IV SAB/Wa 60/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.) sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K., D. K. na przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej jako Prezydent/organ I instancji) postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015r. poz. 1774 ze zm., zwanej dalej "u.g.n."), wszczętego na skutek wniosku G. S., D. G., A. K., D. K., D. K., I. S. oraz P. S. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się w sposób następujący. W dniu 8 listopada 2013r. Prezydent, działając na wniosek współwłaścicieli, wydał decyzję nr [...], znak: [...], w której zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], położonej w Warszawie w Dzielnicy [...], przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Powstałe na skutek tej decyzji działki o numerach nr [...] o pow. 693 m², nr [...] o pow. 1025 m², nr [...] o pow. 636 m² i nr [...] o pow. 191 m² przeszły na własność [...], co ujawniono w księdze wieczystej nr [...]. W dniu 9 września 2014r. został podpisany protokół z rokowań pomiędzy [...], a A. K., G. S., D. G., D. K., D. K., I. S. i P. S.. Strony ustaliły, że wysokość odszkodowania za ww. nieruchomości przejęte pod drogi publiczne na łączną kwotę 1.269.955 zł, tj. 499 zł/m2. W dniu 3 czerwca 2015r. D. K. i D. K. (dalej jako skarżący) wystąpili z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie administracyjnoprawnym, tj. na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa, uznając przeprowadzone negocjacje za bezskuteczne. Na zlecenie organu z dnia 4 września 2015r. rzeczoznawca majątkowy sporządził w dniu 30 października 2015r. operat szacunkowy, określający wartość przejętych nieruchomości na kwotę 1.722.965 zł, tj. 677 zł/m2. Strony oświadczyły w dniu 24 listopada 2015r., że akceptują ww. operat szacunkowy oraz nie wnoszą do niego żadnych uwag i zastrzeżeń. Ponadto, rezygnują z przeprowadzenia rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień 14 stycznia 2016r.W dniu 19 kwietnia 2016r. Wojewoda [...] wydał (na wniosek złożony przez A. K.) postanowienie nr [...], w którym zobowiązał Prezydenta do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Termin ten upłynął bezskutecznie 22 czerwca 2016r. Następnie, wyrokiem z 6 września 2016r. sygn. akt IV SAB/Wa 226/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K., zobowiązał Prezydenta do wydania decyzji w terminie miesiąca od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami. Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł. Wyrokiem z 30 sierpnia 2017r. sygn. akt I OSK 17/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem sądu z 6 września 2016r. sygn. akt IV SAB/Wa 226/16 doręczono Prezydentowi w dniu 27 listopada 2017r. W międzyczasie w skardze z 18 listopada 2016r. zatytułowanej "skarga na bezczynność" G. S., reprezentowania przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o wymierzenie organowi grzywny wedle uznania sądu oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania oraz zarzuciła naruszenie art. 35 i art. 36 § 1 K.p.a. poprzez przekroczenie ustawowych terminów załatwiania sprawy, a tym samym naruszenie zasady szybkości postępowania. Zdaniem skarżącej, organ od 24 listopada 2015r. posiada wszelkie niezbędne do rozpoznania sprawy dokumenty, a mimo to nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Skarżąca podkreśliła, że od kwietnia 2016r. Prezydent nie podjął żadnej czynności w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ I instancji wniósł o jej oddalenie. Poinformował, że postanowieniem z [...] grudnia 2016r. nr [...] zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zdaniem Prezydenta, z uwagi na to, że A. K. i D. G. (współwłaściciele przedmiotowych nieruchomości) w dniu 8 listopada 2004r. złożyli już wnioski o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość o nr KW [...] zajętą pod ul. [...] należało zawiesić toczące się postępowanie (z wniosku z dnia 3 czerwca 2015r.). I tak w dniu 8 czerwca 2007r. nr [...] organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz wyznaczył wnioskodawcom dwumiesięczny termin na wystąpienie do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności gruntu na podstawie art. 73 ust. 3 ww. ustawy. Postanowieniem z [...] sierpnia 2007r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia własności gruntu nie zostało zakończone decyzją ostateczną. Podał, że nie jest możliwe uzyskanie odszkodowania za tę samą nieruchomość jednocześnie w oparciu o art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz na podstawie art. 98 u.g.n. W dniu 10 kwietnia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem o sygn. akt IV SAB/Wa 9/17 uwzględnił skargę i ponownie zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy, tym razem w okresie 3 miesięcy od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem sądu. W dniu 16 stycznia 2018r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018r. sygn. akt I OSK 2136/17 oddalił wniesioną przez Prezydenta skargę kasacyjną. Sąd II instancji wskazał, m. in., że Prezydent od listopada 2015r. dysponował materiałem dowodowym niezbędnym do wydania decyzji. Sąd kasacyjny uznał, że działaniem pozornym było zobowiązanie stron do wystąpienia do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności gruntu w trybie art. 73 ust. 3 pwur, skoro Miasto [...] nabyło prawo własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 98 u.g.n. i to ostateczna decyzja z [...] listopada 2013r. była podstawą ujawnienia prawa własności Miasta [...]w księdze wieczystej. W końcu NSA zaznaczył, że Sąd I instancji słusznie przyjął, że w sprawie zaszła przewlekłość postępowania i miała ona charakter rażący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ramach oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji/postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.) W świetle obowiązujących przepisów prawa, sąd w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.), oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd orzeka również w zakresie skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy (art. 3 § 2 pkt 8). Właściwość sądu w tym ostatnim przypadku dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanym prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych lub opieszałego ich prowadzenia. Przystępując do merytorycznej oceny, należy zauważyć, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta [...] w związku ze złożonym wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. W rozpoznawanej sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] zostało dwukrotnie ocenione przez sąd. W pierwszym wydanym wyroku z 6 września 2016r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 226/16 ze skargi A. K. sąd stwierdził przewlekłość oraz, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2000 zł. W dniu 30 sierpnia 2017r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn. akt I OSK 17/17 oddalił skargę kasacyjną. W drugim wyroku z 10 kwietnia 2017r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 9/17 ze skargi G. S. sąd ponownie zobowiązał Prezydenta do wydania aktu oraz wymierzył organowi kolejną grzywnę w wysokości 1000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 stycznia 2018r. sygn. akt I OSK 2136/17 skargę kasacyjną organu I instancji oddalił. W ocenie sądu przedmiotem niniejszej kontroli sądu jest okres działania Prezydenta od chwili zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym, pierwszym wyrokiem sądu (z 6 września 2016r.), tj. od 27 listopada 2017r. do dnia złożenia skargi, tj. do 16 stycznia 2018r. Rozpoznając skargę sąd w niniejszym składzie doszedł do przekonania, że skarga jednak nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze zdaniem sądu, od chwili wpływu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem sądu do dnia złożenia przez skarżących skargi minęły niecałe 2 miesiące (dokładnie 1 miesiąc i 20 dni), a tym samym nie naruszono okresu o którym mowa w art. 35 § § 3 K.p.a. Bezspornym jest, że organ I instancji nie wykonał wyroku sądu z 6 września 2016r. bowiem wbrew zobowiązaniu nie wydał rozstrzygnięcia w terminie 1 miesiąca, tj. do dnia 27 grudnia 2017r. Jednak, sąd zauważa, że od 16 listopada 2016r. ze skargi G. S. toczyło się kolejne postępowanie sądowe na przewlekłość Prezydenta. Z uwagi na powyższe organ, z jednej strony związany był pierwszym, prawomocnym wyrokiem sądu zobowiązującym go do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, z drugiej zaś strony toczyło się kolejne postepowanie sądowe w tym przedmiocie. Powyższe mogło spowodować sytuację, że organ nie był w pełni przekonany czy zrealizować pierwszy wyrok sądu czy też czekać na drugie rozstrzygniecie w sprawie. Po wtóre należy zauważyć, że drugi wyrok sądu z 10 kwietnia 2017r. uprawomocnił się 12 stycznia 2018r., tj. 4 dni przed złożeniem przedmiotowej skargi. Z uwagi na to, że w drugim wyroku sąd zobowiązał organ I instancji do wydania rozstrzygnięcia w terminie 3 miesięcy od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem sądu, to na dzień wyrokowania w niniejszej sprawie, tj. 13 czerwca 2018r. okres ten jeszcze nie minął (akta sprawy nie zostały do organu jeszcze zwrócone). Powyższe okoliczności świadczą o tym, że organ mimo, iż nie wykonał pierwszego wyroku sądu to nie dopuścił się przewlekłości w okresie od momentu zwrotu akt do dnia złożenia skargi (27 listopada 2017r. – 16 stycznia 2018r.). O przewlekłości możemy mówić wówczas gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności z nieuzasadnionym opóźnieniem oraz czynność pozornych nie mających istotnego znaczenia w sprawie, co powoduje, że formalnie organ nie jest bezczynny. Ponadto, sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, który zarysował się w judykaturze, że prawomocny wyrok tworzy stan powagi rzeczy osądzonej nie tylko między stronami, w którym został wydany, ale i wywołuje ten skutek erga omnes, a więc i w odniesieniu do innych ewentualnych skarżących (zob. T. Woś w komentarzu do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - praca zbiorowa, LexisNexis, Warszawa 2005, str. 522-524). W ocenie Sądu, zobowiązanie organu do wydania aktu, załatwienia sprawy wyczerpuje możliwość ponownego merytorycznego orzekania przez sąd w tej kwestii. Taka jest konstrukcja skargi w sprawie na bezczynność i przewlekłość postępowania, że raz nałożone zobowiązanie pozostaje w mocy do czasu jego wykonania, to jest wydania aktu, kończącego postępowanie w danej sprawie. Tak więc i z tego powodu skargę należało oddalić. Na marginesie sąd zauważa, że w przypadku gdy organ nie wydaje rozstrzygnięcia stosownie do prawomocnego wyroku sądu stronie postępowania, zgodnie z art. 154 P.p.s.a. przysługuje, po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku skarga na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na przewlekłość. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w szczególności to, że w przedmiotowej sprawie wydane zostały dwa, prawomocne wyroki sądu uwzgledniające skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, w ocenie sądu skarga podlega oddaleniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.