IV SAB/Wa 498/18

Dnia 8 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. i B. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku K. G. i B. D. z dnia 13 października 2017 roku o odszkodowanie za grunt położony w [...] stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 4197 m2, przeznaczony pod budowę [...] w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdza, że Prezydent [...] przewlekle prowadził postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 października 2017 roku, o którym mowa w punkcie I; III. stwierdza, że przewlekłość, o której mowa w punkcie II nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących K. G. i B. D. kwotę 614 zł (sześćset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem nadanym w dniu 4.10.2018 r. K. G. i B. D. wniosły skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę gruntu przejętą pod drogi publiczne. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia 13.10.2017 r. K. G. i B. D. wystąpiły o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odszkodowania za działkę gruntu przejętą pod drogi publiczne, stanowiącą działkę ewidencyjną numer [...] z obrębu [...], przeznaczoną pod Trasę [...]. W dniu 3.01.2018 r. pełnomocnik stron złożył ponaglenie na bezczynność organu. Pismem z dnia 25.01.2018 r. organ poinformował o zarejestrowaniu wniosku oraz wezwał pełnomocnika stron do złożenia dokumentów potwierdzających, że uzgodnienia w sprawie odszkodowania zakończyły się wynikiem negatywnym, oryginału decyzji zatwierdzającej projekt podziału bądź mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem nieruchomości oraz dokumentów potwierdzających stan prawny nieruchomości. Organ zwrócił się również do Wydziału Mienia [...] z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. W dniu 21.02.2018 r. i 15.03.2018 r. pełnomocnik stron złożył brakujące dokumenty. W dniu 3.04.2018 r. Wojewoda [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin na podjęcie rozstrzygnięcia na 3 miesiące od daty doręczenia organowi postanowienia. Wojewoda stwierdził również, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z postanowieniem zostały zwrócone organowi prowadzącemu postępowanie w dniu 9.04.2018 r. Pismem z dnia 1.10.2018 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, wyznaczając termin załatwienia sprawy do 31.12.2018 r. i informując, że z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, nie było możliwości załatwienia sprawy w terminie. Organ wezwał równocześnie pełnomocnika stron do nadesłania dokumentów potwierdzających następstwo prawne oraz aktów umowy zniesienia współwłasności i umowy sprzedaży. W tym samym dniu organ zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o informację na temat planistycznego przeznaczenia nieruchomości. W dniu 24.10.2018 r. do organu wpłynęła informacja o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej nieruchomości oraz braku decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. W dniu 31.10.2018 r. do akt sprawy dołączono rejestr z ewidencji gruntów, odpis z księgi wieczystej oraz dokonano ustalenia w kwestii prowadzonych negocjacji w przedmiocie odszkodowania. W dniu 6.11.2018 r. do akt sprawy wpłynęły dokumenty wykazujące następstwo prawne oraz umowa zniesienia współwłasności i sprzedaży. W złożonej skardze na przewlekłe działanie organu pełnomocnik stron wniósł o stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania, zobowiązanie organu do wydania w terminie jednego miesiąca rozstrzygnięcia, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz stron. Zarzucono naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., 36 § 1 k.p.a., 37 § 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że po przeanalizowaniu materiału dowodowego, w tym akt postępowania podziałowego, oraz po weryfikacji wszystkich dokumentów złożonych przez pełnomocnika stron, strony zostaną powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie. Organ powołał również, ze obowiązek niezwłocznego rozpoznania sprawy nie może naruszać obowiązków wynikających z art. 7, 9 i 10 oraz 77 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżące dopełniły tego wymogu, składając do organu ponaglenie z 3.01.2018 r. skierowane do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...]. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania. Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie został złożony w dniu 13.04.2017 r. Organ prowadzący postępowanie dopiero pismem z dnia 1.10.2018 r. poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie, pomimo faktu, że już w dniu 9.04.2018 r. zostały zwrócone przez organ nadzoru akta wraz z postanowieniem stwierdzającym zasadność ponaglenia, ze wskazaniem trzymiesięcznego okresu na wydanie rozstrzygnięcia. W okresie od 9.04.2018 r. do 1.10.2018 r. organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Tak więc dopiero od miesiąca października 2018 r. organ przystąpił do rozpoznawania sprawy i weryfikowania materiału dowodowego. Jednak do dnia wydania wyroku organ nie załatwił sprawy. Niewątpliwie w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania został złożony 13.04.2017 r., a przez okres prawie dwóch lat nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Powołać w tym miejscu należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. W przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Sąd uznał, że w sprawie nie miała miejsca przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ od daty wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania podejmuje czynności w sprawie w celu zgromadzenia materiału dowodowego, w szczególności w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a także kluczowej kwestii prowadzonych negocjacji w zakresie odszkodowania. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, tym bardziej, że w piśmie informującym o wszczęciu postępowania poinformowano o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie oraz wyznaczono termin załatwienia sprawy. Z uwagi na fakt, że do dnia wydania wyroku nie zostało w sprawie wydane rozstrzygnięcie w pkt. I wyroku Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 3, § 1a i § P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., w zw. z art. 120 P.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lic c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U.2015.1800256 tj.).