IV SAB/Wa 72/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia odrzucić skargę. B. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o odrzucenie skargi ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z tymi przepisami sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności - zgodności z prawem - działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych, postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, bądź też wydaniem innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Właściwość przypisana sądom administracyjnym jest określona precyzyjnie i obejmuje w zakresie określonym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrolę działalności administracji publicznej, a nie kontrolę działalności wszystkich organów władzy publicznej (art. 184 Konstytucji na tle art. 7 Konstytucji). Pojęcie organów administracji zostało usystematyzowane w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a.". Organy wymienione w art. 1 pkt 1 k.p.a. określa się mianem organów administracji w znaczeniu ustrojowym, natomiast inne organy państwowe i podmioty gdy są powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1 k.p.a. określa się mianem organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym. W art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. wymieniono podmioty, zaliczane do organów administracji publicznej. Są nimi: ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej) oraz organy jednostek samorządu terytorialnego. Nie ulega wątpliwości, że Prezydent RP stanowi szeroko rozumiany organ władzy publicznej. Rozważenia w niniejszej sprawie jednak wymaga, czy Prezydent RP jest organem administracji publicznej. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej (art. 126 ust. 1 Konstytucji). Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium (art. 126 ust. 1 Konstytucji). Przepisy te oraz pozostałe przepisy rozdziału V Konstytucji, sytuują Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej poza strukturą administracji publicznej, przesądzając, że jest on głową państwa nie włączoną w nurt bieżącej aktywności o charakterze administracyjnym. Przyjmuje się, że o przynależności danego organu do rzędu organów administracji publicznej przesądzają jego kompetencje. Kompetencje administracyjnoprawne Prezydenta RP nie są liczne i można mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy są one właściwe administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, czy też są tylko specjalnymi prerogatywami Prezydenta RP jako głowy państwa. Wydanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej aktu urzędowego dotyczącego zrzeczenia się urzędu, zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 30 Konstytucji RP, stanowi jego prerogatywę. Zrzeczenie się urzędu jest jedną z sytuacji, w których dochodzi do opróżnienia urzędu Prezydenta RP. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 131 Konstytucji RP, wcześniejsze wygaśnięcie mandatu Prezydenta RP następuje wskutek śmierci, zrzeczenia się urzędu, uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, złożenia z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu. Wskazać należy, że działania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej podejmowane w ramach prerogatywy nie stanowią dosłownie stosowania prawa ani spełniania funkcji administracyjnej (por. Jan Zimmermann "Prawo administracyjne", Zakamycze 2005, str. 171). Ponadto termin "prerogatywy" kojarzony jest często z dyskrecjonalnymi, bardzo konkretnymi, uprawnieniami głowy państwa, których realizacja wywołuje znamienne skutki w zakresie stosunków z organami poszczególnych władz (por. Anna Frankiewicz "Kontrasygnata aktów urzędowych Prezydenta RP", Zakamycze 2004, str. 146). W świetle powyższego akty urzędowe Prezydenta RP będące jego prerogatywami nie są zaskarżalne w administracyjnym toku instancji i nie mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego. Zatem nie jest właściwe nazywanie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej organem administracji publicznej (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II SAB/Wa 21/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego zrzeczenie się urzędu należy do całkowicie autonomicznych, osobistych i uznaniowych uprawnień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Takie działanie Prezydenta wykracza poza sferę działalności administracyjnej i nie stanowi to wykonywania działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 3 p.p.s.a., tym samym nie podlega kontroli sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.