IV SAB/Wa 467/19

Dnia 5 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia del. SO Aleksandra Westra, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. C., F. T., Z. C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołań postanawia: odrzucić skargę. W dniu 10 kwietnia 2019 r. I. C., F. T., Z. C. wnieśli skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister, organ) w rozpatrzeniu odwołań od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. dotyczącej majątku S. i P. S.. W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej, podnosząc, że skarżący przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie złożyli ponaglenia, jak również wezwania do usunięcia naruszenia prawa (odpowiedź na skargę k. 117). Zarządzeniem z 17 czerwca 2019 r. (k. 144 – 145) skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu ponaglenia lub wezwania do naruszenia prawa wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a., w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia z 17 czerwca 2019 r. został doręczony skarżącym 27 czerwca 2019 r. (potwierdzenia odbioru k. 150, k. 189). W piśmie z 27 czerwca 2019 r. skarżący wskazali, że nie poosiadają ponaglenia ani wezwania do usunięcia naruszenia prawa wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (pismo k. 152). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 czerwca 2017 r. na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017, poz. 935) art. 52 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018; poz. 1302 ze zm.) – dalej p.p.s.a. otrzymał brzmienie: skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka; przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Na mocy art. 17 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej, w brzmieniu nadanym ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 16 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym. Z uwagi na wszczęcie postępowania administracyjnego 18 października 2007 r. w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 52 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. Stosownie do treści art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z powołanych regulacji wynika zatem, że wyczerpanie stosownych środków zaskarżenia jest podstawową przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018, poz. 2096 ze zm.) – dalej k.p.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozpatrzeniu odwołań od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. skarżący nie wyczerpali trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., gdyż nie wnieśli do ww. organu administracji publicznej wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Niezłożenie takiego wezwania do usunięcia naruszenia prawa z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi, a więc z co najmniej trzydziestodniowym wyprzedzeniem, wynikającym z terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej, zakreślonych w art. 35 k.p.a., stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997r., IV SAB 31/97, OSP 1998, z. 10, poz. 185, z glosą B. Adamiak, Lex nr 33884), albowiem dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia do organu jakiegokolwiek środka prawnego, dopóty wniesienie skargi do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne, gdyż postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych działań, dostępne podmiotowi w postępowaniu administracyjnym, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne. Istotą i celem takiego środka jest bowiem stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania przez ten organ, który nie podejmuje działań w toku postępowania administracyjnego i to tylko w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu, a takiej dodatkowej możliwości weryfikacji własnego działania w niniejszej sprawie organ został pozbawiony. Z treści odpowiedzi na skargę jednoznacznie wynika, że przed wniesieniem skargi na bezczynność organu administracji publicznej skarżący nie wnieśli wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący, pomimo wezwania do przedłożenia odpisu wezwania do usunięcia naruszenia prawa złożonego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. zarządzeniem z 17 czerwca 2019 r., nie złożyli w zakreślonym siedmiodniowym terminie stosownego odpisu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wobec niewyczerpania przez skarżących środka zaskarżenia, jaki służył im w postępowaniu administracyjnym przed organem wskazanym w sprawie, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.