IV SAB/Wa 484/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. L. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. S. L. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z dnia 23 grudnia 2015 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z konkubiną (M. W.) oraz dwiema małoletnimi córkami. Wskazał, że od 1 kwietnia 2012 r. jest osobą bezrobotną, poszukującą pracy. Obecnie utrzymuje się z pomocy rodziców i dorywczych prac, które sporadycznie przynoszą dochód w wysokości 50-100 zł. Jedyny jego majątek stanowi dom o powierzchni 141 m2. Wnioskujący oświadczył, że wszystkie przychody przeznacza na zakup żywności i bieżącą eksploatację domu, która pochłania około 700 zł miesięcznie. Dysponuje oszczędnościami w wysokości 340 zł. Partnerka skarżącego (M. W.) prowadzi działalności gospodarczą (przedszkole). Wedle oświadczenia strata z działalności gospodarczej wyniosła około 14.000 zł. M. W. jest współwłaścicielką samochodu osobowego [...] z 2003 r. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów S. L. złożył do akt sprawy: 1. wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od 1 października 2015 r. do 18 stycznia 2016 r.; 2. wyciągi ze swojego rachunku karty kredytowej za okres od 7 października 2015 r. do 10 grudnia 2015 r.; 3. kopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz kopie decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i o utracie prawa do zasiłku; 4. oświadczenie matki (M. L.), w którym: a) wskazała ona, że w październiku 2015 r. udzieliła S. L. pomocy finansowej w wysokości 600 zł, a w grudniu 2015 r. w wysokości 700 zł na bieżące wydatki związane z utrzymaniem jego córek; b) podała, że poświęca kilka dni każdego miesiąca na opiekę nad wnuczkami; c) stwierdziła, że wspiera syna, przygotowując obiady warte 180 – 200 zł miesięcznie; 5. wyciąg z rachunku bankowego M. W. ([...]) za okres od 1 października 2015 r. do 18 stycznia 2016 r.; 6. wyciągi z rachunku karty kredytowej M. W. za okres od 17 września 2015 r. do 15 grudnia 2015 r.; 7. wyciąg z rachunku bankowego otwartego dla prowadzonej przez M. W. działalności gospodarczej ([...]) za okres od 1 października 2015 r. do 18 stycznia 2016 r.; 8. oświadczenie M. W. z dnia 27 stycznia 2016 r., w którym w szczególności: a) wyjaśniła ona, że rachunek [...] służy wyłącznie do realizacji przelewów ściśle związanych z prowadzoną przez nią działalności gospodarczą; b) wskazała, że na drugi rachunek bankowy ([...]) wpływają m.in. środki stanowiące wynagrodzenie z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (czesne od rodziców dzieci, które uczęszczają do prowadzonego przez nią przedszkola) oraz przelewana jest na niego część dotacji otrzymywanych z urzędu miasta; c) podała, że z rachunku tego, jak również z rachunku karty kredytowej, pokrywana jest znakomita większość wydatków związanych z prowadzeniem tej działalności; 9. kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015 r. rok; 10. kopie rachunków za energię elektryczną (6 października 2015 r.: 193,02 zł; 23 listopada 2015 r.: 298,32 zł; 22 grudnia 2015 r.: 298,32 zł; 22 stycznia 2016 r.: 298,32 zł); 11. kopie rachunków za gaz (28 września 2015 r.: 239,68 zł; 8 grudnia 2015 r.: 642,12 zł; oraz płatny do 2 lutego 2016 r.: 876,04 zł); 12. kopie rachunków za wywóz śmieci (25 września 2015 r.: 30,00 zł; 23 października 2015 r.: 30,00 zł; 24 listopada 2015 r.: 30,00 zł; 24 grudnia 2015 r.: 30,00 zł). W piśmie z dnia 27 stycznia 2016 r., przy którym skarżący przekazał wymienione dokumenty, wskazał, że posiadana przez niego karta kredytowa służy wyłącznie jako narzędzie umożliwiające realizację bezpiecznych płatności bezgotówkowych, natomiast bankomatowa karta płatnicza umożliwia dostęp do gotówki. Oświadczył ponadto, że prowadzenie przez niego wspólnego gospodarstwa domowego z M. W. sprowadza się do jego 50 % udziału w ponoszeniu wspólnych kosztów utrzymania ich dzieci, takich jak wyżywienie, ubranie, leczenie, edukacja, wydatki okolicznościowe, transport. Podał, że ponosi koszty utrzymania/eksploatacji domu, a M. W. do czasu pokrywania przez niego tych wydatków nie wystąpi o zasądzenie alimentów na dzieci. