IV SAB/Wa 74/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. W. na bezczynność [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie załatwienia wniosku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L. W. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie załatwienia wniosku. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2012 r. Sąd odmówił sprostowania powołanego postanowienia. W piśmie z dnia 10 lipca 2012 skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 2 lipca 2012 r. Zarządzeniem z dnia 17 lipca 2012 r. Przewodniczący wezwał L. W. do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2012 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólne z żoną. Jest właścicielem dwóch mieszkań o pow. 67 m2 i 32 m2 oraz trzech działek budowlanych o pow. po 1000 m2. Źródłem utrzymania skarżącego i jego żony jest renta w wysokości 1.296,49 zł (zgodnie z decyzją ZUS z dnia [...] maja 2012 r.) oraz dochód z wynajmu mieszkania w wysokości 200 zł. Uzupełniając przedmiotowy wniosek na wezwanie referendarza, skarżący przy piśmie z dnia 6 września 2012 r. nadesłał dokumenty źródłowe, m.in. wyciąg z operacji bakowych dokonywanych w miesiącu czerwcu, lipcu i sierpniu 2012 r. na rachunku skarżącego w PKO Bank Polski. Z nadesłanego wyciągu wynika, iż saldo końcowe na dzień 1 września 2012 r. wynosiło 14.532, 12 zł. Skarżący złożył wyjaśnienia w zakresie posiadanych środków na koncie bankowym wskazując, iż do konta tego upoważnienie posiada jego syn P. W. oraz małżonka J. W. Wskazał, iż posiadane środki pochodzą z odszkodowania przyznanego jego synowi po wypadku samochodowym. Wnioskodawca podniósł, iż wobec utraty dowodu osobistego, część środków z konta została wypłacona przez jego żonę. Na dowodów tego skarżący dołączył wydruk potwierdzający wykonanie operacji wypłaty 10.000 zł w dniu 20 lutego 2012 r. Skarżący dołączył również orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2012 r. zaliczające go do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia 30 kwietnia 2013 r. Z nadesłanych dokumentów wynika ponadto, ze skarżący ponosi wydatki związane z opłatami za gaz i energię elektryczną w wysokości odpowiednio 59,50 zł oraz 111,61 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym. Postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis postanowienia doręczono w dniu 17 września 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 149 akt sprawy). W dniu 24 września 2012 r. do Sądu wpłynął sprzeciw L. W. od postanowienia referendarza sądowego. Skarżący wskazał, że zmuszony jest żyć wraz z żoną za środki finansowe z renty i wynajmu lokalu, a z jego konta korzysta syn, który ma pełnomocnictwo, aby składać oszczędności na przyszłość. Wskazał, że koszty opłat uiszczanych za jeden z lokali mieszkalnych na rachunek wspólnoty mieszkaniowej wynoszą 377,79 zł miesięcznie, zaś za drugi 533,22 zł miesięcznie. Z kolei opłaty za gaz i energię elektryczną wynoszą w sumie 171,11 zł. Wnioskodawca wskazał też, że od czasu, gdy jego syn uzyskał pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem bankowym na jego nazwisko wpłynęła na rachunek łączna kwota 18.555,04 zł (trzy wpłaty: 18 października 2011 r., 22 grudnia 2011 r., 22 marca 2012 r.). W momencie, gdy skarżący utracił dowód osobisty, jego żona - w obawie przed dokonaniem wypłaty z rachunku przez osobę nieuprawnioną - wypłaciła z konta 10.000 zł. Kwotę tę oddaje synowi, nie odbierając renty. Wnioskodawca wskazał, że stan rachunku bankowego na dzień 18 września 2012 r. wyniósł 15.828,61 zł. Skoro zatem syn wpłaty na nazwisko syna wynoszą w sumie 18.555,04 zł, to skarżący jest mu jeszcze dłużny 2.727 zł z pobranej kwoty 10.000 zł, co powoduje, że musi żyć wraz z żoną bardzo oszczędnie. Do sprzeciwu L. W. dołączył kserokopię rachunków za gaz i energię elektryczną z maja i sierpnia 2012 r., kopię decyzji ZUS z dnia [...] maja 2012 r., wniosek do spółdzielni mieszkaniowej z dnia 14 marca 2012 r. o udzielenie ulgi w kosztach eksploatacji budynków, potwierdzenia przelewów kwot stanowiących odszkodowanie dla P. W. na łączną kwotę 18.555,04 zł, zaświadczenie z dnia 17 lutego 2012 r. o utracie dowodu osobistego, potwierdzenie wypłaty kwoty 10.000 zł dokonanej przez J. W. oraz zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres od 6 czerwca 2012 r. do 6 września 2012 r. z saldem końcowym 14.532,12 zł i od 18 sierpnia 2012 r. do 18 września 2012 r. z saldem końcowym 15.828,61 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżący wskazuje, że nie stać go na opłaty sądowe i ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co obliguje go do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i zony. W ocenie Sądu L. W. nie wykazał, aby zachodziły przesłanki obligujące do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 2 lipca 2012 r. o odmowie sprostowania postanowienia z dnia 15 czerwca 2012 r., a zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 17 lipca 2012 r. wezwano go do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Na aktualnym etapie postępowania jest więc zobowiązany do uiszczenia wskazanej opłaty sądowej. Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w niniejszej sprawie nie przekroczy jednorazowo podanej kwoty (§ 2 ust. 1 pkt 7, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., czy § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Co istotne, ewentualne poniesienie tych opłat, nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków na opłaty sądowe w toku postępowania sądowego jest bowiem z rozłożone w czasie. Wykazywany przez skarżącego dochód, uzyskiwany regularnie ze świadczenia rentowego i wynajmu mieszkania wynosi 1.496,49 zł miesięcznie. Tylko zaś wydatki ponoszone przez niego na opłaty za lokale mieszkalne na rachunek wspólnoty mieszkaniowej i spółdzielni mieszkaniowej oraz opłaty za energię elektryczną i gaz pod adresem zamieszkania skarżącego pochłaniają prawie 1.000 zł miesięcznie. Uwzględniając, że skarżący dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci trzech działek budowlanych, od których - jak sam podaje - odprowadzać musi podatek, a także biorąc pod uwagę aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zwłaszcza w mieście, w którym ceny produktów i usług podstawowej potrzeby należą do najwyższych w kraju, nie sposób uznać za wiarygodne oświadczenia wnioskodawcy co do wysokości środków, jakimi dysponuje. Część wyjaśnień skarżącego we wskazanym zakresie pozostaje ze sobą w sprzeczności. Stara się on bowiem wywieść, że nie może swobodnie dysponować zdeponowaną na posiadanym przez niego rachunku bankowym kwotą prawie 16.000 zł, ponieważ zwraca środki wypłacone przez żonę, które zdeponowane były na rachunku na rzecz jego syna. Skarżący podaje, że żona wypłaciła w dniu 20 lutego 2012 r. kwotę 10.000 zł, a spłata polega na nieodbieraniu renty, natomiast wypłaconą kwotą spłaca rachunki gospodarstwa domowego. Zarazem, podając kwotę aktualnych kosztów utrzymania odnosi ją do dochodu w kwocie 1.496 zł, który pochodzi w głównej mierze ze świadczenia rentowego. Uzasadnia też, że musi utrzymywać się z żoną z renty i środków za wynajem mieszkania. Uwzględniając takie wyjaśnienia nie sposób ustalić, czy źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są aktualnie renta i środki za wynajem mieszkania, czy środki za wynajem mieszkania i środki (lub ich część) wypłacone przez żonę z rachunku w lutym bieżącego roku, czy może jeszcze inne środki, których wysokości, ani źródła storna nie podaje. Powyższa wątpliwość staje się zdecydowanie widoczna, gdy ponownie zwróci się uwagą na relację jedynie części kosztów utrzymania gospodarstwa domowego do deklarowanej przez stronę wielkości dochodu. Wątpliwości budzi też podana przez stronę wysokość miesięcznego dochodu z tytułu najmu mieszkania, gdy weźmie się pod uwagę, że miesięczny dochód z najmu wynosi mniej (nieco ponad połowę) niż wysokość opłat uiszczanych za ten lokal na rzec wspólnoty mieszkaniowej. Także oświadczenie skarżącego, jakoby jego syn umocowany był do dysponowania środkami na rachunku w celu umożliwienia mu "składania" tam oszczędności na przyszłość budzi wątpliwości, gdy weźmie się pod uwagę aktualny wachlarz możliwości oszczędzenia oferowany przez instytucje bankowe, włącznie z możliwością założenia przez syna rachunku oszczędnościowego, czy też zwykłego rachunku rozliczeniowego, a także fakt, że z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że jedynymi środkami syna zdeponowanymi na rachunku bankowym skarżącego miałyby być środki z odszkodowania w podawanej wyżej kwocie 18.555,04 zł. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że oświadczenie skarżącego, a także złożone przez niego do akt sprawy dokumenty źródłowe, nie pozwalają stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony. Skarżący posiada majątek nieruchomy w postaci trzech działek budowlanych i dwóch mieszkań. Z podanych zaś wyżej względów jego oświadczeniu w zakresie wielkości środków finansowych, jakimi dysponuje wraz z żoną, nie można przyznać przymiotu wiarygodności. Gdy maksymalna wysokość jednorazowo należnej w przedmiotowej sprawie opłaty sądowej wynosi 100 zł, powyższe wyklucza uwzględnienie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.