IV SAB/Wa 41/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 13 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. B. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpoznania wniosku. Skarżący w piśmie z 28 czerwca 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Do wniosku dołączył formularz PPF. Postanowieniem z 27 października 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy ustalił, że skarżący nie pracuje zawodowo i że ma przyznaną emeryturę w wysokości 1080 zł. Jest właścicielem domu o pow. 90 m2, w tym mieszkania ok. 12 m2. Posiada również nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha, którą obsiewa zbożem, ale teraz jest zalana, z uwagi na nieusunięcie skutków powodzi. Wskazał, że jego wydatki kształtują się na średnim poziomie, jeżeli chodzi o utrzymanie, zaś "wydatki na skutki powodzi z 2010 r." są ogromne. Oświadczył także, że ma ogromne zadłużenie. Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie referendarza o złożenie dokumentów do dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych, skarżący w piśmie z 7 sierpnia 2017 r. podniósł, że wydatków na utrzymanie nie da się ustalić "mając na uwadze i to, że obecnie byłem w szpitalu na operacji to wydatki te nie są kontrolowane", kont bankowych nie posiada. Stwierdził również, że nie da się udokumentować jego zadłużenia, które jest wielomilionowe – poza zadłużeniami nielegalnie ściąganymi przez komorników. Do wniosku dołączył kopię przekazu pocztowego z ZUS na kwotę 762,92 zł, zaświadczenie o pobycie w szpitalu w okresie 24 lipca 2017 r – 27 lipca 2017 r., zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z [...] lipca 2017 r. (należność główna 378 zł). Zdaniem referendarza sądowego skarżący nie wykonał należycie wezwania i podane przez niego informacje w dalszym ciągu nie pozwalały na rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Skoro skarżący powołał się na wielomilionowe zadłużenie, to - w ocenie referendarza - nie powinno być problemu z udokumentowaniem tych faktów. Tymczasem skarżący oświadczył, że zarówno wydatków, jak i zadłużenia nie da się wykazać, ani udokumentować. Co więcej, w ocenie referendarza, za uwzględnieniem wniosku nie przemawia zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z [...] lipca 2017 r. Przedstawione zawiadomienie nie musi świadczyć o krytycznej sytuacji finansowej skarżącego, świadczy natomiast o tym, że dłużnik nie chce dobrowolnie spłacić długu. Z. B. z zachowaniem przewidzianego prawem terminu wniósł sprzeciw od postanowienia z 27 października 2017 r. Skarżący w sprzeciwie podniósł, że zaskarżone postanowienie cechuje "kompletne niezrozumienie istoty sprawy i stronniczość", zaś referendarz sądowy nie ma racji odmawiają przyznania mu prawa pomocy, bowiem formularz PPF został dobrze wypełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten wprowadza ogólną zasadę, że zarówno koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem. Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, która umożliwia stronom postępowania sądowego, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o zwolnienie ich z kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Innymi słowy, do dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o zastosowanie wobec niej prawa pomocy niezbędne jest przedstawienie przez stronę okoliczności uzasadniających udzielenie jej pomocy oraz dowodów stanowiących poparcie tych okoliczności. Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 2 i 3 p.p.s.a.). Na gruncie rozpoznawanego wniosku Sąd w pełni podziela stanowisko starszego referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Oceny tej nie zmieniają zarzuty sformułowane w sprzeciwie od postanowienia. Zasadnie referendarz stwierdził, że oświadczenia wnioskodawcy nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wnioskodawca utrzymuje, że nie pracuje. Jego źródłem utrzymania jest emerytura, o którą "upominają się" komornicy i inni wierzyciele prywatni. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że posiada wydatki na "średnim poziomie". Opłaca rachunki za energię elektryczną, szambo ma swoje i nie podłącza się do kanalizacji "z braku środków", a wodę do picia ma ze swojej studni. Powyższe oświadczenie z uwagi na ich ogólnikowość budzą wątpliwości co do ich prawdziwości. Wnioskodawca, również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza nie podjął próby podania dokładniejszych danych w zakresie dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym. W świetle powyższego za trafne Sąd uznał stanowisko referendarza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej spoczywa na niej samej, o czym wprost stanowi art. 246 § 1 p.p.s.a. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Skoro wnioskodawca w sposób nierzetelny i niespójny przedstawił okoliczności wskazujące na trudną sytuację majątkową, to zasadnie wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony. W świetle powyższego, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.