IV SAB/Wa 428/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anita Wielopolska – Fonfara, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K.S., M.S., E.S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. Zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania, w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, rozstrzygnięcia w sprawie wniosku K.S., M.S., E.S. z dnia 1 października 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] czerwca 1971 r., nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] grudnia 1971 r., nr [...], 2. Stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. Wymierza Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych, 4. Zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących K. S., M.S., E.S. kwotę 391 (trzysta dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SAB/Wa 428/15 U Z A S A D N I E N I E W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9.09.2015 r., profesjonalny pełnomocnik K.S., M.S. oraz E.S. zarzucił bezczynność Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu ich wniosku z dnia 1.10.2014 r. (data widniejąca na wniosku, nadanego na poczcie 2.10.2014 r.) o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...].06.1971 r., nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...].12.1971 r., nr [...]. Pełnomocnik Skarżących zarzucił Ministrowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, 2 i 3 oraz art. 36 K.p.a., przez rażące przekroczenie terminów przewidzianych na załatwienie sprawy. W związku ze sformułowanym zarzutem pełnomocnik wniósł o: - zobowiązanie Ministra do niezwłocznego rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżących, - zobowiązanie Ministra do wyjaśnienia przyczyn bezczynności, ustalenie pracownika winnego tego stanu rzeczy i ukaranie go dyscyplinarne, - stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenie od Ministra kosztów postepowania sądowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podał, że wniosek Skarżących został Ministrowi doręczony 6.10.2014 r. Zarzucił, że mimo, iż upłynęło ponad 6 miesięcy, przedmiotowa sprawa nie została załatwiona. Organ nie skierował do Stron żadnej korespondencji. Stan rzeczy nie uległ zmianie po wystosowaniu pisemnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 23.04.2015 r. Minister w reakcji na to wezwanie, jedynie wystosował do Wnioskodawców pismo z 13.05.2015 r., w którym wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy do dnia 31.08.2015 r. Jednakże do dnia złożenia skargi rozstrzygnięcia w tej sprawie nie wydał. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie wyjaśnił, że pismem z dnia 17.06.2015 r., doręczonym mu 22.06.2015 r. Archiwum Państwowe w G. nadesłało uwierzytelnione kopie akt archiwalnych wywłaszczonej nieruchomości. Pismem z 14.10. 2015 r. Ministerstwo wystąpiło z kolei do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta G. z wnioskiem o nadesłanie wypisu z ewidencji gruntów i budynków dla wywłaszczonej nieruchomości. W tym samym dniu poinformowano strony, iż z uwagi na konieczność ustalenia aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. [...], przewidywany termin zakończenia sprawy nastąpi do dnia 31.12.2015 r. Minister wyraził pogląd, iż w przedmiotowej sprawie nie można mu zarzucić bezczynności, ponieważ podejmuje niezbędne czynności zmierzające do zakończenia sprawy. Konieczne było bowiem wnikliwe ustalenie stron tego postępowania, a następnie dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w celu oceny, czy nie występuje któraś z wad decyzji wywłaszczeniowej, wynikająca z art. 156 § 1 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) ma miejsce wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go – mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie. Niniejsza sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Należy też nadmienić, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sądy orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów tylko wówczas, gdy te zobowiązane są do wydania : 1. decyzji administracyjnych; 2. postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty; 3. postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. 4a. pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Rozpoznanie niniejszej sprawy mieści się więc w kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Artykuł 35 § 3 K.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w myśl § 5 art. 35 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Minister w niniejszej sprawie nie wykazał, aby miały miejsce wskazane okoliczności, a ich zaistnienie nie wynika z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych tej sprawy. Zgodnie zaś z art. 36. § 1 K.p.a. - o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Natomiast z § 2 art. 36 K.p.a. wynika, że ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W rozpatrywanej sprawie wskazane terminy zostały znacznie przekroczone, a zawiadomienie o wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia po raz pierwszy wydano dopiero w maju 2015 r., po złożeniu wniosku o usunięcie naruszenia prawa. Ponadto, o uwzględnieniu skargi na bezczynność, zgodnie z art. 149 P.p.s.a. można mówić nie tylko wówczas, gdy Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. W rozpatrywanej sprawie zobowiązanie takie jednak było konieczne, zważywszy, że Minister do daty orzekania przez Sąd w sprawie owej bezczynności, nie wydał żadnego rozstrzygnięcia dotyczącego przedmiotowego wniosku Skarżących (brak informacji o jego wydaniu), a w ostatnim zawiadomieniu wydanym w trybie art. 36 K.p.a. poinformował Wnioskodawców, że rozstrzygnięcie zapadnie do 31.12.2015 r. W tej sytuacji konieczne stało się zobowiązanie przez Sąd Ministra do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie i zakreślenia mu na to terminu 30 dniowego, liczonego od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, który to termin jest, w ocenie Sądu, wystarczający na jej załatwienie (art. 149 § 1 pkt 1 oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - pkt. 1 sentencji wyroku). Analizując stan faktyczny sprawy, w kontekście istnienia podstaw do uwzględnienia przedmiotowej skargi na bezczynność Ministra, należy mieć na uwadze, iż z akt administracyjnych sprawy oraz stanowiska przedstawionego przez Ministra, jednoznacznie wynika, że od daty wpływu przedmiotowego wniosku Skarżących do organu nadzoru, co miało miejsce 6.10.2014 r., do dnia 13.05.2015 r. nie były podejmowane żadne czynności w sprawie. Dopiero 13.05.2015 r. Minister zwrócił się do pełnomocnika Skarżących o nadesłanie stosownego umocowania w sprawie, a do Archiwum Państwowego w G. o nadesłanie dokumentów dotyczących wywłaszczenia i po raz pierwszy w trybie art. 36 K.p.a. powiadomił Wnioskodawców o nowym terminie załatwienia sprawy. Do wskazanej daty - 13.05.2015 r. – Minister nie podejmował zatem żadnych czynności w sprawie i nie informował Wnioskodawców o nowym terminie jej załatwienia, w trybie art. 36 K.p.a. W tym czasie pozostawał więc w bezczynności i ta ponad półroczna bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto do dnia orzekania przez Sąd I. instancji nie wydał żadnego rozstrzygnięcia (art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a, a także art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - pkt. 2 sentencji wyroku). Jednocześnie należy podkreślić, że charakter przedmiotowej sprawy, w której stwierdzona została bezczynność Ministra, nie pozwalał na stwierdzenie istnienia uprawnienia lub obowiązku, ponieważ dopiero wymagają ustalenia okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Wobec stwierdzonej rażącej bezczynności Ministra w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, Sąd z urzędu na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł o wymierzeniu Ministrowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. uznając, że grzywna w wysokości 1000 zł będzie adekwatna do mającej miejsce bezczynności (art. 149 § 2 oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - pkt. 3 sentencji wyroku). Na marginesie jedynie nadmienić należy, że nawet w razie gdyby Minister wydał już rozstrzygnięcie w sprawie, z uwagi na zmianę stanu prawnego (nowelizacja P.p.s.a., w tym art. 149) nie można obecnie powoływać się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08. Odnosząc się z kolei do żądania skargi, by Sąd zobowiązał Ministra do wyjaśnienia przyczyn bezczynności, ustalenia pracownika winnego tego stanu rzeczy i ukarania go dyscyplinarnego, należy zauważyć, że ustawodawca nie wyposażył Sądu w takie uprawnienia. Wyjaśnianie przez Sąd Skarżącym właściwego trybu dochodzenia tych okoliczności, w celu ewentualnego ubiegania się o odszkodowanie nie jest celowe, zważywszy, że reprezentowani są przez profesjonalnego pełnomocnika. O kosztach postępowania w pkt. 5 sentencji rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - pkt. 4 sentencji wyroku.