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanego przepisu instytucja przyznania prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zobligowany jest więc do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na obecnym etapie postępowania opłatą sądową, warunkującą dalsze prowadzenie postępowania, jest wpis od skargi w wysokości 100 zł, który skarżący uiścił 10 grudnia 2015 r. Wysokość innych, ewentualnie należnych opłat sądowych w przedmiotowej sprawie, jak np. wpis od skargi kasacyjnej, czy wpis od zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jak wynika ze złożonych do akt sprawy wyciągów z rachunków bankowych, środki pozostające do dyspozycji skarżącego i M. W. wielokrotnie przekraczają ustaloną powyżej wysokość opłat sądowych. Najwyższe saldo rachunku S. L. zaksięgowano 4 grudnia 2015 r. (1.094 zł), a najniższe 12 stycznia 2016 r. (51,85 zł), przy czym bezpośrednio poprzedziła je spłata karty kredytowej kwotą 236,70 zł oraz opłata za kartę (6 zł). Analiza rachunku bankowego wskazuje, że skarżący regularnie dokonywał za jego pomocą spłat karty kredytowej. Kredyt udzielony mu w tej formie umożliwia natomiast dokonywanie operacji nie mających pokrycia w środkach posiadanych w momencie dokonywania płatności. Chociaż więc S. L. comiesięcznie pokrywa koszty spłaty karty kredytowej, to najpierw, korzystając z przyznanego limitu, może nią kredytować wydatki gospodarstwa domowego, jak chociażby koszty wyżywienia, czy ubrania. Ponadto, jak wynika z wyciągów z rachunku karty kredytowej, limit transakcji bezgotówkowych oraz wypłat gotówkowych wynosi 29.400,00 zł. Ustalenie go na takim poziomie niewątpliwie wymagało wykazania przez skarżącego odpowiednio wysokich wpływów na rachunek. Z kolei analiza rachunku bankowego M. W. ([...]), przeprowadzona przy uwzględnieniu treści jej oświadczenia z dnia 27 stycznia 2016 r., nie pozwala na jednoznaczne ustalenie jej sytuacji dochodowej. Jak bowiem wymieniona wskazała, z jednej strony na rachunek ten wpływają środki stanowiące wynagrodzenie z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (czesne od rodziców dzieci, które uczęszczają do prowadzonego przez nią przedszkola), a także przelewa ona na nie cześć dotacji otrzymywanych z urzędu miasta, a z drugiej strony z rachunku tego, jak również z rachunku karty kredytowej, pokrywana ma być większa część wydatków związanych z prowadzeniem przedszkola. O braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie może natomiast przesądzać sama w sobie strata z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, która oznacza jedynie, że nakłady finansowe poniesione na prowadzenie tej działalności są wyższe niż uzyskane z niej przychody. Niemniej jednak, już sama kwota operacji bankowych dokonywanych za pomocą rachunku bankowego M. W. [...] (w okresie od 1 października 2015 r. do 18 stycznia 2016 r. uznania wyniosły w sumie 81.504,28 zł, a obciążania 84.134,48 zł), saldo tego rachunku, które maksymalnie sięgnęło kwoty 19.308,06 zł (2 grudnia 2015 r.) oraz przyznany w rachunku regularnie spłacanej karty kredytowej limit transakcji bezgotówkowych oraz wypłat gotówkowych (34.000,00 zł), pozwalają stwierdzić, że zarówno wygospodarowanie środków na opłaty sądowe w ustalonej wyżej wysokości, jak i poniesienie kosztów pomocy prawnej radcy prawnego nie będzie stanowić dla skarżącego i M. W. nadmiernego obciążenia, które mogłoby negatywnie wpłynąć na niezbędne utrzymanie ich oraz ich dzieci. Co więcej, skarżący uiszczał za pomocą swojego rachunku bankowego m.in. opłaty sądowe i opłaty skarbowe związane z prowadzonymi z jego udziałem postepowaniami przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W szczególności, 4 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 559/15 uiścił wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Jak natomiast wynika z akt sprawy II SA/Wa 559/15, nieco ponad miesiąc przed złożeniem przedmiotowego wniosku (2 listopada 2015 r.) S. L. udzielił pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w tej sprawie r.pr. P. M. Powyższe okoliczności powodują, że twierdzenie skarżącego, jakoby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a także, że nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, nie może być uznane za wiarygodne. S. L. nie wykazał więc, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza sytuacji materialnej skarżącego dokonana na podstawie dokumentów źródłowych złożonych przez niego do akt sprawy pozawala stwierdzić, że bez uszczerbku koniecznego utrzymania czteroosobowej rodziny jest on w stanie zarówno uiścić opłaty sądowe należne w przedmiotowej sprawie, jak i ponieść koszty ustanowienia radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.