IV SAB/Wa 553/18

Dnia 25 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania I. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] z dnia [...] lipca 2014 roku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...]; II. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 30 lipca 2014 roku skarżąca [...] Sp.z.o.o. z siedzibą w [...] wystąpiła do Prezydenta [...] z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia i wypłaty należnego Spółce odszkodowania w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomość stanowiącą działki ewid. nr [...] oraz nr [...], położoną przy ul. [...] w [...], która przeszła z mocy prawa na własność gminy na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku. Zawiadomieniem z 12 września 2014 r. organ poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie oraz na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. zobowiązał Stronę do złożenia do akt sprawy dokumentów dotyczących wpisanego do księgi wieczystej prawa pierwokupu oraz oświadczenia Banku o wyrażenie zgody na wykreślenie hipoteki na nieruchomości. Jednocześnie organ zwrócił się do Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie akt sprawy podziałowej. Akta te zostały nadesłane 29 września 2014 r. W dniu 1 października do organu wpłynęło pismo strony wraz z kserokopią aktu notarialnego, na mocy którego zostało ustanowione prawo pierwokupu. Pismem z 6 listopada 2014 r. organ zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] o informacje, czy złożony został wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności [...] do przedmiotowych działek. Pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. Spółka złożyła zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...]. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 roku uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył organowi dodatkowy termin trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia na załatwienie sprawy. Pismem z 9 kwietnia 2015 r. organ ponownie zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami jak w piśmie z 6 listopada 2014 r. W odpowiedzi z 15.04.2015 r. poinformowano o ujawnieniu [...] jako właściciela w KW. Zawiadomieniem z 30 czerwca 2015 r. organ poinformował pełnomocnika Strony o wyznaczeniu terminu na załatwienie sprawy do dnia 31 marca 2016 r., podając jako przyczynę nierozpoznania sprawy konieczność skompletowania i analizy materiału dowodowego, wykonania operatu szacunkowego oraz przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Organ poinformował również, że do rozpoznania oczekuje ponad 4500 spraw, które załatwiane są według kolejności zebranego w sprawie materiału dowodowego. Pismem z 9 lipca 2015 r. i 13 sierpnia 2015 r. organ zobowiązał Stronę do złożenia aktów notarialnych, na mocy których ustanowiono ograniczone prawa rzeczowe wpisane do KW oraz oświadczenie o zwolnieniu z hipoteki ustanowionej na nieruchomości, informując, że brak dokumentów uniemożliwia zakończenie postępowania. Pismem z 25 stycznia 2016 r. pełnomocnik Strony zawnioskował o niezwłoczne załatwienie sprawy. Pismem z 9 kwietnia 2015 r. organ zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o informacje na temat podjętych kroków w celu wykreślenia ograniczonych praw rzeczowych na nieruchomości. Zawiadomieniem z 24 marca 2016 r. organ poinformował pełnomocnika Strony o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie sprawy do dnia 31 grudnia 2016 r., wskazując na konieczność wykonania operatu szacunkowego oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Organ poinformował również, że do rozpoznania oczekuje ponad 4500 spraw, które załatwiane są według kolejności zebranego w sprawie materiału dowodowego. Pismem z dnia 5 maja 2016 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do tut. Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezydenta [...] wnosząc o: 1. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 2. przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w treści uzasadnienia skargi na okoliczność bezczynności Prezydenta [...]; 3. stwierdzenie niezałatwienia w terminie sprawy prowadzonej przez Prezydenta [...]; 4. zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania żądanej decyzji w odpowiednim terminie; 5. zobowiązanie Prezydenta [...] do stwierdzenia uprawnienia Spółki do żądania odszkodowania za wywłaszczenie w/w nieruchomości; 6. zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz Spółki kwoty stanowiącej pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 7. zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym, kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych; W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z dnia 7 października 2016 r. w sprawie IV SAB/Wa 217/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając przedmiotową skargę w pkt. 1 zobowiązał Prezydenta [...] do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; w pkt. 2. stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w pkt 1 wyroku; w pkt 3. stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 4. przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 2 000 złotych; w pkt. 5. zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej wywiedzionej przez Prezydenta [...] Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2018 r. w sprawie I OSK 676/17 uchylił wyrok z 7 października 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA uznał, że doszło do naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., albowiem pisemne motywy wyroku nie realizują celów i funkcji przypisanych uzasadnieniu jako integralnemu elementowi rozstrzygnięcia sądowego. Wskazano na wątpliwości co do przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy i co do zakresu orzekania, oceniając, że nie wiadomo jaki stan faktyczny przyjął Sąd pierwszej instancji w dniu orzekania i jakie jest jego stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu przewlekłości organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Warunkiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zgodnie z art. 52 § 1 tej ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżący dopełnił tego wymogu, składając do organu zażalenie z 26 stycznia 2015 r. w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność organu w prowadzeniu postępowania. Wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania wpłynął do organu 7 sierpnia 2014 r. Organ zawiadomieniem z 12 września 2014 r. poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie. Natomiast w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a. organ nie załatwił sprawy oraz nie poinformował Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, tego przyczynach oraz nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Dopiero pismem z 30 czerwca 2015 r. zawiadomiono Stronę o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy do dnia 31 marca 2016 r., podając przyczynę niezałatwienia sprawy w terminie, a przed upływem wyznaczonego terminu zawiadomieniem z 24 marca 2016 r. poinformowano stronę o nowym terminie oraz o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy Powyższe świadczy o tym, że niewątpliwie po stronie organu wystąpiła bezczynność, ponieważ w okresie od daty wszczęcia postępowania tj. 12 września 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. organ nie tylko załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., ale również nie wyznaczył nowego terminu na załatwienie sprawy, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Powołać w tym miejscu należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Zwrócić również należy uwagę, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały jakieś szczególne okoliczności uniemożliwiające organowi zgromadzenia materiału dowodowego, w szczególności dokumentów. [...] – jako właściciel nieruchomości było uprawione do wglądu w dokumenty zgromadzone w księgach wieczystych nieruchomości, jak również jako dłużnik hipoteczny do zwrócenia się do wierzycieli hipotecznych celem wyjaśnienia wątpliwości w zakresie ograniczonych praw rzeczowych, bez konieczności nakładania obowiązków na poprzedniego właściciela w tym zakresie. Ponadto, w przypadku braku możliwości prowadzenia postępowania, organ mógł zastosować instytucję zawieszenia postępowania. Biorąc pod uwagę okres bezczynności organu ustalony przez Sąd na osiem i pół miesiąca, Sąd uznał, że w sprawie nie miała miejsca bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała. Ponadto organ podejmował czynności celem dołączenia do akt sprawy dokumentów ze sprawy podziałowej oraz podejmował próby wyjaśnienia okoliczności związanych ze stanem prawnym nieruchomości w związku z wpisanymi do księgi wieczystej ograniczonymi prawami rzeczowymi. Natomiast po dacie 30 czerwca 2015 r., w związku z wyznaczeniem przez organ w zawiadomieniu z 30 czerwca 2015 r. nowego terminu na załatwienie sprawy w trybie art. 36 § 3 k.p.a. do dnia 31 marca 2016 r., a potem kolejnym zawiadomieniem z 24 marca 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., organ nie pozostawał już w stanie bezczynności. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 37 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r., ustawodawca rozróżniał sytuację związaną z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych i terminie ustalonym w myśl art. 36 i sytuację przewlekłego prowadzenia postępowania. Na gruncie przedmiotowej sprawy uznać należy, że po dacie 30 czerwca 2015 r. organ nie pozostawał w bezczynności, albowiem był uprawniony do załatwienia sprawy do 31 marca 2016 r., a potem kolejno do 31 grudnia 2016 r. po wyznaczeniu kolejnego terminu. Niewątpliwie sposób prowadzenia postępowania przez organ po dniu 30 czerwca 2015 r. można byłoby oceniać przez w kontekście przewlekłego prowadzenia postępowania, ale przedmiotem skargi w przedmiotowej sprawie jest bezczynność organu, a nie przewlekłość. Wobec stwierdzenia, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Sąd uznał, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej. Biorąc pod uwagę okres stwierdzonej bezczynności, w ocenie Sadu nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie Stronie sumy pieniężnej, która jest swoistego rodzaju zadośćuczynieniem za rozpoznawanie sprawy z naruszeniem przepisów prawa. W zakresie tego wniosku Sąd oddalił skargę. Również brak było podstaw do uwzględnienia wniosku z pkt. 4 skargi z uwagi na fakt, że kwestie uprawnienia Spółki do żądania odszkodowania stanowią meritum rozstrzygnięcia organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Z uwagi na wydanie 13 marca 2018 r. decyzji przez organ I instancji. postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Organ wydał bowiem rozstrzygnięcie po dniu wniesienia skargi na bezczynność, a przed dniem wyrokowania w sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w zw. z art. 120 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lic c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U.2018.256 tj.).