IV SAB/Wa 481/18

Dnia 8 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku I. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpatrzenia wniosku B. S. z dnia [...] kwietnia 2018 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego B. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. S. w dniu 23 kwietnia 2018 r. złożył wniosek do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. W dniu 11 czerwca 2018 r. cudzoziemiec poinformował o zmianie miejsca zamieszkania i zawiadomieniem z dnia 23 lipca 2018 r. organ przekazał akta sprawy Wojewodzie [...] (wpływ do organu 30 lipca 2018 r.). W dniu 1 października 2018 r. pełnomocnik strony złożył ponaglenie. Pismem z dnia 3 października 2018 r. Wojewoda [...] wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Braki zostały uzupełnione 16 października 2018 r. Pismem z dnia 18 października 2018 r. organ, na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Stołecznego Policji i szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca nie stanowią zagrożenia dla obronności i bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Termin na udzielenie informacji upływał 19 listopada 2018 r. Pismem z dnia 26 października 2018 r. strona została wezwana do uzupełnienia materiału dowodowego i wyznaczono termin wydania decyzji do dnia 21 stycznia 2019 r. Organ wystąpił również do placówki Straży Granicznej w celu dokonania ustaleń w sprawie i przeprowadzenia wywiadu. W dniu 1 października 2018 r. i kolejno 10 października 2018 r. do organu wpłynęły kierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność i przewlekłość organu w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę [...] (skargi o tożsamej treści). W skardze strona powołała działania Wojewody [...], Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W odniesieniu do Wojewody [...] strona zarzuciła brak wydania decyzji w terminie dwóch miesięcy oraz nieotrzymanie informacji o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do ustalenia daty zakończenia postępowania oraz wydania decyzji, ustalenia osób winnych naruszenia terminu do załatwienia sprawy oraz powzięcia kroków mających na celu zapobieżenia naruszenia prawa w przyszłości, przyznania rekompensaty finansowej w wysokości 12-krotności średniego wynagrodzenia w Polsce za rok 2017. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska powołano, że aktualnie organ prowadzi w sprawie postępowanie wyjaśniające zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego i nie jest możliwe wydanie decyzji. Powołano, że opóźnienia w wydawaniu decyzji, czy podejmowania poszczególnych czynności przez organ wynikają ze stale rosnącej liczby składanych wniosków oraz obłożenia pracą pracowników organu. Wskazano, że wniosek o przyznanie rekompensaty jest całkowicie bezzasadny, gdyż przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują rekompensaty finansowej w wysokości 12-krotności średniego wynagrodzenia w Polsce. W piśmie z dnia 16 stycznia 2019 r. strona podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności i przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżący dopełnił tego wymogu, składając do organu ponaglenie z [...] października 2018 r. w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Natomiast zgodnie z art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno się zakończyć nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze – w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność Wojewody [...] w prowadzeniu postępowania. Akta sprawy wpłynęły do organu 30 lipca 2018 r. i dopiero po otrzymaniu ponaglenia w dniu 1 października 2018 r. organ przystąpił do rozpoznawania sprawy. Przez okres dwóch miesięcy organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Dopiero pismem z 3 października 2018 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku i po uzupełnieniu tych braków, przystąpił do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i gromadzenia materiału dowodowego. Natomiast pismem z dnia 26 października 2018 r. wyznaczono termin wydania decyzji do dnia 21 stycznia 2019 r. Nie ulega wątpliwości, że w terminie dwóch miesięcy, organ nie wykonał żadnej czynności w sprawie, a dopiero po wniesieniu ponaglenia, przystąpił do formalnej weryfikacji wniosku, wzywania do uzupełniania braków wniosku, co niewątpliwie przedłużyło prowadzenie postępowania w sprawie. Nie negując zasadności podejmowanych czynności wyjaśniających i dowodowych przez organ, wskazać należy, że nie znajduje usprawiedliwienia sytuacja, w której organ dopiero po upływie dwóch miesięcy od wpływu sprawy przystępuje do weryfikacji formalnej wniosku. Dwumiesięczna bezczynność organu doprowadziła do sytuacji, że w terminie wskazanym w art. 210 ustawy o cudzoziemcach organ nie był w stanie zakończyć postępowania, albowiem nie zgromadził w odpowiednim czasie wystarczającego materiału dowodowego. Powołać w tym miejscu należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Jednak biorąc pod uwagę krótki okres bezczynności organu, oraz ilość spraw załatwianych przez organ, Sąd uznał, że w sprawie nie miała miejsca bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. W szczególności z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, kiedy przekroczenie terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i jest wyrazem niedającego się usprawiedliwić świadomego lekceważenia przez organ zasady szybkości postępowania. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała. Podkreślić należy, że po wpłynięciu do akt sprawy ponaglenia, organ niezwłocznie przystąpił do rozpoznawania sprawy, a pismem z 26 października 2018 r. wyznaczył termin na załatwienie sprawy do dnia 21 stycznia 2019 r. Z uwagi na fakt, że wniosek o udzielenie zezwolenia nie został rozpoznany do dnia wydania wyroku, w pkt. I wyroku zobowiązano organ do rozpatrzenia wniosku w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. W pozostałym zakresie skargę należało oddalić. Wobec uznania, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Sąd uznał, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Biorąc pod uwagę krótki okres stwierdzonej bezczynności, w ocenie Sądu nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie stronie sumy pieniężnej, która jest swoistego rodzaju zadośćuczynieniem za rozpoznawanie sprawy z naruszeniem przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie naruszenie przepisów w zakresie szybkości postepowania nie miało charakteru rażącego. Sądowi z urzędu znana jest trudna sytuacja organu, związana z bardzo dużą ilością spraw do rozpoznania. Ponadto, po wpłynięciu ponaglenia, organ podjął działania zmierzające do rozpoznania sprawy i wyznaczył termin wydania decyzji. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi nie wskazano na jakieś szczególne okoliczności przemawiające za uznaniem, że na skutek naruszenia przez organ przepisów, skarżący doznał krzywdy uzasadniającej przyznanie mu zadośćuczynienia. Dodatkowo wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie, Sąd rozpoznał skargę tylko w zakresie działalności organu – Wojewody [...]. Zgodnie bowiem z art. 13 § 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest właściwy do rozpoznawania skarg na działalność organów mających siedzibę we właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Siedziba Wojewody [...] nie znajduje się na obszarze właściwości tutejszego WSA. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 3, § 1a i § 2 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., w zw. z art. 120 P.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi.