IV SAB/Wa 58/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi L. B. na bezczynność Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w przedmiocie dofinansowania w ramach programu "Student II" wniosku L. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy L. B. wnioskiem z 11 września 2012 r. zwrócił się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej w skrócie także, jako: "PFRON") o dofinansowanie zakupu komputera w ramach programu Student II - kształcenie ustawiczne osób niepełnosprawnych". PFRON Oddział [...] pismem z 20 września 2012 r. poinformował skarżącego, że zgodnie z zasadami ww. programu, wyklucza się możliwość dofinansowania zakupu sprzętu komputerowego. L. B. w piśmie z 25 września 2012r., powołując się stanowisko PFRON wyrażone w piśmie z 20 września 2012r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę w przedmiocie realizacji programu "Student II". Skarżący domaga się od organu uwzględnienia jego żądania w zakresie realizacji programu "Student II", a konkretnie ponownie żąda dofinansowania przez PFRON zakupu komputera, jako celowego i zasadnego. Postanowieniem z 30 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę sądowi właściwemu - Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 lutego 2013r. oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 30 listopada 2012r. Skarżący wraz ze skargą złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie, ew. oddalenie skargi. Stwierdził, iż działanie organu było zgodne z obowiązującym programem i procedurami, zaś skarżący nie wniósł o "ponowne rozpatrzenie sprawy". Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie m. in. tylko od kosztów sądowych (§ 3). Jednakże stosownie do art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, iż skarga nie może zostać uwzględniona. Przy czym stwierdzenie przez sąd oczywistej bezzasadności skargi powoduje, że skarga taka podlegać będzie oddaleniu bądź odrzuceniu. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2.). W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, albowiem skarga jest niedopuszczalna, gdyż nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W przedstawionym stanie sprawy Sąd uznał, że przedmiotem skargi jest bezczynność Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w przedmiocie dofinansowania w ramach programu "Student II" zakupu przez skarżącego komputera. Zasady realizacji ww. programu regulują uchwały Rady Nadzorczej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych: z dnia 9 września 2010 r. nr 19/2010 zmieniająca program "Student II - kształcenie ustawiczne osób niepełnosprawnych" oraz z dnia 5 września 2012 r. nr 128/2012 w sprawie przyjęcia Procedur realizacji programu "Student II - kształcenie ustawiczne osób niepełnosprawnych", wydane na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.). Zgodnie z pkt II.9. uchwały z 5 września 2012 r. dotyczącym trybu składania wniosków o dofinansowanie, wniosek o dofinansowanie z PFRON stanowi ofertę zawarcia umowy cywilnoprawnej i jego rozpatrzenie nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie także, jako: K.p.a.). Właściwy Oddział PFRON powiadamia pisemnie wnioskodawcę o podjętej decyzji w terminie 10 dni roboczych, licząc od daty podjęcia decyzji, przy czym decyzje negatywne wymagają uzasadnienia (pkt. III.10 uchwały z 5 września 2012 r.). Wnioskodawcy, któremu odmówiono dofinansowania w wyniku uchybienia ze strony realizatorów programu przy weryfikacji wniosku o dofinansowanie, przysługuje prawo zwrócenia się do Oddziału PFRON z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (pkt III.10 uchwały z 5 września 2012 r.). Uwzględnienie żądania wnioskodawcy finalizuje się poprzez podpisanie umowy o przyznaniu dofinansowania pomiędzy PFRON a wnioskodawcą (pkt. III.11 uchwały z 5 września 2012 r.). Z powyższego wynika, że w ramach postępowania o przyznanie dofinansowania ze środków PFRON, nie mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjny. Postępowanie w tym przedmiocie jest ściśle uregulowane przepisami ww. uchwał. Stąd PFRON nie jest zobowiązany - w odpowiedzi na wniosek o dofinansowania - do wydania decyzji administracyjnej (choć uchwała z 5 września 2012 r. posługuje się słowem "decyzja", to jednak w potocznym tego słowa znaczeniu), ani żadnego innego aktu czy dokonania czynności w rozumieniu prawa administracyjnego. PFRON uwzględniając wniosek zawiera bowiem z wnioskodawcą umowę cywilnoprawną. Do rozstrzygania sporów z zakresu prawa cywilnego uprawniony jest sąd powszechny. Z kolei uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Nadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Skarga na bezczynność organu jest zatem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Skoro zatem Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie jest - jak wyżej wykazano - zobowiązany do wydania któregokolwiek z aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to tym samym nie przysługuje skarga na bezczynność tego organu w tym zakresie. Stąd skargę należało uznać za niedopuszczalną, gdyż nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Dodatkowo wyjaśnić należy skarżącemu, że zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, w sprawie o bezczynność, należy rozumieć wyczerpanie trybu z art. 37 § 1 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu konieczne jest uprzednie złożenie środka, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Niewyczerpanie wskazanego w powyższych przepisach trybu, tj. wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bez wyczerpania przysługującego środka zaskarżenia powoduje, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że ze względu na oczywistą bezzasadność skargi na podstawie art. 247 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Przy orzekaniu na podstawie powołanego przepisu Sąd nie badał sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych.