IV SAB/Wa 56/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1) umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia odwołania W. C. wniesionego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]; 2) stwierdza, że rozpatrując odwołanie wskazane w punkcie 1 sentencji Minister Infrastruktury i Budownictwa pozostawał w bezczynności; 3) stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej W. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. C. (dalej zwana "skarżącą") pismem z 11 stycznia 2016 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu jej odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa własności nieruchomości położonej w [...] oznaczonej jako działka nr [...]. Skarżąca zarzuciła organowi administracji rażące naruszenie prawa z uwagi na niewykonanie ustawowego obowiązku rozpoznania jej odwołania z 3 lipca 2015 r. w terminie 30 dni oraz wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi niezasadne. Jednocześnie organ wyjaśnił, że decyzją z [...] kwietnia 2016 r. [...] rozpoznał odwołanie skarżącej z 3 lipca 2015 r. orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że na skutek analizy operatu szacunkowego z 21 maja 2015 r. zachodziła konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. W tym celu Minister, na podstawie art. 136 k.p.a., wystąpił pismem z 12 lutego 2016 r. do rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie podstaw uwzględnienia wśród cech wpływających na cenę rynkową nieruchomości "kategorii drogi" w ww. operacie szacunkowym. Zdaniem organu analiza materiału dowodowego oraz podjęte czynności były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej prawidłowego załatwienia, a w konsekwencji pozwoliły na wydanie rozstrzygnięcia. Ponadto Minister podał, iż na przedłużenie postępowania wpływ miała reorganizacja Ministerstwa. Organ zwrócił również uwagę, że znaczna ilość spraw prowadzonych w Departamencie Orzecznictwa (ok. 5000) oraz wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych wydłuża termin załatwienia sprawy. Niniejsza sprawa należy także do bardziej skomplikowanych co powodowało konieczność podjęcia niezbędnych czynności znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy jak i nieudokumentowanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wyjaśnić, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") ma miejsce wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go – mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Nadto skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie. Podkreślenia również wymaga, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana przyczynami zawinionymi lub niezawinionymi przez organ. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu, a także jego opieszałe działanie w toku rozpoznawania sprawy, w tym znaczące przekraczanie terminów, mają znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. Sąd stwierdza, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są sporne. Jak wynika z akt administracyjnych odwołanie skarżącej wpłynęło do organu odwoławczego 3 lipca 2015 r. i zostało rozpoznane w dniu 20 kwietnia 2016 r. (po wniesieniu przez skarżącą niniejszej skargi). Zdaniem Sądu wydanie przez organ odwoławczy decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z [...] czerwca 2015 r. przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności nie stanowi przeszkody do orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny w takiej sprawie. W przeciwnym wypadku organ mógłby zawsze uniknąć uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na jego bezczynność, gdy tylko przez dniem wyrokowania przez sąd wydałby rozstrzygnięcie w danej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że organ odwoławczy pozostawał w bezczynności, gdyż nie rozpoznał w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. odwołania skarżącej z 3 lipca 2015 r. Minister powinien był zakończyć sprawę do 3 sierpnia 2015 r. lub też wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie Ministra pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie procedowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu odwołania należało uznać za uzasadniony. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powyższego wynika, że celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez sąd orzeczenia zobowiązującego organ do działania zmierzającego do zakończenia postępowania administracyjnego. Miarodajny zatem dla wydania przez sąd orzeczenia w sprawie bezczynności organu jest stan faktyczny istniejący w chwili orzekania. Inaczej mówiąc, jeżeli po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed wydaniem przez sąd wyroku w tej sprawie, organ podejmie określone działanie (np. wyda decyzję załatwiającą sprawę), to sąd jest zobowiązany umorzyć postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Niedopuszczalne jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana. Rozpatrzenie odwołania i wydanie decyzji w niniejszej sprawie powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania organu administracji do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z powyższych względów Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że wydanie przez organ decyzji (lub podjęcie wymaganej czynności) w toku postępowania sądowego (po wniesieniu skargi), nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu organ odwoławczy rażąco naruszył art. 35 § 3 k.p.a. Z charakteru i okoliczności sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować jakiekolwiek skomplikowane czynności procesowe, umożliwiające mu rozpoznanie odwołania. Dopiero w dniu 12 lutego 2016 r., a więc po złożeniu skargi do Sądu i upływie 7 miesięcy od złożenia przez skarżącą odwołania na decyzję organu I instancji, Minister wystąpił z pismem do rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie wątpliwości w zakresie sporządzonego operatu szacunkowego będącego podstawą ustalonego odszkodowania. Organ nie informował też strony o przedłużeniu terminu załatwienia tej sprawy. Od chwili złożenia odwołania do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy ([...] kwietnia 2016 r.) upłynęło ponad 9 miesięcy. Nie ma więc podstaw prawnych do oddalenia zarzutu rażącej bezczynności organu odwoławczego w tej sprawie. Argumenty podniesione przez Ministra w odpowiedzi na skargę o skomplikowanym charakterze sprawy, dużej ilości rozpoznawanych spraw oraz zmianach organizacyjnych nie mogą stanowić usprawiedliwienia i uzasadniać zwłokę organu w wydaniu decyzji. Niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie mających na celu jej załatwienie należy uznać za bierność, która przesądza o jego bezczynności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.