IV SAB/Wa 8/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Krzycki Sędziowie: Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D. C. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...]; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego kwotę 597,00 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi [...] jest bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2017r .o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].03.1964 r. nr [...] i poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...].10.1963 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,0333 ha, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] KW nr [...], wcześniej: [...], tom II, wykaz [...], stanowiącej własność [...]. Minister Infrastruktury i Budownictwa pismem z dnia 22 września 2017 r. zawiadomił [...] o wszczęciu postępowania, pouczył o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego oraz wskazał przewidywany termin rozstrzygnięcia do dnia 29 grudnia 2017 r. Pismem z dnia 9 października 2017 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, iż termin podany przez organ nie jest niczym uzasadniony oraz zarzucił organowi, iż ten nie wskazał przyczyn zwłoki w wydaniu decyzji w ustawowym terminie. Kolejnymi pismami z dnia 10 listopada 2017 r., 17 listopada 2017 r. i 22 listopada 2017 r pełnomocnik skarżącego ponaglał organ do rozpoznania sprawy oraz zwracał się o podanie przyczyny zwłoki. Skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa złożył [...] reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 5 września 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dniu od dnia doręczeń prawomocnego wyroku; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszenie prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznej w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podniósł, iż Minister Infrastruktury i Budownictwa (dawniej Minister Infrastruktury i Rozwoju) w Departamencie Orzecznictwa prowadzi jednocześnie ponad 4300 spraw. W każdej z tych spraw muszą być podejmowane rozmaite czynności procesowe, zarówno widoczne dla stron, jak wystąpienia o akta archiwalne, stan prawny, adresy stron itp., jak też i niewidoczne, takie jak analiza obszernych akt sprawy, weryfikacja stron na podstawie treści ewidencji gruntów, elektronicznych ksiąg wieczystych, KRS itp. oraz przygotowywanie projektów rozstrzygnięć. Każda z tych czynności musi być podjęta i nie może być realizowana jednocześnie we wszystkich sprawach. Każda z ww. czynności wymaga także czasu. Z uwagi na dużą liczbę spraw podjęcie wszystkich niezbędnych czynności w każdej z tych spraw w sposób terminowy jest niemożliwe pomimo podejmowanych przez organ starań. Należy również wskazać, że sprawy te, ze względu na ilość, co do zasady rozpatrywane są według kolejności wpływu. Ponadto stwierdził, iż przedmiotowa sprawa jest szczególnie skomplikowana oraz zachodzi konieczność ustosunkowania się do zarzutów skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy przewlekłe prowadzenie postępowania zostało spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na przewlekłość albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa, w myśl art. 37 k.p.a. W rozpoznawanym przypadku czyniło zadość temu wymaganiu ponaglenie skarżącego z dnia 10 listopada 2017 r. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Sąd stwierdza, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są sporne. Jak wynika z akt administracyjnych [...] w dniu 5 września 2017 r złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa. Pismem z dnia 22 września 2017 r. organ zawiadomił [...] o wszczęciu postępowania, pouczył o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego oraz wskazał przewidywany termin rozstrzygnięcia do dnia 29 grudnia 2017 r. Nie wskazał jednak przyczyny tak długiego zakończenia sprawy. Pomimo wielu pism skarżącego, wzywających organ do wyjaśnienia przyczyn zwłoki, organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi. W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Organ od dnia 22 września 2017 r. tj od dnia zawiadomienia [...] o wszczęciu postępowania pozostawał w bezczynności. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jednocześnie działając na podstawie powołanego powyżej art. 149 § 1 sąd może orzec jedynie o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach strony. W sytuacji zaś wydania przez organ stosownego aktu przed dniem orzekania przez Sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. W sprawie niniejszej sytuacja taka ma miejsce. Jak wynika z akt sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju (następca Ministra Infrastruktury i Budownictwa) decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. W tym miejscu wskazać należy, że wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy organ prowadzący postępowanie dopuścił się bezczynności lub przewlekłości, a jeśli tak to czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Zawarty bowiem w zdaniu drugim powołanego wcześniej przepisu art. 149 § 1 ppsa, zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Analizując zgromadzony w aktach materiał dokumentacyjny, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie mniej jednak należy mieć na uwadze, że organ przez 5 miesięcy nie podejmował żadnych czynności Ostatecznie po ponagleniu i późniejszym wniesieniu skargi na bezczynność organu, Minister Inwestycji i Rozwoju wydał decyzję. W ocenie Sądu, podawane przez organ powody nierozpoznania sprawy w ustawowym terminie nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 k.p.a. Kwestia braku odpowiedniej obsady etatowej i problemy ze spiętrzeniem podobnych spraw nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAB 147/99, LEX nr 50019). W żadnej mierze nie zwalnia organu od terminowego załatwienia sprawy ilość spraw do niego wniesionych. Trzeba bowiem tak zorganizować pracę organu, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron. Stąd też, powołane przez organ okoliczności w ocenie sądu, nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Reasumując w ocenie Sądu organ postąpił wbrew wszelkim zasadom postępowania administracyjnego, nie dokładając należytych starań, by sprawę szybko załatwić przy jednoczesnym obowiązku wnikliwego działania, posługując się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż organ nie reagował w żaden sposób na pisma pełnomocnika skarżącego, nie udzielał mu odpowiedzi, nie wyjaśniał przyczyn zwłoki. W ocenie Sądu, bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela pogląd, że prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m. in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/15, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Argumentacja organu dotycząca braków kadrowych urzędu skłoniła jednakże Sąd do odstąpienia od stwierdzenia kwalifikowanej formy bezczynności. Stąd też Sąd stwierdza, że mimo iż w niniejszej sprawie zaistniała bezczynność, to nie miała ona charakteru rażącego i tym samym w opisanym powyżej stanie rzeczy należało odstąpić od zasądzenia od organu sumy pieniężnej. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 119 pkt 4 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w punktach 1-4 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 powołanej ustawy.