IV SAB/Wa 5/16

Dnia 23 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "[...]" spółki akcyjnej z siedzibą w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku "[...]" spółki akcyjnej z siedzibą w [...] z dnia 19 maja 2014 roku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki gruntu położone w [...], Dzielnica [...], stanowiące działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 3239 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] oraz działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 13116 m2, dla których prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] wydzielone pod drogi publiczne – w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...], o której mowa w pkt 2 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego "[...]" spółki akcyjnej z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Pismem z dnia 10 grudnia 2015 r. spółka [...] S.A. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej "Prezydenta") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 19 maja 2014 r. o ustalenie w trybie art.98 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 785 z późn. zm.), dalej także "u.g.n.", odszkodowania z tytułu utraty własności działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], położonych w [...], w Dzielnicy [...], które zostały przeznaczone pod drogę publiczną [...], wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni. II. Przebieg postępowania administracyjnego, poprzedzający wniesienie przez skarżąca spółkę skargi na bezczynność organu, przedstawia się w sposób następujący: 1. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Prezydent zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w KW Nr [...] dz. [...] i [...] i KW Nr [...] dz. [...] i [...], położonych w [...], w Dzielnicy [...] w rejonie ulicy [...], oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] m.in. na dz. ew.: nr [...] o pow. 2684 m2, nr [...] o pow. 114 m2, nr [...] o pow. 112 m2, przeznaczone pod projektowaną drogę - ul. [...], oraz nr [...] o pow. 623 m2, nr [...] o pow. 498 m2, nr [...] o pow. 11.995 m2, przeznaczone pod projektowaną [...]. 2. W dniu 19 maja 2014 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod projektowaną drogę - ul. [...] (działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]) oraz pod projektowaną [...] (działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]). 3. Po wpłynięciu wskazanego wyżej wniosku Prezydent prowadził czynności zmierzające do skompletowania dokumentacji w sprawie. 4. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art.37 § 2 k.p.a., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art.35 k.p.a., Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na wydanie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący trzy miesiące od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie to dotyczyło działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. 5. Pismem z dnia 9 października 2015 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami – Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu Miasta [...] zwrócił się do Biura Drogownictwa i Komunikacji z prośbą o udzielenie informacji jaką kategorię drogi przewiduje się nadać [...] w planach sieci dróg. 6. W odpowiedzi na w/w pismo Biuro Drogownictwa i Komunikacji pismem z dnia 20 października 2015 r. poinformowało, że kategorię drogi publicznej nadaje się po jej wybudowaniu. Jednocześnie z treści pisma wynika, że zgodnie ze "[...]", w/w planowana droga sklasyfikowana została, jako droga główna ruchu przyspieszonego. Biorąc pod uwagę obecnie obowiązujący zapis § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430 z późn. zm.), parametry jakie spełnia droga klasy głównej ruchu przyspieszonego pozwalają na jej zaliczenie do kategorii dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych lub gminnych. 7. Wobec powyższego pismem z dnia 5 listopada 2015 r. Wydział zwrócił się do Zarządu Miejskich Inwestycji Drogowych o udzielenie informacji, czy Zarząd będzie zajmował się budową [...], czy budowa w/w drogi znajdzie się w kompetencji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. 8. Pismami z dnia 13 listopada 2015 r. (data wpływu do organu – 17 listopada 2015 r.) skarżąca wezwała organ do wykonania postanowienia Wojewody z dnia z dnia [...] lipca 2015 r., zobowiązującego do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. 10. Pismem dnia 17 listopada 2015 r. Zarząd Miejskich Inwestycji Drogowych poinformował organ, że realizuje inwestycje ogólnomiejskie na podstawie uchwalanej przez Radę [...], Wieloletniej Prognozy Finansowej [...] (WPF), zawierającej wykaz zadań inwestycyjnych wraz z zabezpieczeniem finansowym na ich realizację. Budowa [...] nie jest objęta obecnie obowiązującą WPF - limity wydatków majątkowych na lata 2015 - 2023. 11. Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. organ poinformował skarżącą, że rozpatrzenie sprawy w terminie zakreślonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., tj. do dnia 23 października 2015 r., nie było możliwe z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy, stosownie do wymagań art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak też ze względu na skomplikowany charakter sprawy. Ponadto, w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a. organ poinformował skarżącą, że wniosek o przyznanie odszkodowania za w/w nieruchomość zostanie rozpatrzony do dnia 30 czerwca 2016 r. 12. Pismem z dnia 7 grudnia 2015 r. Dział Regulacji Stanów Prawnych poinformował, że złożył do Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział, wnioski o wpis w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowych działek. Jednak w związku z faktem, iż ul. [...] oraz [...] do chwili obecnej nie zostały wybudowane, a w związku z tym nie zostały im nadane kategorie, nie ma możliwości określenia czy będą one sklasyfikowane jako drogi krajowe - stanowiące własnością Skarbu Państwa. Ze względu na powyższe w dniu 23 listopada 2015 r. wycofano oba wnioski złożone w dniu 22 listopada 2015 r. 13. Pismem z dnia 9 grudnia 2015 r. organ zwrócił się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad o udzielenie informacji, czy Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad będzie zajmowała się budową [...]. 14. Pismem, które wpłynęło do organu w dniu 28 grudnia 2015 r. GDDKiA poinformował organ, że w świetle obowiązującego stanu prawnego [...] nie została zaliczona do sieci dróg krajowych. W następstwie powyższego GDDKiA nie będzie zajmowała się jej budową. III. W odpowiedzi na skargę, wniesionej pismem z dnia 30 grudnia 2015 r. Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wynika, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;. Stosownie do art.149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art.149 § 1 a p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę należało uwzględnić, albowiem prowadzone przez Prezydenta [...] postępowanie odszkodowawcze w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...], wszczęte z wniosku skarżącej z dnia 19 maja 2014 r. dotknięte jest bezczynnością. Stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że stosowna skarga została wniesiona do Sądu po dopełnieniu przez skarżącego koniecznego wymogu formalnego, polegającego na uprzednim wniesieniu do organu wyższego stopnia, w trybie uregulowanym w art.37 § 1 k.p.a. zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (zażalenie to zostało uwzględnione stosownym postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r.). V. Ocena przebiegu prowadzonego przez Prezydenta [...] postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego skarżącej spółki, prowadzi do następujących wniosków: 1. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a."). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. 2. W przedmiotowej sprawie skarżąca spółka wniosła do Prezydenta o ustalenie w trybie uregulowanym w art.98 ust.3 u.g.n. odszkodowania należnego z tytułu utraty w następstwie wydania prawa własności działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], położonych w [...], w Dzielnicy [...], które zostały przeznaczone zostały pod drogę publiczną [...], pismem z dnia 19 maja 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu 19 maja 2014 r. Do dnia wyrokowania w sprawie przez Sąd (a zatem na przestrzeni ponad 22 miesięcy) przedmiotowy wniosek odszkodowawczy nie został rozpatrzony przez organ stosowną decyzją administracyjną, ewentualnie innym aktem procesowym, co do zasady znoszącym bezczynność organu administracji (np. postanowieniem zawieszającym postępowanie w sprawie). Wprawdzie nie można zarzucić organowi całkowitej bierności, albowiem gromadził on materiał dowodowy, niezbędny do rozpatrzenia wniosku, niemniej nie ustrzegł się bezczynności, którą zasadnie stwierdził Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...]lipca 2015 r., a która nie została usunięta do dnia wyrokowania w sprawie przez Sąd. Wprawdzie pomiędzy wydaniem postanowienia przez Wojewodę a wniesieniem przez skarżącą skargi organ zgromadził operaty szacunkowe, ustalające wartość działek objętych wnioskiem odszkodowawczym, jak też prowadził korespondencję, mającą na celu ustalenie podmiotu publicznego, który nabył własność działek drogowych, objętych decyzją podziałową, niemniej powyższe czynności nie zostały zakończone wydaniem stosownego rozstrzygnięcia, przewidzianego przepisami k.p.a. Powyższe przesądza o konieczności uznania, że Prezydent pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego spółki w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...], co uzasadniało zobowiązanie organu do rozpatrzenia tego wniosku w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. 3. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek niepożądana), nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Jak już bowiem zaznaczono, z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ podejmował czynności niezbędne do rozpoznania wniosku, tj. w szczególności gromadził istotne dla sprawy dokumenty. Ponadto, przy określaniu stopnia naruszenia przez organ przepisów k.p.a., regulujących terminowość załatwiania spraw administracyjnych, nie mógł ujść uwadze Sądu, znany mu urzędu fakt prowadzenia przez organ dużej liczby analogicznych postępowań odszkodowawczych, co w naturalny sposób znacznie utrudnia dotrzymywanie terminów kodeksowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.149 § 1 pkt 1, art.149 § 1 pkt 3, art.149 § 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.