta wywłaszczeniowe niezbędne do dokonania oceny legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z [...] grudnia 1969 r. Organ podkreślił, że dotychczas oryginały dokumentów związanych z wydaniem powyższej decyzji przekazało tylko Biuro Gospodarki Nieruchomości Urzędu W., przy piśmie z 28 lipca 2015 r. Organ dodał, że jeszcze nie upłynął termin załatwienia sprawy wskazany w zawiadomieniu z 1 lipca 2015 r. IV. W dniu 16 listopada 2015 r. Minister złożył w Sądzie kserokopię decyzji z [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 1969 r. w części dotyczącej przyznanego odszkodowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: V. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a". sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 27 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. Na mocy art. 2 powołanej ustawy, przepis art. 119 pkt 4 p.p.s.a. znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Dalej, podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, w tym poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności i jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. VI. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku rozpoznania wniosku z 6 listopada 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z [...] grudnia 1969 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] pochodzącej z księgi wieczystej Kolonii [...] oznaczonej jako działki nr [...] i [...], zasługuje na uwzględnienie. 1. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a."). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). 2. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. 3. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik Skarżących pismem z 6 listopada 2014 r., przekazanym według właściwości Ministrowi zawiadomieniem z 20 listopada 2014 r., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 1969 r. Nie mogąc doczekać się rozpoznania sprawy, pismem z 15 maja 2015 r. pełnomocnik Skarżących wezwał Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcie naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Z przedłożonych przez organ akt sprawy wynika, że pierwszą czynnością jaką organ podjął w sprawie mającą znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia było wystąpienie, pismami z 1 lipca 2015 r. do trzech podmiotów ([...] Urzędu Wojewódzkiego, Urzędu W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami, Archiwum Państwowego W.) o przesłanie posiadanych akt dotyczących powołanej powyżej decyzji z [...] grudnia 1969 r. Kolejną czynnością organu było udzielenie informacji pełnomocnikowi Skarżących o treści art. 10 k.p.a. i wynikających z nich uprawnieniach dla strony, a także wskazanie przewidywanego terminu zakończenia postępowania, który ma nastąpić do 30 września 2015 r. Od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia wyrokowania, organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. 4. Sąd oceniając aktywność organu w prowadzeniu postępowania doszedł do przekonania, że prowadząc kontrolowane postępowanie Minister nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ przez ponad siedem miesięcy, od dnia otrzymania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 1969 r. nie podjął żadnej czynności w sprawie. Pierwsze czynności zostały podjęte dopiero po miesiącu od daty otrzymania wezwania Skarżących do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie. Zaniechania organu doprowadziły do wielokrotnego przekroczenia miesięcznego terminu na rozpoznania sprawy, wskazanego w art. 35 §. 3 k.p.a. Sąd zauważa, że organ tylko raz wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a. i wyznaczając termin zakończenia postępowania z góry założył możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu organ nie prowadził również postępowania na bieżąco, a podejmowane przez niego działania wskazują na opieszałość, która nie miała na celu zakończenia postępowania. W aktach sprawy znajdują się pisma datowane na 1 lipca 2015 r. skierowane do podmiotów, które mogłyby dysponować aktami sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 1969 r. Pisma te zostały jednak wysłane dopiero 21 lipca 2015 r. Ponadto Sąd miał na uwadze fakt, że Urząd W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami pismem z 28 lipca 2015 r. przekazał Ministrowi posiadane akta wywłaszczeniowe. Okoliczność braku odpowiedzi od [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz Archiwum Państwowego W., nie zwalnia organu od podejmowania kolejnych kroków w sprawie celem jej załatwienia (np. analizy nadesłanych akt i ich przydatności w sprawie bądź ustalenie czy doręczono ww. pisma [...] Urzędowi Wojewódzkiemu oraz Archiwum Państwowemu W.). Okresy w jakich organ podejmował działania w sprawie nie wskazują, że organ miał na względzie zasadę określoną w art. 12 k.p.a. 5. W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że Sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania, uznał, że na dzień wyrokowania organ był bezczynny. Informację o wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie Sąd uzyskał dopiero 16 listopada 2015 r. Tym samym żądanie skargi dotyczące wydania stosownego orzeczenia w sprawie było uzasadnione. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek naganna), nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ przedsięwziął czynności faktyczne zmierzające do rozpoznania wniosku, w szczególności w zakresie gromadzenia istotnych dla sprawy dokumentów. Ponadto, Sąd zauważa, że realia prowadzenia dużej liczby analogicznych postępowań przez organ czynią praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia. Jakkolwiek, nie wpływa to na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak w znacznym zakresie determinuje ocenę, że zaistniała bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.