IV SAB/Wa 416/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska, Sędziowie: Sędzia WSA Anna Sękowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia odwołania J. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...] 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania; 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz J. B. sumę pieniężną w wysokości 300 (trzystu) złotych 4. w pozostałym zakresie oddala skargę; 5. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego J. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 lipca 2018 r. J. B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju polegającą na nierozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...]z dnia [...] grudnia 2016 r. w zakresie jej pkt II. Skarżący organowi zarzucił naruszenie: 1) art. 35 § 3 w zw. z art. 12 k.p.a., zgodnie z którymi sprawa w postępowaniu odwoławczym powinna zostać załatwiona w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, tymczasem postępowanie toczy się już 9 miesięcy; 2) art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie go o przyczynach zwłoki oraz niepoinformowaniu o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Skarżący wniósł o: rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; stwierdzenie iż organ dopuścił się bezczynności i że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczenie organowi miesięcznego termin u do załatwienia sprawy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie niższej niż 5 000 złotych lub przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w dniu 12 października 2017 r. zostało wniesione odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2917 r. w puncie II decyzji dotyczącym pomniejszenia odszkodowania. Odwołanie do Ministra wpłynęło w dniu 25 października 2017 r., zatem sprawa powinna być załatwiona do 25 listopada 2017 r. Wobec bezskutecznego terminu na załatwienie sprawy pismem z dnia 20 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego wezwał Ministra do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że odwołanie skarżącego wpłynęło w dniu 24 października 2017 r. Po dokonaniu szczegółowej analizy skomplikowanego i obszernego materiału dowodowego postępowanie zostało zakończone wydaniem w dniu [...]sierpnia 2018 r. decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...]z dnia [...]wrzenia 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]grudnia 2016 r. w sprawie odszkodowania. Organ podkreślił, że Departament Orzecznictwa Ministerstwa prowadzi ponad 4300 spraw, w tym Wydział Uwłaszczeń i Gospodarki Nieruchomościami ponad 1000 spraw rozpatrywanych jest przez 5 referentów. Z uwagi na dużą liczbę spraw podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w każdej sprawie w sposób terminowy nie jest możliwe pomimo podejmowanych starań. Okoliczności te powinny być wzięte pod uwagę przy ocenie bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż w myśl art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1303, dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Jeżeli, jak w niniejszej sprawie, skarga dotyczy bezczynności organu administracji, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wniesienie ponaglenia w trybie przewidzianym w art. 37 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżący pismem z dnia 20 kwilenia 2018 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Zatem skarżący spełnił formalny warunek do wniesienia skargi na bezczynność organu. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Według naczelnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 12 k.p.a. organy administracji winny działać w sprawie wnikliwie i szybko. W myśl art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W orzecznictwie, jak i w doktrynie utrwalił się pogląd, że bezczynność ma miejsce wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem aktu. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 24 października 2017 r. do organu wpłynęło odwołanie skarżących od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. Stosownie do treści art. 35 § 3 k.p.a. termin załatwienia przedmiotowej sprawy upływał w dniu 24 listopada 2017 r. Minister terminu tego nie dochował, jak również nie dopełnił wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. obowiązku powiadomienia strony postępowania o przyczynach zwłoki w załatwianiu sprawy, jak również nie podał nowego terminu wydania rozstrzygnięcia oraz nie pouczył strony o prawie wniesienia ponaglenia. Dopiero po otrzymaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. skargi z dnia 24 lipca 2018 r. Minister podjął pierwsze czynności w sprawie, które zakończyły się wydaniem w dniu [...] sierpnia 2018 r. decyzji nr [...], o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. Z powyższych okoliczności wynika, że Minister po wniesieniu skargi, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd wydał decyzję w przedmiotowej sprawie. Oznacza to, że z datą wydania decyzji organ nie pozostawał już w bezczynności. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). W tych warunkach postępowanie sądowe zainicjowane niniejszą skargą stało się bezprzedmiotowe, dlatego też podlegało ono umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zaistniała w sprawie bezczynność w okresie od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] sierpnia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że Minister nie rozpatrzył odwołania skarżącej miesięcznym terminie określonym art. 35 § 3 k.p.a., a więc do dnia 24 listopada 2017 r., jak również nie dopełnił obowiązku powiadomienia strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia jej odwołania. Wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia odwołania nastąpiło dopiero w dniu [...] sierpnia 2018 r.. W tych warunkach stwierdzić należy, że organ w rozpatrzeniu odwołania skarżącej pozostawał zwłoce przez okres kilkunastu miesięcy, a więc dopuścił się rażącego naruszenia art. 12 § 1, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. uznał za zasadne przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 300 złotych, miarkując jej wysokość i uwzględniając, że nastąpiło rozstrzygnięcie sprawy, co skutkowało umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania go do rozpoznania odwołania. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 506/16, (dostępny w CBOSA), że przyznanie sumy pieniężnej jest jednym ze środków służących realizacji postulatu szybkości postępowania przed organami państwa (sądami, organami administracji). To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa bowiem stanowiska, że może być ona przyznana w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (LEX nr 2273053). Mając powyższe na uwadze, jak również to, że organ zwłokę w załatwieniu sprawy usprawiedliwił wpływem dużej ilości spraw ( 4300), Sąd uznał, że z tych względów, nie zachodzi konieczność wymierzenia organowi wnioskowanej przez skarżącego i dlatego w tym zakresie skargę oddalił. Sąd w tym względzie miał również na uwadze to, że wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej w istocie spełniają tę samą funkcję prewencyjną i dyscyplinującą organ do terminowego załatwienia spraw. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2, art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.