IV SAB/Wa 493/17

Dnia 19 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2018r. sygn. akt IV SAB/Wa 493/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P.G. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie wydania decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2018r., sygn. akt IV SAB/Wa 493/17 (k. 27 – 33) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z "drobnych datków", których wysokość określił na kwotę 900 zł miesięcznie, nie ma jakichkolwiek nieruchomości, oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. W ocenie referendarza sądowego oświadczenie skarżącego było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, wobec czego skarżący został wezwany do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń w postaci wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wskazującego, czy odebrał odszkodowanie w wysokości 29.357,24 zł ustalone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016r. nr [...], a jeżeli nie, do złożenia wyjaśnienia, dlaczego nie odebrał odszkodowania, wskazania Numeru Identyfikacji Podatkowej (NIP), oświadczenia, czy jest zarejestrowany, jako bezrobotny, zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy/miasta realizującej zadania pomocy społecznej, oświadczenia (lub oświadczeń) osoby (lub osób), od których skarżący otrzymuje środki (datki) pieniężne, których kwotę określił na 900 zł miesięcznie, potwierdzających tę okoliczność i wskazujących, jakie były kwoty udzielonej przez te osoby pomocy finansowej w okresie ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia, gdzie skarżący mieszka i w ramach jakiego stosunku prawnego (np. na podstawie umowy najmu), a także do nadesłania dokumentu wskazującego, w jakiej wysokości, skarżący ponosi koszty na mieszkanie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył oświadczenie, w którym wskazał, że nie ma czynnych rachunków bankowych, że nie otrzymał odszkodowania, ponieważ "Wojewoda naruszył normy czasowe ustawy, zatem nie było odszkodowania", że jakieś pieniądze przepił, nie posługuje się Numerem Identyfikacji Podatkowej, nie jest bezrobotny, z żadnej gminy nie otrzymuje pomocy, darczyńcy odmówili złożenia oświadczeń, mieszka bez umów. Referendarz sądowy zaznaczył, że skarżący nie podał jakichkolwiek informacji, pozwalających ustalić, dlaczego nie zarobkuje, a także określić, czy w związku z brakiem zatrudnienia i brakiem wystarczających środków utrzymania, ubiegał się o świadczenia z tytułu bezrobocia lub o świadczenia pozwalające przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Zaznaczył, że skarżący był zobowiązany do złożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna oraz zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej. Referendarz sądowy zaznaczył, że skarżący pomimo zobowiązania nie udzielił jasnej i jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o powód braku odbioru odszkodowania przyznanego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016r. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdzałby okoliczność otrzymywania przez niego wsparcia finansowego od osób trzecich, ani nie udzielił jakichkolwiek dokładnych i wiarygodnych informacji o sytuacji mieszkaniowej. W ocenie referendarza sądowego za wystarczające nie może być uznane zdawkowe twierdzenie, że mieszka bez umów i z nikim się w tym zakresie nie umawia. Z potwierdzenia odbioru (k. 37) wynika, że odpis postanowienia z dnia 12 czerwca 2018r. został doręczony skarżącemu w dniu 18 czerwca 2018r. W ustawowym terminie, w dniu 22 czerwca 2018r., skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2018r. podnosząc, że w zarządzeniu z dnia 11 maja 2018r. nie został zobowiązany do wyjaśnienia przyczyn braku odebrania odszkodowania ustalonego decyzją Wojewody [...]z dnia [...] lipca 2016r., jak również nie miał możliwości przedłożenia zaświadczenia wydanego przez pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej, albowiem nie jest zameldowany w żadnej gminie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żadna gmina nie udziela mu pomocy socjalnej. Ponadto skarżący podniósł, że nie mógł przedłożyć dokumentów na okoliczności nieistniejące (sprzeciw k. 38 – 40). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302, dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom, stawianym przez skarżącego, referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie przedłożył w zakreślonym siedmiodniowym terminie żądanych dokumentów, w tym w szczególności zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej. Wbrew stanowisku skarżącego okoliczność braku zameldowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niepobieranie świadczeń socjalnych nie uniemożliwiało skarżącemu uzyskanie stosownego zaświadczenia od gminy realizującej zadania pomocy społecznej. Skarżący miał bowiem możliwości, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2017, poz. 1769 ze zm.), zwrócenia się do ośrodka pomocy społecznej gminy, w której obecnie zamieszkuje o wydanie stosownego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach oraz o braku pobierania świadczeń socjalnych. Referendarz sądowy zasadnie również stwierdził, że skarżący nie złożył w zakreślonym terminie oświadczenia w zakresie przyczyny nieodebrania odszkodowania ustalonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016r. Podnoszony przez skarżącego zarzut braku zobowiązania w zarządzeniu z dnia 11 maja 2018r. do wskazania motywów uchylania się od odebrania przyznanego odszkodowania należy uznać za chybiony, albowiem w pkt b ww. zarządzenia skarżący został zobowiązaniu w sposób jednoznacznych do wyjaśnienia "dlaczego nie odebrał ww. odszkodowania". Wbrew zarzutom stawianym przez skarżącego referendarz sądowy nie zakwestionował prawdziwości oświadczeń skarżącego, jednakże słusznie wskazał, że skarżący uchylał się od udzielania jasnej i jednoznacznej odpowiedzi na stawiane mu pytanie o motywy, jakimi kierował się odmawiając przyjęcia przyznanego mu odszkodowania. Zasadnie również referendarz sądowy podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających okoliczność otrzymywania wsparcia finansowego od osób trzecich, jak również oświadczenia o miejscu aktualnego zamieszkania. Okolicznośc, iż jak twierdzi skarżący często zmienia miejsce zamieszkania, nie uniemożliwiała mu wskazania gdzie aktualnie mieszka, jak również przedłożenia stosownych dokumentów w postaci chociażby oświadczenia właściciela lokalu o jego użyczeniu skarżącemu. Należy podkreślić, że skoro zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy dane okazały się niewystarczające skarżący miał obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe, dotyczące jego stanu majątkowego. Niedopełnienie tego obowiązku skutkowało niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2014r., II FZ 1294/14, LEX nr 1525356). Referendarz sądowy słusznie również zaznaczył, że podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem w ustalaniu realnych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013r. sygn. akt II OZ 794/13, dostępne - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010r. sygn. akt I OZ 115/10, dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu z przedłożonego wniosku i oświadczenia majątkowego oraz załączonych dokumentów nie wynika, aby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia