IV SAB/Wa 63/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 30 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi N. C. na bezczynność Rady do Spraw Uchodźców w przedmiocie rozpoznania odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2013 r. skarżąca zamieściła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, składając wniosek na urzędowym formularzu w dniu 6 maja 2013 r. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że nie posiada żadnych dochodów ani jakiegokolwiek majątku. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem A. S. Skarżąca i jej mąż są cudzoziemcami, mieszkają w Polsce od 2006 r., posiadają status uchodźców. Wnioskodawczyni podała, że ani ona ani jej mąż nie posiadają żadnego majątku i nie osiągają żadnych dochodów. Przy piśmie z dnia 29 maja 2013 r. nadesłane zostały kserokopie: legitymacji N. C. jako osoby niepełnosprawnej, aneks do umowy najmu mieszkania oraz kopie wyciąg z rachunku bankowego A. S. za okres od 18 marca 2013 r. do 16 maja 2013 r. W piśmie z dnia 27 maja 2013 r. A. S. podał, że pozostaje bez pracy, natomiast miesięczny koszt utrzymania gospodarstwa domowego wynosi 1400,-zł. Ze złożonych wyciągów wynika, że A. S. dokonuje każdego miesiąca na posiadany rachunek bankowy wpłat gotówkowych na kwoty od 650,-zł do 1.200,-zł. Z tego powodu, pismem z dnia 5 czerwca 2013 r., A. S. został wezwany do złożenia oświadczenia wyjaśniającego m. in. skąd pochodzą środki finansowe wpłacone na rachunek bankowy w dniach: 29 marca, 11 kwietnia i 14 maja 2013 r. (w wysokości odpowiednio 650,-zł, 60,-zł i 1.200,-zł) przez A. S. W piśmie z dnia 18 czerwca 2013 r. złożono oświadczenie, że środki w wysokości 1.400,-zł skarżąca i jej mąż otrzymali z innego kraju. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2013 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku i niezłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Od powyższego postanowienia skarżąca, w piśmie z dnia 9 lipca 2013 r., wniosła sprzeciw, na skutek którego powyższe postanowienie referendarza sądowego utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Zarządzeniem z dnia 16 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, oryginalnych lub urzędowo poświadczonych dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni N. C., tj: 1) decyzji właściwego organu ustalającej stopień niepełnosprawności N. C.; 2) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez N. C. oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji; 3) przedłożenie aktualnego dokumentu ujawniającego dochody uzyskiwane przez wnioskodawczynię i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym; 4) złożenie oświadczenia, czy N. C. lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy społecznej lub ubiegają się o taką pomoc; w przypadku korzystania z pomocy społecznej – do przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter oraz wysokość przyznanych świadczeń; 5) przedstawienie informacji o wykonywaniu przez wnioskodawczynię oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym jakiejkolwiek pracy zarobkowej (także o charakterze dorywczym) oraz wskazanie wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu; 6) przedłożenie dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącej (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych); 7) złożenie dokumentów potwierdzających, że N. C. i jej mąż posiadają status osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku; 8) wyjaśnienie w jakiej wysokości wnioskodawczyni otrzymuje środki pieniężne z innego kraju – o czym nadmienia w sprzeciwie – od kogo i z jakiego tytułu; 9) w przypadku braku możliwości przedstawienia dokumentów obrazujących dochód rodziny, należy złożyć oświadczenie, dlaczego nie jest w stanie przedstawić żądanego dokumentu oraz złożyć oświadczenie, z jakich konkretnie źródeł finansowych skarżąca i jej mąż czerpią środki na bieżące utrzymanie, w jakiej postaci (pomoc finansowa czy pomoc rzeczowa) i w jakiej wysokości; 10) wyjaśnienie czy jest dłużnikiem, jeśli tak, to czyim i na podstawie jakiego tytułu oraz złożyć oświadczenie wierzyciela, u którego ewentualnie zaciągnięty został dług o wysokości jego zaciągnięcia i wysokości kwoty spłaconej oraz pozostającej do spłacenia; 11) wyjaśnienie skąd pochodziły środki finansowe w wysokości 650,-zł, 60,-zł i 1200,-zł wpłacone przez A. S. na rachunek bankowy odpowiednio w dniach: 29 marca 2013 r., 11 kwietnia 2013 r. i 14 maja 2013 r. Jednocześnie Sąd pouczył skarżącą, że wszelkie oświadczenia wnioskodawczyni składa pod rygorem odpowiedzialności karnej uregulowanej w treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 5 sierpnia 2013 r. skarżąca podała, że na wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb rodziny składa się: czynsz w wysokości 1.400,-zł za wynajmowane mieszkanie, media – 200,-zł, opłata za telefon – 50,-zł, żywność 14,-zł na dwie osoby na dobę, co w przeliczeniu miesięcznym wynosi 434,-zł na dwie osoby, koszty przejazdów transportowych - 60,-zł, środki czystości – 40,-zł miesięcznie, odzież i obuwie 100,-zł miesięcznie, opłata za Internet – 89,-zł miesięcznie. W piśmie tym skarżąca podała, że wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych na dwie osoby wynoszą 773,-zł miesięcznie. Według twierdzeń skarżącej posiada ona dług do spłacenia w kwocie 660,-zł. W treści powyższego pisma skarżąca również podniosła, że środki finansowe jakie otrzymuje pochodzą z innego kraju i sądów polskich, przy rozpatrywaniu danej sprawy, nie powinna interesować ich wysokość i pochodzenie. Do pisma tego skarżąca dołączyła kserokopię orzeczenia z dnia 21 listopada 2012 r. o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 29 lipca 2014 r. oraz kserokopię decyzji z dnia 27 września 2012 r. orzekającej o uznaniu A. S. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i kserokopię rachunku za Internet opiewającego na kwotę 89,14 zł z terminem płatności do dnia 18 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 252 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W myśl art. 245 § 1–3 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle treści art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie złożyła żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazała zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu przypomnieć należy, że skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie jej pełnomocnika z urzędu, a to oznacza, że jest ona zobligowana do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Jeżeli strona postępowania uchyla się – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Skarżąca wezwana do złożenia oświadczenia wyjaśniającego z jakich konkretnie środków finansowych ona i jej mąż czerpią środki na bieżące utrzymanie, oświadczenia takiego w istocie nie złożyła. Nie wyjaśniła również czyim jest dłużnikiem i na podstawie jakiego tytułu, nie złożyła oświadczenia wierzyciela, u którego ewentualnie zaciągnięty został dług o wysokości jego zaciągnięcia i wysokości kwoty spłaconej oraz pozostającej do spłacenia. Nie przedstawiła szczegółowych wyjaśnień odnośnie źródła pochodzenia środków wpłacanych w formie gotówkowej na posiadany rachunek bankowy, wskazała jedynie, że środki te pochodzą z innego kraju. Skarżąca nie podjęła nawet próby zadośćuczynienia nałożonemu nań zobowiązaniu, kwestionując w piśmie z dnia 5 sierpnia 2013 r. jego zasadność i podnosząc, że środki finansowe jakie otrzymuje pochodzą z innego kraju i sądów polskich, przy rozpatrywaniu danej sprawy, nie powinna interesować ich wysokość i pochodzenie. Należy jednocześnie podkreślić, że oświadczenia skarżącej w kwestii posiadanych dochodów są sprzeczne, bowiem w formularzu wniosku wyraźnie oświadczyła, że ona i jej mąż nie osiągają jakichkolwiek dochodów i nie posiadają żadnych oszczędności, natomiast w piśmie z dnia 18 czerwca 2013 r. wskazała, że otrzymują stałe dochody z innego kraju. Zatem treść złożonych oświadczeń nie pozwala na ustalenie rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej i to tym bardziej, że wedle pozostałych dokumentów źródłowych skarżąca pozostająca bez dochodu ponosi znaczące miesięczne wydatki z tytułu najmu lokalu mieszkalnego. Zatem w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie jej przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.