IV SAB/Wa 41/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi W. W. i A. S. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania orzeczenia w sprawie w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących W. W. i A. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. W. i A. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie dotyczącej zwrotu przejętej na własność państwa nieruchomości rolnej, położonej w P. przy u. [...] i [...], stanowiącej własność A. (A.) S. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że wyrokiem z dnia 20.11.1998 NSA uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].04.1995 odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].07.1967 w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej o łącznej powierzchni 1,4310 ha, składającej się z 7 działek, położonej w P. przy u. [...] i [...], stanowiącej własność A. (A.) S. W uzasadnieniu swego wyroku NSA stwierdził, że dla oceny, czy przedmiotowa nieruchomość mogła być w ogóle uznana za gospodarstwo rolne niezbędne będzie wykazanie, że miała ona charakter rolny, nie można poprzestać na stwierdzeniu, czy nieruchomość ta była lub mogła być wykorzystywana na cele rolnicze. NSA stwierdził, że Minister Rolnictwa nie poczynił ustaleń w kierunku czy nieruchomość nie została przeznaczona na cele niezwiązane z produkcją rolną albo czy nie była położona w obrębie zwartej zabudowy miasta, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrok NSA wraz z aktami został przekazany Ministerstwu, które przekazało wyrok wraz z aktami sprawy [...] Urzędowi Wojewódzkiemu w celu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie, wskazanym przez NSA. Skarżący występowali wielokrotnie do Ministra wnosząc o poinformowanie, na jakim etapie znajduje się sprawa, jak również korespondowali z [...] Urzędem Wojewódzkim, który informował, że przeszkodą do dalszego wyjaśnienia sprawy jest brak ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość była położona w obrębie zwartej zabudowy miasta. Pismem z dnia [...],09,2009 pełnomocnik skarżących wezwała Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, jednakże jej wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, albowiem wypełniając zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość w dniu jej przejęcia była położona w obrębie zwartej zabudowy miasta oraz o przesłanie aktualnego stanu faktycznego i prawnego działek, wchodzących w skład przejętej nieruchomości. Ponadto organ pismem z dnia [...].03.2010 zwrócił się do pełnomocnika skarżących o udzielenie informacji dotyczących aktualnego kręgu następców prawnych po byłym właścicielu przejętej nieruchomości, które to dane są niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając przedmiotową skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje sądową kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta ogranicza się do zakresu określonego ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej w skrócie jako p.p.s.a.) oraz do spraw, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli precyzuje przepis § 2 i 3 powołanego przepisu. W myśl przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na 1) które służy zażalenie; 2) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie treścią art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obwiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, przy czym nie później niż w terminie jednego miesiąca, gdy chodzi o sprawę wymagającą postępowania wyjaśniającego, w terminie dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania, gdy chodzi o sprawę szczególnie skomplikowaną, zaś w postępowaniu odwoławczym w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania odwołania. Załatwienie sprawy, w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a,, oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1987 r., SAB 23/87 (ONSA 1988, nr 1, poz. 13) przyjął, że z punktu widzenia dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji obojętne jest, czy organ ten nie wydał decyzji z powodu opieszałości w załatwieniu sprawy, czy wobec uznania, że występują przesłanki negatywne dla załatwienia sprawy. Przepis artykułu 37 § 1 k.p.a. stanowi natomiast, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami k.p.a. służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ, do którego wpłynęło takie zażalenie, jeżeli uzna je za zasadne, wyznacza organowi rozpoznającemu sprawę dodatkowy termin jej załatwienia oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (§ 2). Po wyczerpaniu środków przewidzianych w powyższym przepisie strona może wnieść, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz, U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej. Pismem z dnia [...].09.2009 pełnomocnik skarżących wezwała Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, jednakże jej wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Jako podstawę prawną swego wezwania wskazała art. 37 k.p.a. Pismo to zawierało wszystkie elementy przewidzianego w tym przepisie zażalenia, choć nosiło nazwę "wezwania do usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie sprawy". Organ powinien więc rozpoznać to pismo jako zażalenie. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i to w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na bezczynność jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w sytuacji odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (zob. J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2004, s. 28; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1983 r., sygn. akt SA/Wr 6/83, GP 1983, Nr 24). Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005 r., str. 86). Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest uzasadniona, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że nie zwalnia od zarzutu bezczynności powołanie się przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na fakt, iż ministerstwo wystąpiło do [...] Urzędu Wojewódzkiego o udzielenie informacji, mających na celu ustalenie charakteru przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, w szczególności czy przedmiotowa nieruchomość w dniu jej przejęcia była położona w obrębie zwartej zabudowy miasta oraz o przesłanie aktualnego stanu faktycznego i prawnego działek, wchodzących w skład przejętej nieruchomości W szczególności, nieuzasadnione jest powoływanie przez Ministra na "liczną korespondencję" z [...] Urzędem Wojewódzkim, gdyż jak wynika z akt sprawy, zawarta w aktach sprawy korespondencja pochodzi głównie z lat 1998-2000, w zasadzie kończy się na roku 2000 (z roku 2008 pochodzą zaledwie 2 pisma). Postępując w ten sposób organ I instancji bez wątpienia naruszył wynikające z art. 12 k.p.a. zasady ogólne szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, gromadzenie materiału dowodowego po upływie terminów przewidzianych dla załatwiania spraw, nie stanowi przesłanki usprawiedliwiającej bezczynność organu, a podnoszone przez organ, istniejące jego zdaniem problemy z uzyskaniem informacji nie mogą zwalniać organu z obowiązku przestrzegania terminów określonych w k.p.a. Podsumowując Sąd, oceniając całokształt sprawy, doszedł do przekonania, że organ prowadzi nieprawidłowo postępowanie, koncentrując się prawie wyłącznie na czekaniu na nadesłanie żądanych dokumentów z [...] Urzędu Wojewódzkiego. Jako drugą przesłankę nierozpoznania sprawy Minister wskazał konieczność ustalenia kręgu następców prawnych właściciela nieruchomości. Z akt nie wynika, aby organ poczynił w sprawie jakiekolwiek ustalenia, za wyjątkiem skierowania pisma z dnia [...].03.2010, w którym dopiero zwróciło się o udzielenie informacji na ten temat. Niemniej jednak nie budzi wątpliwości, że kwestia ta bezsprzecznie jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też Sąd podkreśla, że wyrokiem z 20.05.2010 zobowiązał Ministra do wydania orzeczenia w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami. Sąd nie sprecyzował jakiej treści orzeczenie ma wydać Minister, gdyż kwestią podstawową będzie bez wątpienia ustalenie kręgu następców prawnych A. S. Od wyniku ustaleń w tej mierze będzie zależeć jakiej treści orzeczenie/ orzeczenia Minister wydać będzie mógł lub będzie musiał. Podkreślić należy, że stosownie do art. 35 § 5 k.p.a. okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny a nie faktyczny. Nie rozpatrując przez okres ponad 15 lat złożonego przez stronę skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz nie podejmując przez większość z tego czasu żadnych działań, organ naruszył powołane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, W tej sytuacji Sąd uznał postawiony organowi w skardze zarzut bezczynności za całkowicie uzasadniony. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art, 149 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji. * ••- J ■